Định hình tư duy quản lý báo chí trong kỷ nguyên số

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Phan Tâm, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) cho biết, thời gian qua, báo chí nước ta phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy khiến khối lượng công việc lớn hơn, áp lực cạnh tranh cao hơn, yêu cầu về chất lượng ngày càng khắt khe hơn. 

Trong bối cảnh công nghệ số và AI thay đổi toàn diện cách tiếp cận thông tin, Thứ trưởng nhận định: lợi thế cạnh tranh của báo chí không chỉ nằm ở tốc độ đưa tin mà còn ở tính chính xác, độ tin cậy, chiều sâu nội dung và giá trị xã hội. Vì vậy, việc xây dựng Chiến lược cần tập trung giải quyết các vấn đề về nguồn lực, công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao, đổi mới mô hình kinh tế báo chí và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trên không gian số.

Thứ trưởng Phan Tâm phát biểu tại Hội thảo diễn ra ngày 15/6. Ảnh: Bộ VHTTDL.

Báo cáo tóm tắt Chiến lược tại Hội thảo, ông Lưu Đình Phúc cho biết, Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 gồm 5 quan điểm chính. Trong đó, Chiến lược nhấn mạnh, Báo chí cách mạng là lực lượng kiến tạo niềm tin, gìn giữ bản sắc và sự ổn định tinh thần xã hội, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hoá mục tiêu xây dựng nhà nước Việt Nam hùng cường, thịnh vương, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Dự thảo đặt mục tiêu phát triển hệ thống báo chí gắn với đổi mới mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý; xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, tiến tới hình thành các tập đoàn báo chí - truyền thông chủ lực quốc gia; phát triển đội ngũ người làm báo đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Đến năm 2030, dự thảo hướng tới tiếp tục sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; phát triển 8 cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện; hình thành nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu báo chí số và các công cụ giám sát hoạt động báo chí trên môi trường mạng.

Bên cạnh đó, Chiến lược đặt mục tiêu bảo đảm nguồn lực tài chính cho báo chí, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường an toàn thông tin và nâng cao chất lượng hệ thống tạp chí khoa học.

Tầm nhìn đến năm 2045, hệ thống báo chí Việt Nam được định hướng phát triển theo hướng cách mạng, nhân văn, hiện đại; có năng lực chiếm lĩnh và dẫn dắt không gian truyền thông; giữ vững chủ quyền thông tin, chủ quyền văn hóa trên không gian mạng; đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh với các tập đoàn truyền thông và nền tảng xuyên biên giới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu được đặt ra, dự thảo Chiến lược đề xuất 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Cụ thể, các giải pháp tập trung vào hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy, phát triển nền tảng số báo chí quốc gia, tăng cường nguồn lực tài chính, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế.

Trong đó, một số giải pháp đột phá được đề xuất gồm xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho các cơ quan báo chí chủ lực, hoàn thiện cơ chế đặt hàng báo chí, xây dựng bộ tiêu chí xác định tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực quốc gia và phát triển hạ tầng dữ liệu báo chí số.

Hoàn thiện thể chế, nguồn lực thúc đẩy báo chí phát triển bền vững

Tại Hội thảo, lãnh đạo các cơ quan báo chí cùng đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan đã đóng góp các ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Chiến lược, tập trung vào 7 nhóm vấn đề gồm: Mô hình tổ chức phát triển kinh tế báo chí trong giai đoạn mới; Phát triển hệ thống tạp chí; Chuyển đổi số báo chí, báo chí dữ liệu và nền tảng số; Xây dựng hệ sinh thái báo chí số, cơ chế hợp tác toàn ngành; Đảm bảo vai trò của báo chí trên không gian mạng; Cơ chế tài chính, kinh tế báo chí; Các vấn đề liên quan tới nguồn nhân lực, chế độ chính sách của người làm báo…

Đối với hệ thống tạp chí, nhất là các tạp chí khoa học và tạp chí văn học nghệ thuật, nhiều đại biểu đề xuất tiếp tục nghiên cứu các cơ chế phù hợp về tổ chức, quản trị, tài chính và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển của từng loại hình. Một số ý kiến cũng kiến nghị có giải pháp hỗ trợ các tạp chí văn học nghệ thuật địa phương nhằm phát huy vai trò trong đời sống văn hóa, xã hội.

Về chuyển đổi số báo chí, hạ tầng dữ liệu và nền tảng số, các đại biểu cho rằng cần có những chính sách mang tính đột phá để phát triển hệ sinh thái báo chí số dựa trên dữ liệu. Trong đó, cần ưu tiên xây dựng hạ tầng số dùng chung, nền tảng dữ liệu và các công cụ phục vụ quản trị, đo lường, đánh giá hoạt động báo chí. Nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ mô hình nền tảng báo chí số quốc gia và cơ chế kết nối, chia sẻ với các nền tảng hiện có của các cơ quan báo chí nhằm phát huy sức mạnh tổng thể của toàn ngành.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Đăng Huy/MCST.

Bên cạnh đó, các đại biểu đồng thời kiến nghị tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến khai thác, sử dụng tài sản công và các nguồn lực của cơ quan báo chí; nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ trưởng thành trong chuyển đổi số và hệ thống công cụ đánh giá khách quan, minh bạch phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Liên quan đến cơ chế hợp tác trong hệ sinh thái báo chí số, nhiều ý kiến cho rằng cần thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, hạ tầng, công nghệ và nội dung giữa các cơ quan báo chí, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống, đồng thời bảo đảm quyền tác giả và các quyền liên quan.

Về vấn đề giữ vững vai trò chủ lưu của báo chí trên không gian mạng, các đại biểu đề nghị Chiến lược cần nhấn mạnh các giải pháp nâng cao năng lực phân phối nội dung, mở rộng độ phủ và sức lan tỏa của thông tin chính thống, góp phần xây dựng dòng thông tin chủ lưu trên môi trường số. Bên cạnh đó, cần quan tâm phát triển các sản phẩm báo chí đa ngôn ngữ, báo chí đối ngoại chất lượng cao nhằm nâng cao vị thế và ảnh hưởng của báo chí Việt Nam trên trường quốc tế.

Về cơ chế tài chính và kinh tế báo chí, nhiều ý kiến đề xuất tiếp tục hoàn thiện các chính sách tạo nguồn lực cho báo chí phát triển bền vững; nghiên cứu cơ chế tài chính đặc thù đối với các cơ quan báo chí chủ lực; hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ phù hợp với đặc thù từng loại hình báo chí; đồng thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến định mức kinh tế - kỹ thuật.

Thảo luận về nguồn nhân lực, các đại biểu đề nghị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ người làm báo đáp ứng yêu cầu của môi trường truyền thông số, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, quản trị truyền thông đa phương tiện. Đồng thời, cần có cơ chế, chính sách phù hợp đối với đội ngũ phóng viên, biên tập viên công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn hoặc các địa bàn có yêu cầu cao về bảo đảm an toàn nghề nghiệp.

Phát biểu kết luận tại Hội thảo, Thứ trưởng Phan Tâm đánh giá cao các ý kiến đóng góp của lãnh đạo các cơ quan báo chí cùng đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan. Thứ trưởng khẳng định, Bộ VHTTDL, Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ lưỡng các đề xuất để hoàn thiện hồ sơ Chiến lược, bảo đảm bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu thực tiễn; qua đó tạo nền tảng cho báo chí Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.