Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Ngọc Đức Vân, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh cho biết: Lễ hội bơi chải An Châu năm 2026 trải qua những ngày sôi động đã khép lại nhưng dấu ấn còn lan tỏa. Giải thu hút hàng nghìn lượt khách tham dự, vừa quảng bá du lịch cho địa phương, vừa tôn vinh giá trị văn hóa của vùng Sơn Động.

Theo Ban tổ chức, từ ngày 26/5 (tức ngày 10/4 âm lịch), dòng sông Lục Nam chảy qua địa bàn An Châu thơ mộng như sống dậy trong tiếng trống hội dồn dập, tiếng hò reo vang vọng của hàng nghìn người dân và du khách thập phương đổ về dự Lễ hội bơi chải An Châu năm 2026 tại xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh.

Lễ hội bơi chải An Châu năm 2026 tại xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Văn Ngọc. 

Ngay từ sáng sớm, khu vực quần thể di tích đình Chẽ, Đền Vua Bà, Đền Đức Ông và hai bên bờ sông Lục Nam, chảy qua địa phận An Châu đã ken đặc người dân. Cờ hội rực rỡ, tiếng chiêng trống hòa cùng những mái chèo rẽ nước tạo nên không khí lễ hội sôi động giữa miền sơn cước.

Không đơn thuần là một giải thể thao dân gian, lễ hội bơi chải An Châu là di sản văn hóa đã tồn tại gần 600 năm, gắn liền với tên tuổi tướng quân Vi Đức Thăng - một trong 18 vị khai quốc công thần triều Hậu Lê.

Theo sử sách địa phương, tướng quân Vi Đức Thăng quê ở xứ Nghệ, theo Lê Lợi tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, lập nhiều chiến công hiển hách và được phong tước Quận công. Khi được giao trấn thủ vùng An Châu, ông vừa giúp dân khai khẩn đất đai, phát triển sản xuất, vừa tổ chức luyện thủy binh, bảo vệ vùng biên viễn trước giặc ngoại xâm.

Người dân đổ ra bờ sông Lục Nam để xem bơi chải. Ảnh: VN.

Từ hoạt động luyện quân trên sông nước năm xưa, người dân An Châu đã lưu giữ, phát triển thành lễ hội bơi chải truyền thống, được tổ chức vào ngày 10/4 âm lịch hằng năm như một cách tưởng nhớ công lao tiền nhân và giáo dục tinh thần đoàn kết cộng đồng cho các thế hệ sau.

Đặc biệt, ngày 10/12/2024, Lễ hội bơi chải An Châu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Sơn Động.

Phát biểu khai mạc lễ hội, ông Chu Văn Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Động, Trưởng Ban tổ chức lễ hội cho biết, trải qua gần 600 năm lịch sử, lễ hội bơi chải An Châu vẫn được người dân gìn giữ nguyên vẹn như biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần thượng võ và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

“Những mái chèo hôm nay không chỉ là cuộc tranh tài thể thao mà còn tái hiện khí phách, ý chí, sức mạnh và khát vọng vươn lên của con người Sơn Động”, ông Bình nhấn mạnh.

Những vận động viên đoạt giải trong lễ hội. Ảnh: ĐH. 

Mở đầu phần hội là nghi thức bơi thờ trang nghiêm do đội tế tổ di tích đình Chùa Chẽ cùng các đội bơi chải thực hiện. Trên mặt sông Lục Nam, những con chải dài rẽ sóng trong tiếng chiêng trống vang vọng như tái hiện cảnh luyện thủy quân hào hùng thời xưa.

Sau phần nghi lễ, vòng chung kết Giải vô địch bơi chải năm 2026 chính thức diễn ra trong sự cổ vũ cuồng nhiệt của đông đảo khán giả.

Ở nội dung bơi chải nam, ba đội xuất sắc gồm thôn Đình, thôn Mỏ và thôn Hạ 1 đã mang đến những màn tranh tài gay cấn trên từng vòng đua. Các tay chèo phối hợp nhịp nhàng, dồn sức tăng tốc giữa tiếng reo hò vang dội hai bên bờ sông.

Ngay từ những nhịp chèo đầu tiên, đội thôn Hạ 1 đã thể hiện ưu thế vượt trội khi liên tục bứt phá, giữ khoảng cách an toàn trước các đối thủ để cán đích đầu tiên, giành chức vô địch nội dung nam.

Ở nội dung nữ, các đội thôn Lốt, thôn Đình và thôn số 5 cũng cống hiến cho khán giả màn thi đấu hấp dẫn không kém. Những mái chèo dẻo dai, đều nhịp của các vận động viên nữ nhận được nhiều tràng pháo tay cổ vũ của người xem. Kết quả chung cuộc, đội bơi chải nữ thôn Đình xuất sắc giành giải Nhất.

Không chỉ sôi động trên đường đua, lễ hội năm nay còn gây ấn tượng với nhiều nghi lễ truyền thống đặc sắc như lễ rước linh vị Thành Hoàng, lễ rước bánh, lễ dâng hương tại Đền Vua Bà và Đền Đức Ông.

Trước đó, vào chiều 25/5, lễ rước bánh truyền thống diễn ra trong không khí linh thiêng với đoàn rước gồm đội cờ, trống, bát biểu, kiệu lân ly và kiệu bánh di chuyển qua các tuyến đường trung tâm trước khi dâng lễ tại Đền Vua Bà và Đền Đức Ông.

Các loại bánh truyền thống cùng lễ vật được người dân thành kính dâng lên thần linh với mong muốn cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no đủ đầy.

Theo nhiều người dân địa phương, điều làm nên sức sống bền bỉ của lễ hội không chỉ nằm ở các nghi thức cổ truyền mà còn ở tinh thần cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Nghi lễ rước kiệu không thể thiếu trong lễ hội. Ảnh: ĐH. 

“Dù đi làm ăn xa nhưng cứ đến dịp lễ hội là con cháu lại trở về tham gia bơi chải, dựng lễ, chuẩn bị cờ quạt. Đây không chỉ là lễ hội mà là niềm tự hào của người dân An Châu”, một người dân thôn Đình chia sẻ.

Để bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, UBND xã Sơn Động đã huy động lực lượng công an, dân quân, y tế, cứu hộ cứu nạn túc trực xuyên suốt; đồng thời tăng cường chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, bảo đảm an ninh trật tự khu vực diễn ra lễ hội.

Khép lại mùa lễ hội năm 2026, Giải vô địch bơi chải An Châu tiếp tục để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng người dân và du khách. Không chỉ là cuộc đua trên sông nước, lễ hội còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của một di sản văn hóa gần 600 năm tuổi vẫn đang được người dân Sơn Động gìn giữ, trao truyền và lan tỏa giữa nhịp sống hiện đại hôm nay.