Úkraína. Júnímaður var mannskæðasti mánuður almennra borgara í Úkraínu frá 2022 þegar Rússar gerðu allsherjarinnrás í landið. Mannfall meðal almennra borgara í Úkraínu jókst mikið á fyrri helmingi ársins 2026 vegna aukinna árása Rússa að sögn mannréttindaeftirlitsnefndar Sameinuðu þjóðanna í Úkraínu.

Að minnsta kosti 293 almennir borgarar létust og 1990 særðust í júní, sem gerir hann að banvænasta mánuðinum fyrir almenna borgara síðan í apríl 2022, samkvæmt nýjustu uppfærslu nefndarinnar.

Í maí hafði þegar verið skráður mesti fjöldi mannfalls meðal almennra borgara í meira en fjögur ár, með 282 látna og 1.794 særða, en júní fór fram úr þeim tölum.

Kyiv eftir loftárás. Mynd: Human Rights Monitoring Mission in Ukraine/Anastasiia Honcharuk Úkraína: Aukin hætta

„Tölurnar sýna ógnvænlega stigmögnun með auknu mannfalli meðal almennra borgara, sem stafar af aukinni notkun öflugra vopna sem eru sérstaklega banvæn þegar þau eru notuð á þéttbýlum svæðum,“ sagði Danielle Bell, yfirmaður HRMMU.

„Þessi þróun ætti að vera viðvörun um að áhættan sem almennir borgarar standa frammi fyrir er ekki aðeins viðvarandi heldur eykst bæði að umfangi og flækjustigi,“ bætti hún við.

Á fyrstu sex mánuðum ársins 2026 staðfestu eftirlitsmenn 1396 látna almenna borgara og 7978 særða – 37 prósenta aukning miðað við sama tímabil árið 2025 og 114 prósenta aukning miðað við árið 2024.

Úkraína: Börn eru svipt æskunni. Mynd: UNICEF/UNI448430/Hrom Banvænar flugskeyta- og drónaárásir

Aukningin stafaði að mestu af notkun langdrægra vopna – öflugra flugskeyta með víðtæk áhrif ásamt drónum – aðallega í þéttbýliskjörnum fjarri víglínunni, svo sem í höfuðborginni Kænugarði og borginni Dnipro.

Frá janúar til júní jókst mannfall meðal almennra borgara vegna slíkra árása um 60 prósent miðað við árið 2025.

Á sama tíma voru skammdrægir drónar ábyrgir fyrir flestum dauðsföllum og meiðslum almennra borgara á svæðum nálægt víglínunni, sem náðu hæsta mánaðarstigi frá upphafi í júní með 89 látna og 588 særða.

Árásir dag og nótt

„Skammdrægir drónar hafa gjörbreytt umhverfi almennra borgara sem búa nálægt víglínunni. Frásagnirnar sem við heyrum frá almennum borgurum sem hafa flúið frá samfélögum við víglínuna eru mjög samhljóða – og skelfilegar,“ sagði frú Bell.

„Margir lýsa því að þeir finni fyrir því að vera veiddir af skammdrægum drónum einfaldlega fyrir að reyna að sinna daglegum verkefnum eins og að versla mat, fara út með hunda, hjóla, vinna í garðinum eða ferðast í öryggi.“

Eyðilögð rússnesk hergögn til sýnis í Kyiv. Mynd: Árni Snævarr

Eftirlitsmennirnir ræddu við eldri konu sem var nýlega flutt frá þorpinu Preobrazhenka við víglínuna í Zaporizhzhia-héraði.

„Það voru drónar alls staðar. Allt flaug yfir. Ég vissi ekki hvar ég átti að fela mig,“ sagði hún. „Það er hræðilegur ótti þarna. Það er skotið og ráðist á dag og nótt.“

Úkraína:  svæði sem verða fyrir árásum

Flest mannfall meðal almennra borgara átti sér stað á svæðum undir stjórn úkraínskra stjórnvalda, og í 13 héruðum og borginni Kænugarði. Rannsakendur SÞ staðfestu einnig mannfall meðal almennra borgara á hernumdum svæðum, þó færra miðað við árið 2025.

Mæðgur ganga fram hjá illa skemmdri verksmiðju í Kyiv eftir loftárás. Mynd:: © UNICEF/Filippov

Rússar tilkynntu einnig um aukið mannfall meðal almennra borgara á sínu yfirráðasvæði á fyrstu sex mánuðum ársins. Yfirvöld sögðu 250 almenna borgara hafa látist og 1596 særst, sem er 121 prósenta aukning miðað við sama tímabil árið 2025.

Rússar héldu einnig áfram að ráðast á orkuinnviði Úkraínu í júní, samkvæmt uppfærslunni, sem einnig skjalfesti mikla aukningu á árásum Úkraínumanna á orkuframleiðslu-, dreifingar- og flutningsaðstöðu á hernumda Krímskaganum.

Rússar hófu allsherjarinnrás sína í Úkraínu 24. febrúar 2022. Síðan þá hafa mannréttindaeftirlitsmenn SÞ staðfest að minnsta kosti 16 431 almennan borgara látinn og 48 613 særða, þar af meira en 3.700 börn – líklegt er að raunverulegur fjöldi sé mun hærri vegna takmarkaðs aðgangs að upplýsingum.