• Unijne rozporządzenie PPWR wprowadzi od 2030 r. kolejne ograniczenia dotyczące opakowań z tworzyw sztucznych.
• Zmiany obejmą m.in. zgrzewki opakowań, część opakowań owoców i warzyw, branżę HoReCa oraz lotniska.
• Przedsiębiorcy popierają cele środowiskowe, ale alarmują, że brakuje szczegółowych wytycznych Komisji Europejskiej.
• Według organizacji branżowych nowe obowiązki mogą oznaczać wielomilionowe inwestycje i wzrost kosztów działalności 

PPWR. Zmiany obejmą producentów, handel i gastronomię

Nowe przepisy wynikające z rozporządzenia PPWR nie dotyczą wyłącznie producentów opakowań. Ich skutki odczują także producenci żywności i napojów, sieci handlowe, firmy logistyczne, restauracje, hotele oraz lotniska.

Ograniczenia obejmą m.in.

• jednorazowe plastikowe opakowania wykorzystywane do grupowania produktów, w tym popularne zgrzewki napojów
• część opakowań świeżych owoców i warzyw sprzedawanych w niewielkich porcjach.
• Z hoteli mają zniknąć jednorazowe porcje kosmetyków oraz część opakowań dodatków do żywności, takich jak dżemy, sosy czy cukier.
• Regulacje obejmą również usługę foliowania bagażu na lotniskach.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność przeprojektowania opakowań, modernizacji procesów produkcyjnych i dostosowania logistyki.

Przedsiębiorcy: kierunek zmian jest słuszny, ale brakuje zasad

Organizacje przedsiębiorców podkreślają, że nie kwestionują idei gospodarki o obiegu zamkniętym ani potrzeby ograniczania ilości odpadów opakowaniowych. Ich zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim sposobu wdrażania nowych przepisów.

- Stanowisko przedsiębiorców pozostaje niezmienne. Popieramy cele PPWR związane z ograniczaniem ilości odpadów opakowaniowych. Jednocześnie przepisy dotyczące zakazu stosowania niektórych formatów opakowań oraz cele w zakresie ponownego użycia powinny być wdrażane w sposób realistyczny i oparty na rzetelnej ocenie skutków gospodarczych oraz środowiskowych – mówi Piotr Mazurek, zastępca dyrektora ds. Gospodarki Obiegu Zamkniętego w Departamencie Energii i GOZ Konfederacji Lewiatan.

Jak podkreśla, firmy nadal nie wiedzą, jak w praktyce będą stosowane niektóre przepisy.

- Obecnie nadal brakuje pełnych wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących praktycznego stosowania części przepisów. To utrudnia planowanie inwestycji i podejmowanie decyzji biznesowych – dodaje Piotr Mazurek.

Firmy przygotowują się na kosztowną transformację

Zdaniem przedsiębiorców nowe regulacje oznaczają znacznie więcej niż zmianę rodzaju opakowania.

Producenci będą musieli modernizować linie pakujące, zmieniać organizację magazynów i transportu oraz przebudowywać całe łańcuchy dostaw. W przypadku systemów wielokrotnego użytku konieczne będzie także stworzenie infrastruktury do zwrotu, magazynowania, mycia i kontroli jakości opakowań.

- Nie ulega wątpliwości, że dla wielu przedsiębiorstw będzie to oznaczało bardzo wysokie nakłady inwestycyjne. To nie tylko przebudowa linii produkcyjnych, ale również wzrost kosztów operacyjnych, który ostatecznie może przełożyć się na ceny produktów – ocenia Piotr Mazurek.

Nie każda alternatywa jest bardziej ekologiczna

Podobne stanowisko prezentuje Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych. Organizacja zwraca uwagę, że w debacie publicznej zbyt często utożsamia się plastik z problemem środowiskowym, pomijając rzeczywistą funkcję opakowań.

- Idea ograniczania zbędnych opakowań jest zrozumiała. Należy jednak pamiętać, że opakowanie nie jest wyłącznie odpadem – przede wszystkim chroni produkt, ogranicza straty żywności, ułatwia logistykę i zapewnia bezpieczeństwo – mówi Robert Szyman, dyrektor generalny Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych.

