• Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ίασης.
• Η θεραπεία προσαρμόζεται πλέον στη βιολογία του όγκου και τα ατομικά χαρακτηριστικά της ασθενούς, με βάση μοριακούς και παθολογοανατομικούς δείκτες.
• Η χειρουργική αντιμετώπιση έχει εξελιχθεί, με έμφαση στη διατήρηση του μαστού και τη μείωση των επιπλοκών μέσω ογκοπλαστικών τεχνικών και βιοψίας λεμφαδένα φρουρού.
• Η ακτινοθεραπεία και η συστηματική θεραπεία, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων και ανοσοθεραπειών, βελτιώνουν την πρόγνωση και προσαρμόζονται στον κίνδυνο υποτροπής.
• Η διεπιστημονική συνεργασία και η εξατομίκευση της θεραπείας, με στόχο την αποτελεσματικότητα και τη μείωση της θεραπευτικής επιβάρυνσης, αποτελούν κεντρικούς άξονες της σύγχρονης φροντίδας.

Ο καρκίνος του μαστού είναι η συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως. Όταν, όμως, διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες ίασης είναι ιδιαίτερα υψηλές.

Η 19η Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού και υπενθυμίζει ότι η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί το πρώτο κρίσιμο βήμα. Η ακριβής γνώση των χαρακτηριστικών της νόσου και η σωστή επιλογή των θεραπευτικών παρεμβάσεων, επιτρέπουν σήμερα να επιδιώκουμε τη μεγαλύτερη δυνατή πιθανότητα ίασης, με θεραπεία προσαρμοσμένη στη βιολογία του όγκου και στα χαρακτηριστικά κάθε γυναίκας.

Σύμφωνα με τους ιατρούς της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνο Δημόπουλο (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του όγκου μάς επιτρέπει σήμερα, να σχεδιάζουμε τη θεραπεία με μεγαλύτερη ακρίβεια. Η θεραπευτική απόφαση δεν βασίζεται πλέον μόνο στο μέγεθος του όγκου ή στην παρουσία προσβεβλημένων λεμφαδένων. Οι ορμονικοί υποδοχείς, η έκφραση του HER2, ο βαθμός διαφοροποίησης και άλλοι παθολογοανατομικοί και μοριακοί παράγοντες συμβάλλουν στην εκτίμηση του κινδύνου και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, οι γονιδιακές υπογραφές μπορούν επιπλέον να βοηθήσουν στην εκτίμηση του κινδύνου υποτροπής και στην απόφαση για το εάν υπάρχει ουσιαστικό όφελος από την προσθήκη χημειοθεραπείας.

Η χειρουργική αντιμετώπιση παραμένει κεντρικός πυλώνας της θεραπείας της πρώιμης νόσου, έχει όμως εξελιχθεί σημαντικά. Όπου είναι ογκολογικά ασφαλές, η διατήρηση του μαστού αποτελεί καθιερωμένη επιλογή, ενώ οι ογκοπλαστικές τεχνικές επιτρέπουν τον συνδυασμό ογκολογικής ασφάλειας και βέλτιστου αισθητικού αποτελέσματος. Αντίστοιχα, η βιοψία του λεμφαδένα φρουρού και η πιο επιλεκτική αντιμετώπιση της μασχάλης έχουν περιορίσει την έκταση των χειρουργικών επεμβάσεων και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους για πολλές γυναίκες (πχ λεμφοίδημα).

Σημαντικό ρόλο έχει και η ακτινοθεραπεία, η οποία μειώνει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής σε κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς. Οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην ακτινοβόληση, καλύτερη προστασία των υγιών ιστών και, σε αρκετές περιπτώσεις, μικρότερη συνολική διάρκεια θεραπείας.

Η συστηματική θεραπεία έχει επίσης αλλάξει ουσιαστικά. Η χημειοθεραπεία παραμένει απαραίτητη όταν ο κίνδυνος υποτροπής και η βιολογία της νόσου το επιβάλλουν, δεν αποτελεί όμως αναγκαία επιλογή για κάθε ασθενή. Στους ορμονοευαίσθητους όγκους, η ενδοκρινική θεραπεία αποτελεί βασικό στοιχείο της επικουρικής αντιμετώπισης, ενώ για ασθενείς υψηλότερου κινδύνου διαθέτουμε πλέον και νεότερες στοχευμένες θεραπείες που μπορούν να μειώσουν περαιτέρω την πιθανότητα υποτροπής.

Στον HER2-θετικό πρώιμο καρκίνο του μαστού, οι anti-HER2 θεραπείες έχουν μεταβάλει εντυπωσιακά την πρόγνωση μιας νόσου που παλαιότερα χαρακτηριζόταν από ιδιαίτερα επιθετική συμπεριφορά. Η θεραπεία καθορίζεται από τον αρχικό κίνδυνο και, όταν έχει προηγηθεί προεγχειρητική θεραπεία, από την ανταπόκριση που επιτεύχθηκε, η οποία μπορεί να καθοδηγήσει την επιλογή της μετεγχειρητικής αγωγής.

Αντίστοιχα, στον πρώιμο τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού υψηλού κινδύνου, η ανοσοθεραπεία έχει ενταχθεί στη θεραπευτική στρατηγική μαζί με τη χημειοθεραπεία πριν από το χειρουργείο και συνεχίζεται επικουρικά στις ασθενείς για τις οποίες ενδείκνυται. Η προεγχειρητική θεραπεία δεν αποσκοπεί μόνο στη μείωση του όγκου, αλλά μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε την ανταπόκριση της νόσου και να χρησιμοποιήσουμε αυτή την πληροφορία για τον σχεδιασμό των επόμενων θεραπευτικών βημάτων.

Η σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού απαιτεί τη στενή συνεργασία πολλών ειδικοτήτων. Χειρουργοί μαστού, ογκολόγοι, ακτινοθεραπευτές, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, γενετιστές και άλλοι εξειδικευμένοι επαγγελματίες υγείας συνδυάζουν διαφορετικές πληροφορίες και θεραπευτικές δυνατότητες, ώστε να διαμορφώνεται ένα ολοκληρωμένο πλάνο για κάθε ασθενή. Η συζήτηση των περιστατικών στο πλαίσιο εξειδικευμένης διεπιστημονικής ομάδας αποτελεί, επομένως, βασικό στοιχείο της σύγχρονης φροντίδας.

Τέλος, οι ιατροί του ΕΚΠΑ επισημαίνουν ότι η πρόοδος στην Ογκολογία δεν μετριέται μόνο με την προσθήκη νέων θεραπειών. «Μετριέται και με την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε ποιες ασθενείς χρειάζονται εντατικότερη θεραπεία και ποιες μπορούν με ασφάλεια να αποφύγουν παρεμβάσεις που δεν αναμένεται να τους προσφέρουν ουσιαστικό όφελος. Η αποκλιμάκωση της θεραπείας, όταν υποστηρίζεται από τα επιστημονικά δεδομένα, αποτελεί εξίσου σημαντική εξέλιξη με την εισαγωγή ενός νέου φαρμάκου. Η σύγχρονη πρόκληση δεν είναι μόνο να θεραπεύσουμε περισσότερο, αλλά να θεραπεύσουμε καλύτερα, επιτυγχάνοντας τη μέγιστη αποτελεσματικότητα με τη μικρότερη δυνατή θεραπευτική επιβάρυνση».