• Po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie Katar wstrzymał dostawy LNG, a powrót do normalnego eksportu może potrwać miesiące.
• Eksport ograniczają m.in. zniszczenia w Ras Laffan oraz niepewność, ile gazu Katar będzie w stanie ponownie wysyłać na rynki.
• Polska teoretycznie może zobaczyć pierwszy ładunek LNG z tego kierunku w sierpniu, jednak wydaje się to być mało prawdopodobne. Priorytetem Kataru mogą być dostawy do Azji.

Konsekwencją napaści Izraela i USA na Iran było zablokowanie cieśniny Ormuz. Następstwem tego było wstrzymanie dostaw LNG przez drugiego co do wielkości na świecie dostawcę skroplonego gazu ziemnego – Katar.

Doha, powołując się na siłę wyższą, poinformowała, że dostawy LNG nie będą realizowane. Flota należących do Katarczyków tankowców LNG czekała bezczynnie na możliwość powrotu do pracy, o czym pisaliśmy na łamach WNP.

I choć wydaje się, że teraz może się to zmienić, to przywrócenie normalnych dostaw swoje potrwa, zwłaszcza że wciąż nie wiadomo, ile gazu Katar będzie mógł ponownie eksportować.

Przez wojnę ucierpiało centrum eksportu katarskiego LNG

Szybkość wznowienia eksportu w znacznej mierze będzie uzależniona od stanu, w jakim znajdują się tamtejsze instalacje eksportowe. Choć rozpoczęta 28 lutego wojna w Zatoce Perskiej toczyła się niemal wyłącznie między siłami amerykańskimi izraelskimi z jednej strony i irańskimi z drugiej, to poszkodowane zostały także kraje trzecie.

Teheran atakował bazy amerykańskie w krajach regionu, a w odwecie za atak na swoje instalacje także instalacje gazowo-naftowe swoich sąsiadów.

Efektem tego były także zniszczenia w katarskim centrum wysyłki LNG Ras Laffan. Jak duże? Według danych z drugiej dekady marca, kiedy atak miał miejsce, zniszczone zostało około 17 proc. katarskich możliwości eksportowych.

Dyrektor generalny QatarEnergy (dostarcza LNG do Orlenu), a zarazem minister stanu ds. energii, Saad al-Kaabi poinformował wówczas, że 2 z 14 katarskich ciągów produkcji LNG i jeden z dwóch zakładów przetwarzania GTL (Gas-to-Liquids) zostały uszkodzone w wyniku ataków.

W praktyce oznacza to zmniejszenie możliwości eksportowych o około 12,8 miliona ton LNG rocznie przez okres od trzech do pięciu lat.

Warto dodać, że choć Katarczycy oszacowali straty i wiedzą, jakie naprawy są potrzebne, to te wciąż nie mogły się rozpocząć. Z powodu ryzyka ataków z Ras Laffan wycofali się kontraktorzy. Wiele wskazuje na to, że dopiero teraz możliwe będzie faktyczne przystąpienie do napraw. Te jednak mogą potrwać nawet kilka lat, bo mówimy o wybudowaniu części instalacji od podstaw.

Statki muszą do Kataru dopiero przypłynąć

Problemem ze wznowieniem dostaw jest także fakt, że z 69 tankowców LNG należących do Katarczyków mniej niż 10 proc. znajduje się na wodach Zatoki Perskiej. Zarząd Nakilat - spółki odpowiadającej za jednostki - ściąga je dopiero do Ras Laffan. Np. w środę na kotwicowisku stanął u wrót portu metanowiec Al Sahla. To jedyny jednak tankowiec (mający włączony transponder), jaki może teoretycznie pobrać skroplony gaz natychmiast.

Tempo przywracania dostaw będzie zależało od tego jak bardzo ucierpiały instalacje w Ras Laffan. Fot. Materiały prasowe / qatarenergy

Pozostałe jednostki porozrzucane są po wielu akwenach, np. Aamira dopiero płynie do cieśniny Ormuz, Zarga jest w Bombaju, a Duhail (ostatni katarski statek, który odwiedził Świnoujście), mija Mauritius.

Warto przy tym pamiętać, że statki te stały bezczynnie. Oznacza to, że muszą być niejako wdrożone ponownie do służby, a proces ten jest wymagający. LNG przewozi się bowiem w temperaturze minus 158-163 stopni Celsjusza. Zbiorniki statku muszą więc być schłodzone.

Według pierwszych informacji część statków będzie podlegała dodatkowej kontroli. Zgodnie z przepisami inspekcja zbiorników takich statków jest wymagana raz na pięć lat, być może część z tych kontroli będzie przeprowadzona właśnie teraz. Wszystko to sprawia, że zanim wznowione będą dostawy, statki jeszcze poczekają.

Pierwsza katarski gaz raczej otrzyma Azja

Zasadnym jest także pytanie, komu w pierwszej kolejności zostaną przywrócone dostawy. Katarczycy wstrzymując się z nimi, powoływali się na kontraktowy zapis tzw. siły wyższej. Nikt nie miał zresztą z tego powodu pretensji, bo trudno normalnie transportować LNG w regionie, gdzie latają drony i rakiety.

Ze względu na brak części zdolności produkcyjnych i niektórych statków Doha będzie musiała sobie wybrać pierwszych odbiorców.

Najbardziej w wyniku wojny ucierpieli klienci z Azji. Zresztą to oni odpowiadają za około 87,5 proc. konsumpcji katarskiego LNG. Europa kupuje stosunkowo mało gazu z tego państwa. Może się więc okazać, że to Chińczycy, Hindusi i Koreańczycy jako pierwsi ponownie otrzymają surowiec z Kataru. Wiele zależy od konkretnych zapisów kontraktowych, które jednak nie są jawne.

Za dostawami w tym kierunku przemawia też fakt, że rejsy do azjatyckich odbiorców mają znacznie krótsze trasy. Rejs do Chin i z powrotem do Ras Laffan trwa tyle, co podróż z Kataru do Świnoujścia.

Z naszego punktu widzenia brak LNG w Świnoujściu oznacza wstrzymanie około 17-18 proc. dostaw. Brak katarskiego surowca nie jest więc dla nas zagrożeniem. Co kilka dni przypływają do nas dostawy z USA, czasem wspomaga je spot.

W obecnych realiach dopłynięcie jednostki do Ras Laffan, przegląd statku i pokonanie trasy do Świnoujścia to minimum dwa miesiące. Druga połowa sierpnia to pierwszy możliwy termin. Jednak biorąc pod uwagę jak priorytetowe są dla Katarczyków dostawy do Azji, może się okazać, że arabski gaz zawita u nas ponownie we wrześniu, lub jeszcze później.