De ambities uit het coalitieakkoord zijn helder: investeren in preventie, versnellen van passende zorg en doorzetten van digitalisering. Maar hoe realistisch is echte zorgtransformatie terwijl er tegelijkertijd miljarden worden bezuinigd? Kunnen we wel vernieuwen én korten zonder duurzame impact te verliezen?

Maurice van den Bosch | Fotografie: Diederik van der Laan | Dutch Photo Agency

De beschreven afspraken in het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ zijn bedoeld om Nederland verder vooruit te krijgen. Er wordt ingezet op een structurele hervorming van de zorg door focus op preventie en gezonde levensstijl, versterking van sociaal domein en huisartsen, investeringen in de mentale gezondheidszorg, inzet op passende zorg in de ziekenhuizen en doorzetten op digitale transformatie. Wat mij betreft stuk voor stuk belangrijke onderwerpen voor de toegankelijkheid van zorg.

Tegelijkertijd wordt gevraagd 10 miljard aan bezuinigingen op te vangen, waarvan ruim 6 miljard versleuteld in het verhogen van het eigen risico. De rest in diverse maatregelen door de sector heen. Zo wordt verwacht dat passende zorg ruim 500 miljoen oplevert. Realiseren we ons wel wat het betekent om te bezuinigen én te transformeren?

Deze veranderbeweging is ingezet met de zogenaamde transformatiemiddelen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Uit eigen ervaring weet ik dat het aanvragen van de middelen alsook het rapporteren een enorme inspanning vraagt. En als we kritisch kijken naar de lopende plannen, geldt dat het toch nog steeds een sterk versnipperd veld is. Met veel grote projecten in de ziekenhuissector. We blijven het moeilijk vinden om tot grotere geschaalde initiatieven te komen – over domeinen heen. Hoeveel van de projecten hebben straks in 2027 een duurzame verandering van ons zorgaanbod opgeleverd?

En precies daar ligt onze grootste uitdaging: hoe borgen we de impactvolle en duurzame innovatie die de zorgsector zo nodig heeft? Juist door zorg te verplaatsen van het ziekenhuis naar de wijk of thuis. De verwachting is dat we met zogenaamde ‘doorbraakmiddelen’ nog wat extra kunnen investeren op de inzet van artificiële intelligentie in de zorg. En dat is broodnodig.

Als we de transformatie in andere sectoren zien, is het de verwachting dat hier in de zorg grote kansen liggen. Van data-deling tot slimme processen in spreekkamers. Die kansen benutten we niet via gefragmenteerde IZA-transformatieplannen, met uitgebreide rapportages. Laten we inzetten op enkele grote initiatieven, die vanuit de koepelorganisaties, zorgverzekeraars en patiënten gedragen worden.

Dat vraagt om een slimme inzet van mensen en middelen, en leiderschap dat zich niet enkel richt op eigenbelangen, maar het belang van een grotere maatschappelijke opgave kent. Tijdens de COVID-jaren hebben we laten zien dat we hiertoe in staat zijn. Een succesvolle transformatie van de zorgsector zou moeten lukken, als we samen besluiten aan de slag te gaan.

Door Maurice van den Bosch, bestuursvoorzitter van het Antoni van Leeuwenhoek – Nederlands Kanker Instituut