• eLeader: w dyskontach udział opakowań kaucyjnych wzrósł do 86,8%, co oznacza, że niemal każdy napój na półce jest z kaucją
• W dyskontach umacnia się butelka PET (wzrost z 72,8% do 74,0%), a w hipermarketach wyraźnie zyskuje puszka (z 14,8% do 15,5%)
• System kaucyjny po początkowych problemach logistycznych stał się standardem, a na półkach pojawiają się też napoje w tabletkach i koncentraty do saturatorów

Najnowsze dane firmy eLeader pokazują, że wbrew wcześniejszym obawom system kaucyjny nie ograniczył obecności butelek PET. Zarówno w dyskontach, jak i w hipermarketach ich udział rośnie, ale kierunek zmian okazuje się różny.

Na świecie z systemu kaucyjnego korzysta już 180 mln Europejczyków, a to stanowi ponad jedną czwartą populacji naszego kontynentu. Z początkiem października 2025 r. ruszył i w Polsce, początkowo budząc pytania dotyczące logistyki i akceptacji konsumentów. Dziś te regulacje coraz wyraźniej wpływają na strukturę ekspozycji w polskich sklepach. eLeader przeanalizował układ półki z napojami w dwóch okresach - latem 2025 roku oraz wiosną 2026 roku, sprawdzając, jak zmieniają się proporcje formatów opakowań w hipermarketach i dyskontach. Z danych firmy wynika, że w dyskontach opakowania kaucyjne stanowią już niemal 9 na 10 napojów dostępnych na półce. Swoją pozycję w tym kanale sprzedaży umocniła też butelka PET, której udział w ekspozycji półkowej wzrósł. Z kolei w hipermarketach na znaczeniu wyraźnie zyskuje puszka. Rynek napojów dostosował się więc do regulacji, ale nie reaguje na nie w jednolity sposób.

– Dane pokazują, że rynek uczy się funkcjonować z systemem kaucyjnym szybciej, niż zakładano. Wzrost znaczenia butelki PET na półkach wskazuje na to, że konsumenci adaptują się do modelu kaucji, a handel opanowuje logistykę zwrotów. System kaucyjny, pomimo niezgrabnego startu, skutecznie wymusza zmiany struktury półki i strategii producentów napojów – mówi Paweł Majsiej, Chief of eLeader Shelf Recognition AI.

System kaucyjny w Polsce: start, logistyka i akceptacja konsumentów

Wdrożenie systemu kaucyjnego nie obyło się bez zakłóceń. W pierwszych tygodniach funkcjonowania nowych przepisów sklepy mierzyły się z problemami organizacyjnymi – awariami automatów czy koniecznością znaczącego zaangażowania obsługi. Z badania przeprowadzonego przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych na zlecenie PR Clear Communication Group wynikało, że aż jedna czwarta Polaków dwa tygodnie przed wejściem systemu w życie nigdy wcześniej nie zetknęła się z tym tematem. Mimo to skala problemów okazała się mniejsza, niż przewidywali najwięksi sceptycy zmian. Rynek stosunkowo szybko znalazł własne rozwiązania, a w kwietniu 2026 system kaucyjny miał już niemal stuprocentową rozpoznawalność.

– Pierwsze miesiące działania systemu kaucyjnego pokazały, że jego wpływ wykracza daleko poza kwestie związane ze zwrotem opakowań. Z naszej perspektywy szczególnie interesujące są zmiany zachodzące na poziomie ekspozycji i zarządzania asortymentem. W związku z kaucją sieci handlowe oraz producenci zaczęli na nowo analizować rolę poszczególnych formatów opakowań, obserwując nie tylko sprzedaż, ale również zachowania konsumentów związane z ich oddawaniem – mówi Paweł Majsiej, Chief of eLeader Shelf Recognition AI.

Dyskonty vs hipermarkety: kaucja, PET i puszki na sklepowych półkach

Z badania eLeader wynika, że zarówno w dyskontach, jak i hipermarketach udział opakowań kaucyjnych rośnie. W tym pierwszym rodzaju sieci sięgnął już 86,8 proc. To wzrost o 0,7 p.p. względem lata 2025. Taki wynik oznacza, że niemal każdy napój na półce objęty jest kaucją. W hipermarketach poziom jest niższy i wynosi 73,9 proc., ale kierunek zmian jest ten sam. Za wzrostem udziału opakowań kaucyjnych jednak stoją dwa wyraźnie odmienne scenariusze rozwoju formatów. W dyskontach zdecydowanie dominuje butelka PET. Jej udział zwiększył się z 72,8 proc. do 74,0 proc., podczas gdy puszka odnotowała niewielki spadek: z 13,3 proc. do 12,8 proc. Z kolei w hipermarketach to właśnie puszka konsekwentnie umacnia swoją pozycję. Jej udział wzrósł z 14,8 proc. do 15,5 proc., podczas gdy butelka PET utrzymuje stabilny poziom blisko 58 proc. Co ciekawe, na półkach zaczęły się pojawiać także napoje dostępne w tabletkach, co może oznaczać początek szerszych zmian w sposobie pakowania i sprzedaży napojów, wykraczających poza sam wpływ systemu kaucyjnego.

Wyniki badań wskazują, że rynek wszedł już w etap, w którym system kaucyjny nie ogranicza decyzji producentów i detalistów. Przestał być on postrzegany jako potencjalna bariera dla rynku napojów i coraz wyraźniej staje się jego nowym standardem operacyjnym. Eksperci eLeader podkreślają, że producenci nadal konsekwentnie rozwijają ofertę w butelkach PET, uznając ten format za najbardziej efektywny kosztowo i logistycznie. Może to istotnie wpłynąć nie tylko na strategie producentów i detalistów, ale także na sposób projektowania sklepów, organizację stref zwrotów, komunikację cenową oraz logistykę opakowań. Z kolei szersze otwarcie się hipermarketów na puszki może się wzmacniać przez rosnącą popularność produktów premium i segmentu „on the go”.

– Jeszcze kilka miesięcy temu rynek zastanawiał się przede wszystkim nad tym, czy konsumenci zaakceptują system kaucyjny i jak handel poradzi sobie z jego operacyjną stroną. Dziś widzimy, że centralne decyzje skutecznie narzucają rynkowi reguły gry. W najbliższych miesiącach będziemy obserwować, czy system kaucyjny dalej będzie wzmacniał pozycję PET, czy część konsumentów i producentów odpłynie do formatów nieobjętych kaucją (np. zyskującego popularność segmentu koncentratów do saturatorów). Na dokładną analizę rynku i szybką reakcję, która jest szczególnie ważna w momencie takich zmian, pozwolą producentom m.in. nowoczesne technologie do zarządzania sprzedażą w terenie – mówi Paweł Majsiej, Chief of eLeader Shelf Recognition AI.