Hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam thời đổi mới" là diễn đàn học thuật và nghề nghiệp nhằm nhìn lại chặng đường phát triển kể từ công cuộc Đổi mới năm 1986, đồng thời trao đổi về những cơ hội, thách thức của ngành trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp nghe nhìn.

Cảnh trong phim "Thị trấn yên tĩnh" năm 1986. Ảnh: BTC.

40 năm - chặng đổi mới của điện ảnh Việt Nam, nhìn lại để đi tới

Phát biểu đề dẫn, TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng (DANAFF) cho biết, những bộ phim ra đời từ cuối thập niên 1980 đến giữa thập niên 1990 đã tạo nên bước chuyển quan trọng trong tư duy sáng tạo. Các tác phẩm như "Bao giờ cho đến tháng Mười", "Thị trấn yên tĩnh", "Cô gái trên sông", "Thằng Bờm", "Gánh xiếc rong", "Tướng về hưu", "Hãy tha thứ cho em", "Thung lũng hoang vắng"… không chỉ ghi dấu về nghệ thuật mà còn mở ra cách tiếp cận mới đối với hiện thực và số phận con người, phản ánh những chuyển biến sâu sắc trong đời sống xã hội thời kỳ Đổi mới.

TS. Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: VGP/Nhật Anh.

Theo TS. Ngô Phương Lan, nhiều tác phẩm của giai đoạn này đã trở thành những "tư liệu tinh thần" quý giá về một đất nước đang chuyển mình.

Tiếp nối nền tảng được tạo dựng trong những năm đầu Đổi mới, điện ảnh Việt Nam từng bước mở rộng không gian sáng tạo và khẳng định dấu ấn trên trường quốc tế. Nhiều tác phẩm như "Mùa len trâu", "Thời xa vắng", "Chơi vơi", "Bi, đừng sợ!", "Cánh đồng bất tận", "Đập cánh giữa không trung", "Đảo của dân ngụ cư"… đã mang đến những góc nhìn mới về con người và đời sống đương đại, đồng thời góp phần đưa điện ảnh Việt Nam đến gần hơn với khán giả thế giới. Dù có sự đổi mới về ngôn ngữ điện ảnh và cách kể chuyện, các tác phẩm vẫn nhất quán trong việc khai thác bản sắc văn hóa và những giá trị nhân văn của người Việt.

TS. Ngô Phương Lan cho rằng, từ hành trình phát triển ấy, hội thảo “Diện mạo điện ảnh Việt Nam thời đổi mới” được tổ chức như một diễn đàn để nhìn lại chặng đường gần 40 năm của điện ảnh nước nhà. Đây không chỉ là dịp tổng kết những thành tựu và dấu ấn nổi bật, mà còn là cơ hội để các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và giới làm nghề cùng trao đổi về những tồn tại, rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm định hướng sự phát triển của điện ảnh Việt Nam trong giai đoạn mới.

Khơi thông nguồn lực, bứt phá trong thời kỳ hội nhập

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhấn mạnh, trong gần 40 năm đổi mới, điện ảnh là một trong những loại hình nghệ thuật phản ánh sinh động nhất sự vận động của đất nước và con người Việt Nam. Từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, từ môi trường sáng tạo khép kín đến hội nhập quốc tế, điện ảnh Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, đồng thời mở rộng đáng kể không gian sáng tạo cho các thế hệ nghệ sĩ.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: T.Ngọc.

Trong dòng chảy đó, nhiều thế hệ làm phim đã không ngừng đổi mới ngôn ngữ nghệ thuật, phản ánh chân thực đời sống xã hội, góp phần nuôi dưỡng các giá trị nhân văn, lòng yêu nước và khát vọng phát triển dân tộc. Cùng với sự phát triển của thị trường điện ảnh và sự tham gia ngày càng rõ nét của các hãng phim tư nhân, điện ảnh Việt Nam cũng dần hình thành diện mạo đa dạng hơn, năng động hơn và từng bước hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.

Đáng chú ý, bên cạnh sự mở rộng về thị trường, điện ảnh Việt Nam cũng ghi nhận những thành công tại các liên hoan phim quốc tế. Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, những kết quả đó cho thấy sức sống và khả năng thích ứng của nền điện ảnh nước nhà trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt của ngành công nghiệp nghe nhìn toàn cầu. Đồng thời, điện ảnh không chỉ là nghệ thuật mà còn là phương thức hiệu quả để quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia.

Từ trái sang: Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, Diễn viên Hải Yến - vai Sương - nữ chính trong phim "Cánh đồng bất tận" trao đổi với Đạo diễn - Nhà làm phim quốc tế tại hội thảo "Diện mạo Điện ảnh Việt Nam thời đổi mới". Ảnh: T.Ngọc.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, Thứ trưởng Tạ Quang Đông cho rằng điện ảnh Việt Nam cần tiếp tục giải quyết nhiều vấn đề lớn, như tạo ra các tác phẩm vừa có giá trị tư tưởng, nghệ thuật vừa chinh phục được thị trường; kể những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại có sức lan tỏa quốc tế; đồng thời tận dụng thành tựu công nghệ mới nhưng vẫn giữ gìn bản sắc và giá trị nhân văn.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông cũng cho biết, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, cùng các chính sách của Quốc hội và Chính phủ, đang tạo thêm động lực quan trọng, mở ra nhiều cơ chế hỗ trợ như ưu đãi thuế, thúc đẩy quảng bá phim Việt Nam ở nước ngoài, thu hút các đoàn làm phim quốc tế và khuyến khích khai thác hiệu quả phim do Nhà nước đầu tư. Thứ trưởng nhấn mạnh, nếu 40 năm đổi mới là hành trình khẳng định vị trí trong đời sống văn hóa dân tộc, thì giai đoạn tới sẽ là thời kỳ hướng tới mục tiêu trở thành ngành công nghiệp văn hóa hiện đại, có năng lực cạnh tranh quốc tế và lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Poster chương trình Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ IV. Ảnh: BTC.