• W polskich lasach pojawia się siedzuń sosnowy („kozia broda”, szmaciak gałęzisty), pasożytujący na sosnach i powodujący gnicie drewna
• Siedzuń uchodzi za rarytas w kuchni, ale wymaga dokładnego czyszczenia, bo jego „gąbczasta” budowa łatwo zbiera piasek i igliwie
• Według opisywanej literatury zawiera m.in. beta-glukan i sparassol, a od 2014 roku w Polsce można go zbierać legalnie w celach kulinarnych

Jak wskazuje jego nazwa, siedzuń sosnowy lubi rosnąc w bezpośrednim sąsiedztwie sosen. Jest to jednak grzyb pasożytniczy, który atakuje korzenie i podstawy sosen. Drzewo zaatakowane przez siedzunia zaczyna gnić od środka, a porażone drewno wydziela bardzo intensywny, charakterystyczny zapach terpentyny.

 Choć standardowe okazy mają od 5 do 30 cm szerokości, siedzuń potrafi osiągać gigantyczne rozmiary. Grzybiarze w Polsce znajdują kozią brodę nawet o wadze 5-10 kilogramów, a największy oficjalnie opisany w historii okaz znaleziono w 1711 roku – ważył aż 20 kilogramów i mierzył 2,55 metra szerokości.

W kuchni siedzuń jest absolutnym rarytasem. Najbardziej znane dania, jakie się z niego przyrządza to Kotlety à la schabowe, Flaczki z siedzunia czy zwykłe usmażenie grzyba z posiekaną cebulką na maśle klarowanym. Zdaniem smakoszy, chociaż siedzuń choć w smaku przypomina orzechy i jest uważany za rarytas przewyższający niekiedy trufle.

Z racji swojej nietypowej budowy przypominającej gąbkę kąpielową, grzyb bywa nazywany kozią brodą lub szmaciakiem gałęzistym. Jego pokręcony kształt niestety sprawia, iż łatwo zbiera piasek czy igliwie. Z tego powodu ważne jest dobre wypłukanie zanieczyszczeń. Aby było bardziej skuteczne, najlepiej pokroić go na grubsze plastry lub mniejsze cząstki i płukać wielokrotnie pod silnym strumieniem bieżącej wody. Aby ułatwić czyszczenie, warto go delikatnie sparzyć wrzątkiem – dzięki temu stanie się bardziej elastyczny i przestanie się kruszyć. Do wody warto dodać odrobinę soli.

Siedzuń sosnowy w Azji jest traktowany jako grzyb funkcjonalny czyli leczniczy.

Kozia broda, oprócz wyjątkowego smaku ma również silne własciwości zdrowotne. Działanie to zawdzięcza obecności beta-glukanu, który stanowi nawet do 40 proc. jego suchej masy. Substancja ta silnie stymuluje układ immunologiczny do walki z infekcjami i komórkami nowotworowymi. Ponadto, reguluje poziom glukozy oraz insuliny we krwi, a także zwiększa produkcję adiponektyny, co pomaga w walce z insulinoopornością.
Beta-glukan ma potwioerdzone działanie obniżające poziom „złego” cholesterolu (LDL), regulacji ciśnienia krwi oraz poprawy natlenienie tkanek, zmniejszając ryzyko zawału.

Literatura wymienia również właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne oraz wspomagające gojenie się ran, szczególnie u osób z cukrzycą.

Jak czytamy w literaturze, grzyb ten produkuje unikalny związek chemiczny o nazwie sparassol. Posiada on silne działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Chroni samego grzyba przed gniciem, a w organizmie człowieka pomaga zwalczać patogeny. Ponadto, badania nad polisacharydami zawartymi w siedzuniu wykazują potencjał ochronny dla układu nerwowego.

Trwają analizy nad ich wykorzystaniem w profilaktyce i wspomaganiu terapii chorób takich jak Alzheimera, Parkinsona czy neuroborelioza. A wysoka zawartość specyficznych frakcji błonnika działa jak doskonały prebiotyk, odżywiając pożyteczną florę bakteryjną i regulując pracę układu pokarmowego.

Do 2014 roku siedzuń sosnowy był w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową. Od tego czasu można go zbierać legalnie w celach kulinarnych. Równolegle w wielu krajach Europy np. w Norwegii, Niemczech czy krajach bałtyckich, nadal znajduje się jednak na czerwonej liście gatunków zagrożonych.