Không chỉ là nguyên liệu mang hương vị đặc trưng của vùng đất đỏ cao nguyên, hạt cà phê Gia Lai còn đang được những người yêu nghệ thuật thư pháp tìm cách "thổi hồn" vào những bức tranh theo cách rất khác. Sau hơn một năm miệt mài nghiên cứu, các thành viên Câu lạc bộ Thư pháp Pleiku (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) đã thành công trong việc chế biến cà phê thành mực viết, mở ra hướng sáng tạo nghệ thuật mới từ nông sản địa phương.

Những bức tranh thư pháp được vẽ từ nét mực cà phê. Ảnh: Tuấn Anh.

Chia sẻ về ý tưởng sử dụng cà phê làm mực thư pháp, ông Trần Ngọc Dũng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thư pháp Pleiku cho biết, trong một lần được mời tham gia đồng diễn thư pháp ở Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), đứng giữa không gian tôn vinh hạt cà phê Tây Nguyên, ông tự hỏi: “Gia Lai là vùng nguyên liệu cà phê lớn nhưng tại sao loại nông sản này mới chỉ được biết đến qua những ly cà phê hay các sản phẩm chế biến truyền thống. Liệu có thể đưa cà phê bước vào lĩnh vực nghệ thuật để kể thêm những câu chuyện thú vị về vùng đất Tây Nguyên”.

Ý tưởng ấy càng thôi thúc khi ông Dũng nhận thấy, sau mỗi vụ thu hoạch, nhiều phụ phẩm từ cây và hạt cà phê chưa được khai thác hiệu quả. Nếu có thể tận dụng chính những nguyên liệu ấy để tạo nên chất liệu hội họa, thư pháp thì mỗi tác phẩm sẽ không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn góp phần quảng bá thương hiệu cà phê Gia Lai. Từ suy nghĩ đó, ông cùng các thành viên câu lạc bộ bắt tay vào hành trình thử nghiệm.

Để biến ý tưởng thành hiện thực, các thành viên Câu lạc bộ Thư pháp Pleiku đã nghiên cứu, thử nghiệm với rất nhiều công thức khác nhau. Nguyên liệu được lựa chọn từ cà phê sau chế biến, qua nhiều công đoạn nấu, lọc và cô đặc, phần tinh chất được giữ lại để tạo thành mực. Trong quá trình vẽ, mực cà phê tiếp tục được pha theo những tỷ lệ khác nhau nhằm tạo ra nhiều sắc độ từ nâu nhạt đến nâu đậm, phù hợp với từng bức tranh thư pháp.

Ông Dũng chia sẻ giá trị thư pháp từ mực cà phê. Ảnh: Tuấn Anh.

Theo ông Dũng, khó nhất không phải là khâu tạo màu mà làm sao giữ cho màu đậm và bền theo thời gian. “Để tạo ra màu mực đậm, cà phê nhân được rang đến khi cháy sẫm, sau đó xay nhuyễn và nấu cô đặc. Khi đạt được độ sánh phù hợp, dung dịch sẽ cho màu mực nâu đen tự nhiên, lên chữ rất đẹp”, ông Dũng chia sẻ.

Tiếp thêm câu chuyện, chị Phan Thị Kim Thanh, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thư pháp Pleiku cho biết, các thành viên trong câu lạc bộ phải thử nghiệm cà phê rất nhiều lần để tìm được độ sánh phù hợp, vừa giúp mực bám giấy tốt, vừa tạo hiệu ứng loang tự nhiên như tranh thủy mặc. Song song đó, các thành viên cũng nghiên cứu chất bảo quản để mực không bị nấm mốc, đổi màu hay mất hương thơm đặc trưng của cà phê.

Nhắc đến thư pháp, nhiều người thường hình dung những nét chữ được viết bằng bút lông với mực Tàu màu đen trên nền giấy trắng. Vì vậy, việc sử dụng mực màu nâu được chế biến từ cà phê để sáng tác thư pháp ban đầu khiến không ít người hoài nghi về tính thẩm mỹ cũng như khả năng thể hiện thần thái của tác phẩm.

Chia sẻ về điều này, ông Trần Ngọc Dũng cho rằng, giá trị của thư pháp không nằm ở màu mực hay chất liệu sử dụng, mà ở cái hồn của từng nét chữ. “Thư pháp không nhất thiết phải là mực đen trên giấy trắng. Có thể sử dụng nhiều chất liệu khác nhau, miễn sao tạo nên những nét chữ có hồn, hài hòa và truyền tải được thông điệp của người viết”, ông Dũng bộc bạch.

Với ông Dũng, giá trị lớn nhất của mực cà phê không nằm ở việc tạo ra một chất liệu mới, mà ở khả năng kể câu chuyện về hạt cà phê Gia Lai theo một cách sáng tạo hơn.

Thư pháp vẽ bằng mực cà phê mang đến trải nghiệm thú vị cho du khách mỗi khi đến với Pleiku. Ảnh: Tuấn Anh.

Ông Dũng cho biết, trong thời gian tới, mực cà phê sẽ tiếp tục được hoàn thiện để ứng dụng rộng rãi trong thư pháp, hội họa và các hoạt động trải nghiệm dành cho du khách khi đến Pleiku du lịch. “Những bức thư pháp được thực hiện bằng mực cà phê có thể trở thành sản phẩm lưu niệm mang đậm bản sắc địa phương, giúp mỗi du khách khi đến Pleiku đều có thêm một món quà gắn với hương vị của vùng đất cao nguyên”, ông Dũng chia sẻ.

Hiện nay, những tác phẩm thư pháp vẽ bằng mực cà phê vẫn mới dừng ở quy mô thử nghiệm. Tuy nhiên, đây được xem là bước khởi đầu để mở ra hướng sáng tạo mới, kết hợp giữa nghệ thuật thư pháp và giá trị của hạt cà phê.

Theo ông Dũng, thời gian tới, câu lạc bộ sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nhiều ý tưởng mới như sử dụng bột cà phê rắc trực tiếp lên tác phẩm để tạo hiệu ứng thị giác, hay tận dụng vỏ, nhân cà phê làm chất liệu sáng tác tranh thư pháp. Kỳ vọng của ông và các thành viên là tạo nên những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa Tây Nguyên, góp phần nâng cao giá trị của hạt cà phê không chỉ ở khía cạnh nông sản mà còn trong lĩnh vực nghệ thuật, quà tặng và du lịch.

“Sắp tới, khi tham gia Triển lãm Thư pháp toàn quốc, chúng tôi dự định mang những tác phẩm thư pháp được sáng tác từ chất liệu cà phê đến giới thiệu với đông đảo công chúng. Đây không chỉ là dịp quảng bá một hướng đi mới của nghệ thuật thư pháp, mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và nâng tầm hình ảnh hạt cà phê Gia Lai”, ông Dũng chia sẻ.