Trong dòng chảy phong phú của mỹ thuật cổ truyền, tranh Tứ bình luôn chiếm một vị trí đặc biệt bởi cấu trúc cân đối, biểu đạt trọn vẹn triết lý nhân sinh và ước vọng bốn mùa bình an của người Việt. Việc ra mắt ấn phẩm “Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian” lần này không chỉ đơn thuần là việc giới thiệu các tác phẩm hội họa, mà còn mở ra một không gian di sản đồ sộ đang được gìn giữ, bảo tồn và phát triển qua từng thế hệ.

Sáng 8/6, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức lễ ra mắt sách “Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian”. Việc xuất bản song ngữ Việt - Anh được kỳ vọng sẽ góp phần đưa nghệ thuật dân gian Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Đây là hoạt động ý nghĩa nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 60 năm thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (24/6/1966 - 24/6/2026).

Tới dự lễ ra mắt có PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam; Ông Phạm Trần Long - Giám đốc kiêm Tổng Biên tập Nhà xuất bản Thế giới; Nhà phê bình mỹ thuật Mai Thị Ngọc Oanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Mỹ thuật Việt Nam; Dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ và đông đảo nhà nghiên cứu, họa sĩ, công chúng yêu mỹ thuật.

Các đại biểu tại lễ ra mắt sách tái bản "Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian". Ảnh: Thanh Ngọc.

Tại lễ ra mắt sách, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội, nhấn mạnh tranh dân gian là di sản quý báu, giữ vị trí cốt lõi trong nền mỹ thuật Việt Nam. Ông bày tỏ, mỗi tác phẩm đều chứa đựng thông điệp, khát vọng của tiền nhân gửi lại cho thế hệ mai sau. Đằng sau mỗi nét vẽ không chỉ là nghệ thuật, mà còn là câu chuyện lịch sử, văn hóa cùng những triết lý sống và giá trị giáo dục sâu sắc.

Ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội tại buổi lễ. Ảnh: Thanh Ngọc.

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, đơn vị hiện lưu giữ gần 2.500 tác phẩm tranh dân gian thuộc các dòng tranh danh tiếng như Hàng Trống, Đông Hồ, Kim Hoàng, Làng Sình..., bao gồm nhiều cổ vật có giá trị đặc biệt. Riêng với thể loại Tứ bình, Bảo tàng đang sở hữu gần 100 bộ hoàn chỉnh và đã chắt lọc 25 bộ tiêu biểu nhất để giới thiệu đến độc giả trong ấn phẩm lần này.

Cuốn sách "Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian" là thành quả từ tâm huyết nghiên cứu và nỗ lực bảo tồn bền bỉ của đội ngũ chuyên gia tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, mở ra một hành trình khám phá chiều sâu di sản qua dòng tranh Tứ Bình đặc sắc. Không chỉ dừng lại ở giá trị trang trí thuần túy, ấn phẩm khéo léo dẫn dắt độc giả thưởng lãm những tầng ẩn dụ tinh tế về sự vận hành của vũ trụ qua bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông, hay sự chiêm nghiệm về vòng quay đời người từ thuở ấu thơ đến lúc tuổi già viên mãn.

Qua việc kiến giải những vần thơ chữ Hán, chữ Nôm cùng khát vọng bình an, phú quý ẩn sau mỗi nét vẽ dân gian, cuốn sách không chỉ là một tài liệu nghiên cứu giá trị mà còn là chiếc cầu nối tâm hồn, giúp công chúng và những người yêu nghệ thuật có cái nhìn toàn diện, trân trọng hơn trước sức sống mãnh liệt của dòng tranh này trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.

Dịch giả Trịnh Lữ chia sẻ về quá trình chuyển ngữ cho cuốn sách. Ảnh: Thanh Ngọc.

Từ góc độ dịch thuật, dịch giả Trịnh Lữ cho biết, trong quá trình chuyển ngữ cuốn sách 'Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian', ông và đội ngũ đã phải rà soát, hiệu đính rất nhiều để khắc phục các sai sót, đảm bảo truyền tải chính xác nhất nguyên tác sang tiếng Anh. Ông nhấn mạnh, để người đọc nước ngoài thực sự hiểu được tranh dân gian Việt Nam, nội dung ấn phẩm cần phải được biên soạn một cách chặt chẽ, khoa học và dễ tiếp cận.

Để nâng cao hiệu quả quảng bá mỹ thuật truyền thống, dịch giả Trịnh Lữ cũng đề xuất ý tưởng xây dựng hệ sinh thái sản phẩm văn hóa đi kèm cuốn sách. Trong đó, việc tích hợp các bản tranh dân gian in theo kỹ thuật thủ công được xem là giải pháp thiết thực nhằm đưa di sản Việt tiếp cận sâu rộng hơn với công chúng và du khách quốc tế.

Cuốn sách “Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian”. Ảnh: Thanh Ngọc.

Sách “Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp Nhà xuất bản Thế giới thực hiện, dưới sự tài trợ của Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ). Sách nhằm tôn vinh và lan tỏa giá trị di sản văn hóa dân tộc thông qua những tác phẩm hội họa dân gian độc đáo. 

Có thể nói, việc ra mắt và chuẩn hóa nội dung cuốn sách "Tranh Tứ bình - Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian" là một bước đi thiết thực trong công tác gìn giữ và phát huy giá trị di sản. Cuốn sách hứa hẹn sẽ là bệ phóng đưa những nét vẽ, những câu chuyện lịch sử - văn hóa của cha ông vượt qua ranh giới ngôn ngữ, tiếp tục khẳng định vị thế cốt lõi của dòng tranh dân gian trong nền mỹ thuật nước nhà.