Η νηστεία πριν από μια εξέταση αίματος δεν είναι πάντα απαραίτητη, ενώ η αποχή από το φαγητό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα δεν βελτιώνει αυτόματα το αποτέλεσμα. Η σωστή προετοιμασία εξαρτάται πάντα από τις εξετάσεις που έχουν ζητηθεί και τον λόγο για τον οποίο απαιτούνται.

Πριν, λοιπόν, παραλείψετε το πρωινό σας, ελέγξτε αν οι συγκεκριμένες εξετάσεις αίματος που πρόκειται να κάνετε απαιτούν νηστεία και για πόσες ώρες.

Οι περισσότερες μετρήσεις παρουσίασαν ελάχιστες ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη διάρκεια της νηστείας, ενώ ορισμένες, όπως η γλυκόζη και τα τριγλυκερίδια, αποδείχθηκαν πιο ευαίσθητες.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Internal Medicine εξέτασε αρχεία με περισσότερα από 9,7 εκατομμύρια αποτελέσματα εξετάσεων, τα οποία αφορούσαν 101.148 ενήλικες εξωτερικούς ασθενείς σε νοσοκομεία της Νότιας Κορέας. Οι ερευνητές συνέκριναν περιόδους νηστείας διάρκειας:

1. μικρότερης των 8 ωρών
2. μεταξύ 8 και 12 ωρών, καθώς και
3. μεγαλύτερης των 12 ωρών

Από τις 121 μετρήσεις που αναλύθηκαν, οι 27 παρουσίασαν διαφορές που ξεπερνούσαν τα εργαστηριακά όρια αναφοράς κατά τη σύγκριση μεταξύ των τριών ομάδων. Ωστόσο, μόνο οι 10 επιβεβαιώθηκαν όταν οι ερευνητές συνέκριναν αποτελέσματα των ίδιων ατόμων από διαφορετικές επισκέψεις.

Πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης. Δεν προσδιορίστηκε πόσο συχνά οι διαφορές αυτές οδήγησαν σε αλλαγή της διάγνωσης ή της θεραπευτικής απόφασης. Η συμβολή της έγκειται στο ότι διευρύνει τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την προετοιμασία που απαιτείται για συγκεκριμένες εξετάσεις, πέρα από τον έλεγχο της χοληστερόλης.

Η απαίτηση αυτή εξαρτάται από την μέτρηση και τον σκοπό της. Ακόμη και εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για τη διερεύνηση της ίδιας πάθησης ενδέχεται να έχουν διαφορετικές οδηγίες προετοιμασίας.

• Γλυκόζη αίματος (σάκχαρο) νηστείας: Απαιτεί νηστεία, συνήθως για τουλάχιστον 8 ώρες, καθώς η πρόσφατη λήψη τροφής μεταβάλλει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
• HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη): Δεν απαιτεί νηστεία. Αντικατοπτρίζει τον μέσο όρο των επιπέδων σακχάρου στο αίμα για ένα διάστημα περίπου 3 μηνών.
• Χοληστερόλη και τριγλυκερίδια: Πολλές εξετάσεις ρουτίνας για το λιπιδαιμικό προφίλ μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς νηστεία. Μπορεί να απαιτηθεί λήψη δείγματος μετά από νηστεία εάν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων είναι υψηλά ή εάν υπάρχει υποψία για συγκεκριμένες κληρονομικές διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων.

Ο έλεγχος της χοληστερόλης χωρίς προηγούμενη νηστεία αποτελεί ήδη καθιερωμένη πρακτική στις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες. Η νέα μελέτη δεν αφορούσε αυτήν την πρακτική.

Τέλος, μια εξέταση HbA1c ενδέχεται να ζητηθεί παράλληλα με μια άλλη μέτρηση που απαιτεί νηστεία, επομένως οι ειδικοί κανόνες προετοιμασίας για τη συγκεκριμένη εξέταση ενδέχεται να μην ισχύουν για το σύνολο των μετρήσεων.

Δεν υπάρχει λόγος να παρατείνετε μια συνιστώμενη νηστεία «για λόγους ασφαλείας».

Στη νέα μελέτη, συγκρίσεις που έγιναν στα ίδια άτομα δεν έδειξαν διαφορές μεταξύ νηστείας διάρκειας 8-12 ωρών και νηστείας μεγαλύτερης διάρκειας. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι εξετάσεις δίνουν πανομοιότυπα αποτελέσματα, ωστόσο δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την τακτική παράταση της νηστείας.

Όταν απαιτείται νηστεία, το διάστημα των 8 έως 12 ωρών είναι το σύνηθες. Τηρήστε ακριβώς τη διάρκεια που σας έχει υποδειχθεί. Ένα ραντεβού τις πρωινές ώρες σάς επιτρέπει να περάσετε το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρόνου κοιμώμενοι.

Το απλό νερό επιτρέπεται, κατά κανόνα. Ο καφές, το τσάι, οι χυμοί και άλλα ροφήματα θα πρέπει να αποφεύγονται μέχρι να ολοκληρωθεί η εξέταση για την οποία σας ζητήθηκε να νηστέψετε.

Κατά τη διάρκεια της νηστείας, αποφύγετε τις τσίχλες, το κάπνισμα και τη σωματική άσκηση. Η κατανάλωση της συνήθους ποσότητας νερού μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία της αιμοληψίας.

Ρωτήστε εκ των προτέρων πώς πρέπει να διαχειριστείτε τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα και τα συμπληρώματα διατροφής. Μη διακόπτετε την λήψη φαρμάκων με δική σας πρωτοβουλία. Εάν λαμβάνετε ινσουλίνη ή άλλα φάρμακα για τον διαβήτη, ζητήστε συγκεκριμένες οδηγίες από την ιατρική ομάδα που σας παρακολουθεί πριν ξεκινήσετε τη νηστεία.

Τι συμβαίνει αν ξεχαστώ και φάω κατά λάθος πριν από την εξέταση;

Ενημερώστε το εργαστήριο για το τι καταναλώσατε και πότε, πριν πραγματοποιηθεί η αιμοληψία. Το προσωπικό θα κρίνει εάν οι εξετάσεις μπορούν να διενεργηθούν κανονικά, εάν απαιτείται διαφορετική ερμηνεία των αποτελεσμάτων ή εάν πρέπει να προγραμματιστεί νέο ραντεβού. Μην αποκρύψετε το γεγονός και μην υποθέσετε ότι το ραντεβού «πήγε χαμένο».

Μπορώ να φάω αμέσως μετά την αιμοληψία;

Συνήθως ναι. Μπορεί να φανεί χρήσιμο να έχετε μαζί σας ένα σνακ. Εάν το ραντεβού σας περιλαμβάνει την λήψη επιπλέον δειγμάτων ή κάποια άλλη διαδικασία, συμβουλευτείτε το προσωπικό πριν φάτε.

Ζητήστε πληροφορίες σχετικά με την προετοιμασία κατά τον προγραμματισμό της αιμοληψίας. Στόχος είναι να ακολουθείτε τις οδηγίες που αφορούν τις συγκεκριμένες εξετάσεις σας, όχι να νηστεύετε πριν από κάθε ραντεβού ή να παραμένετε νηστικοί για μεγαλύτερο διάστημα από το απαιτούμενο.

Πηγές:

• medlineplus.gov
• clevelandclinic.org
• cdc.gov
• sciencedirect.com