In de best gelezen Zorgvisie-artikelen van 2025 komen drie thema's telkens terug: het zzp-dossier, het personeelstekort en de opmars van robotisering in de zorg. Die drie zijn geen losse dossiers, maar communicerende vaten.

Pluisproducties

Door Joyce Snijder, advocaat arbeidsrecht en flexibele arbeidsrelaties bij Legaltree

Wat het zzp-dossier betreft: de Belastingdienst handhaaft weer op schijnzelfstandigheid en kan sinds 1 januari 2026 vergrijpboetes opleggen tot 50 procent bij grove schuld en 100 procent bij opzet. Voor zorg en welzijn geldt geen uitzondering. Veel zzp’ers in de zorg worden door de Belastingdienst vermoedelijk als werknemers gezien. Juist die zzp’ers houden in veel organisaties de roosters draaiende. Zij werken regelmatig nachten, weekenden en lastminutediensten die anders niet ingevuld kunnen worden.

Als niet alle schijnzelfstandigen een vast dienstverband willen, helpt noch een wervingscampagne noch een uitzendbureau. Beleidskeuzes van het kabinet en organisaties om de zorgsector toekomstbestendig te maken, zijn noodzakelijk. Zoals het dichten van de loonkloof tussen zorgmedewerkers en andere sectoren en het bieden van voldoende scholingsmogelijkheden.

Ook een verbetering van de organisatie van werk is noodzakelijk. Werknemers ervaren weinig invloed op hun werktijden en een torenhoge werkdruk, terwijl organisaties om wendbaarheid vragen. Als zzp’ers in de zorg dan niet langer de gaten mogen vullen, vraagt dit om meer flexibiliteit binnen het vaste dienstverband.

Interne arbeidsflexibiliteit wordt niet enkel gecreëerd door soepeler ontslagrecht of een minder lange periode waarin de werkgever het loon bij ziekte moet doorbetalen. Binnen het huidige arbeidsrecht kan flexibiliteit gevonden worden in onder meer het hanteren van een jaarurensystematiek, oproepcontracten, interne flexpools, combinatiefuncties over afdelingen of locaties heen. En ook in zelfroosteren en ruimte voor vakantie en verlof.

Juridisch vergt dit heldere afspraken over inzetbaarheid, rusttijden, functiewijziging en beloning, passend binnen wet en cao. Goed ontworpen interne arbeidsflexibiliteit vergroot de voorspelbaarheid voor medewerkers (zekerheid over inkomen en uren) én de wendbaarheid van de organisatie (piek, dal en verzuim opvangen).

Robotisering kan veel betekenen voor de zorg, van fysieke ondersteuning tot slimme digitale triage. Maar als we technologie vooral inzetten omdat het arbeidsmodel vastloopt, dan worden mensen vervangen waar dit niet wenselijk is. De echte keuze is vasthouden aan het huidige arbeidsmodel en robotisering als noodscenario, of investeren in een flexibel, juridisch houdbaar organisatiemodel waarin robotisering een bewuste, aanvullende keuze is.

Wie durft te beginnen bij interne arbeidsflexibiliteit, verkleint de afhankelijkheid van de zzp-markt, vermindert het risico op schijnzelfstandigheid en houdt regie op de toekomst.