• Unijne rozporządzenie PPWR obowiązuje od 12 sierpnia, ale brak polskich przepisów i aktów wykonawczych KE zwiększa niepewność prawną firm
• Przedsiębiorcy wskazują na bariery w eksporcie: rejestracje w każdym kraju UE, obowiązki ROP oraz konieczność wyznaczania upoważnionych przedstawicieli
• Branże spożywcza, kosmetyczna i producenci opakowań alarmują o ryzykach, a wśród postulatów są m.in. próg de minimis i punkt kontaktowy między resortami

Jak czytamy w Rzeczpospolitej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że obecnie nie ma sankcji, które należałoby zawieszać. Maciej Białek, przedstawiciel resortu, zapowiedział również, że przy ewentualnym nakładaniu kar kluczowe znaczenie będzie miała wina przedsiębiorcy. Firmy, które zrobiły wszystko, czego można od nich rozsądnie oczekiwać, aby uniknąć naruszenia przepisów, nie powinny być karane.

Celem PPWR jest ograniczenie odpadów opakowaniowych, poprawa możliwości recyklingu oraz eliminacja substancji szkodliwych dla środowiska i zdrowia. Rozporządzenie ma stopniowo doprowadzić do rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym. Już od 12 sierpnia obowiązują m.in. wymogi dotyczące procedury zgodności opakowań, wyznaczania upoważnionych przedstawicieli ds. rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w poszczególnych państwach UE oraz zakaz stosowania substancji PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

W kolejnych latach wymagania będą zaostrzane. Od 2030 r. opakowania mają być projektowane z myślą o recyklingu, a do ich produkcji trzeba będzie wykorzystywać materiały pochodzące z recyklingu. Zabronione będzie również nieuzasadnione zwiększanie objętości opakowań. W przypadku paczek i pudeł wysyłkowych pusta przestrzeń nie będzie mogła przekraczać 50 proc.

Firmy wskazują na trzy główne trudności:

• konieczność osobnej rejestracji w każdym państwie UE, do którego eksportują produkty;
• obowiązek realizacji ROP nawet przy niewielkiej sprzedaży zagranicznej;
• konieczność wyznaczania upoważnionych przedstawicieli w poszczególnych krajach.

Ministerstwo Klimatu popiera wprowadzenie progu de minimis, który mógłby zwolnić część małych firm z obowiązku wyznaczania przedstawicieli. Nie popiera jednak zwolnienia z rejestracji i sprawozdawczości, ponieważ mogłoby to utrudnić kontrolę producentów i sprzyjać unikaniu kosztów związanych z ROP.

Przedsiębiorcy krytykują brak współpracy ze strony resortu klimatu oraz niewystarczające wsparcie w interpretacji przepisów. Większe zaangażowanie dostrzegają w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, które zapowiedziało działania na rzecz ograniczenia biurokracji. Na poziomie UE rozważane jest również ograniczenie obowiązku wyznaczania przedstawicieli, np. do firm eksportujących do danego kraju ponad tonę towarów.

Jak wynika z materiału Rzeczpospolitej, największym problemem pozostaje brak aktów wykonawczych Komisji Europejskiej i jednolitych wytycznych. Przedsiębiorcy nie wiedzą, jak prawidłowo stosować przepisy ani jakie wymagania będą obowiązywać w przyszłości. Dodatkowo interpretacje dotyczące substancji PFAS różnią się między państwami, a brak jednolitego standardu deklaracji zgodności może prowadzić do odmowy przyjęcia eksportowanych towarów.

Szczególnie trudna jest sytuacja branży spożywczej, która przeznacza znaczną część produkcji na eksport. Niepewność prawna utrudnia planowanie zmian w opakowaniach i zwiększa ryzyko problemów z dostawami.

Problemy dotyczą również branży kosmetycznej. Producenci obawiają się, że opakowania kupowane obecnie mogą nie spełniać przyszłych wymagań, co doprowadzi do konieczności ich wymiany lub utylizacji. Ponieważ opracowanie kosmetyku może trwać rok lub dwa lata, brak wytycznych utrudnia planowanie produktów, które trafią na rynek za kilka lat.

Niepewność dotyka także producentów opakowań. Nie mają oni pewności, kto będzie odpowiadał za badania dotyczące zakazanych substancji ani jak projektować opakowania zgodne z przyszłymi normami. Utrudnia to przekazywanie klientom wiarygodnych informacji o zgodności produktów z PPWR.

Przedsiębiorcy postulują:

• oddzielenie przepisów wdrażających PPWR od projektu ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, aby przyspieszyć ich przyjęcie;
• utworzenie międzyresortowego punktu kontaktowego, który zbierałby problemy firm i pomagał wyjaśniać niejasności prawne;
• integrację polskiego systemu BDO z systemami rejestracji odpadów w innych państwach UE.

Jak czytamy przedstawiciele obu ministerstw zainteresowali się propozycją utworzenia punktu kontaktowego, ale nie złożyli wiążących deklaracji. Resort klimatu podkreśla, że część kwestii interpretacyjnych należy do Komisji Europejskiej. Nawet integracja systemów rejestracji nie wyeliminowałaby obowiązku składania odrębnych sprawozdań w każdym państwie, do którego trafiają produkty.

Więcej w Rzeczpospolitej