Jak podkreśla, wcześniejsze analizy dotyczące różnych rodzajów opakowań nie zawsze potwierdzały przewagę alternatywnych materiałów.

- Nasze doświadczenia pokazują, że nie zawsze intuicyjne rozwiązania okazują się najlepsze dla środowiska. Zdarzało się, że proponowane alternatywy generowały wyższy ślad środowiskowy niż nowoczesne rozwiązania z tworzyw sztucznych – zaznacza.

Zdaniem organizacji przepisy powinny koncentrować się na ograniczaniu zbędnych opakowań jednorazowych, a nie na eliminowaniu konkretnego materiału.

Branża napojowa broni zgrzewek

Szczególne obawy budzą planowane ograniczenia dotyczące plastikowych opakowań zbiorczych wykorzystywanych przy sprzedaży napojów.

Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy" uważa, że zgrzewki pełnią znacznie szerszą funkcję niż tylko ułatwienie klientowi zakupu kilku butelek jednocześnie.

- Popieramy działania związane z gospodarką o obiegu zamkniętym, jednak propozycja objęcia zakazem plastikowych opakowań zbiorczych na butelki budzi ogromne zaniepokojenie naszej branży. W naszej ocenie nie przyniesie to korzyści środowiskowych, natomiast będzie miało poważne konsekwencje dla całego łańcucha dostaw - mówi dr Dariusz Lizak, prezes Krajowej Izby Gospodarczej "Przemysł Rozlewniczy".

Jak wyjaśnia, folie termokurczliwe wykorzystywane są nie tylko podczas sprzedaży detalicznej, ale na każdym etapie transportu i dystrybucji.

- Ich wyeliminowanie oznaczałoby konieczność rozpakowywania zgrzewek już w sklepach, większy nakład pracy personelu oraz zwiększone ryzyko uszkodzenia produktów, szczególnie w przypadku butelek szklanych – podkreśla dr Dariusz Lizak.

Według przedstawicieli branży obecnie nie istnieje rozwiązanie, które zapewniałoby podobną funkcjonalność przy jednoczesnym mniejszym wpływie na środowisko.

Koszty to nie wszystko

Przedstawiciele wszystkich organizacji zwracają uwagę, że dyskusja nie powinna sprowadzać się wyłącznie do kosztów inwestycji. Równie istotne jest to, czy nowe rozwiązania rzeczywiście ograniczą wpływ opakowań na środowisko.

Konfederacja Lewiatan powołuje się na analizy wskazujące, że w niektórych zastosowaniach alternatywy dla obecnie stosowanych folii mogą generować wyższe emisje CO2 niż nowoczesne opakowania zawierające surowce z recyklingu. Podobne argumenty przedstawia Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych, który apeluje o ocenę całego cyklu życia produktu zamiast koncentrowania się wyłącznie na materiale opakowaniowym.

Branża czeka na wytyczne Komisji Europejskiej

Wszystkie organizacje zgodnie podkreślają, że największym problemem pozostaje dziś nie sam kierunek zmian, lecz brak szczegółowych wytycznych dotyczących stosowania rozporządzenia PPWR.

Przedsiębiorcy wskazują, że to właśnie od aktów wykonawczych Komisji Europejskiej zależeć będzie zakres obowiązków, sposób oceny zgodności oraz możliwość planowania wielomilionowych inwestycji.

– Przedsiębiorcy potrzebują stabilnych i przewidywalnych regulacji. Tylko wtedy będą mogli odpowiedzialnie planować inwestycje i realizować cele środowiskowe bez zakłóceń dla rynku i konsumentów – podsumowuje Robert Szyman.

Choć do wejścia w życie większości nowych obowiązków pozostało jeszcze kilka lat, dla producentów, handlu i branży opakowaniowej czas na przygotowania już się rozpoczął. W najbliższych miesiącach kluczowe będzie nie tylko dopracowanie unijnych wytycznych, ale także znalezienie rozwiązań, które pozwolą pogodzić cele środowiskowe z realiami funkcjonowania rynku.