• "Jedna trzecia populacji ryb jest zagrożona". W jakiej kondycji są dziś oceany?
• Przełowienie, zmiany klimatu i zanieczyszczenia. Co najbardziej szkodzi morskim ekosystemom?
• Wiedza wciąż niewystarczająca. Co konsumenci wiedzą o ochronie oceanów i zrównoważonym rybołówstwie?
• Sardynka iberyjska wróciła do łask. Jak odpowiedzialne zarządzanie pozwala odbudować stada ryb?
• Nie ma jednego przepisu na sukces. Dlaczego różne rybołówstwa wymagają różnych rozwiązań?
• Edukacja i wspólne działania. Jak organizacje chcą budować świadomość ochrony oceanów?

Jedna trzecia populacji ryb na świecie jest zagrożona przełowieniem i zmianami zachodzącymi w środowisku morskim. Eksperci podkreślają jednak, że przyszłość oceanów nie jest przesądzona – odpowiedzialne zarządzanie połowami pozwala odbudowywać stada ryb i chronić morskie ekosystemy.

Z okazji przypadającego 8 czerwca Światowego Dnia Oceanów organizacja Marine Stewardship Council (MSC) zwróciła uwagę na konieczność ochrony zasobów mórz i oceanów. Jak podkreślono, wymaga to współpracy naukowców, rybaków, administracji oraz konsumentów.

Z badania przeprowadzonego przez GlobeScan na zlecenie MSC wśród 31 tys. osób z 23 krajów wynika, że wiedza społeczeństwa na temat oceanów wciąż jest ograniczona:

• co piąty respondent (19 proc.) nie wiedział, że oceany zajmują większą powierzchnię Ziemi niż lądy, 
• 35 proc. badanych błędnie uważało, że przełowione populacje ryb nie są w stanie się odbudować.

Jednocześnie ponad 80 proc. uczestników badania przyznało, że obawia się o stan oceanów. Wśród największych zagrożeń wskazywano zmiany klimatu, zanieczyszczenie środowiska oraz spadek liczebności stad ryb.

W Polsce badanie objęło 939 osób. Choć większość respondentów dostrzega problem przełowienia, znaczna część społeczeństwa nie zna zasad zrównoważonego rybołówstwa. Co więcej, 28 proc. badanych błędnie utożsamia lokalne pochodzenie ryb ze zrównoważonymi połowami. Zdaniem autorów badania pokazuje to, jak ważna jest edukacja konsumentów i budowanie świadomości dotyczącej odpowiedzialnego korzystania z zasobów mórz i oceanów.

Eksperci zwracają uwagę, że negatywne trendy można odwrócić. Przykładem jest sardynka iberyjska. Jeszcze kilka lat temu sytuacja tej populacji była na tyle trudna, że połowy utraciły certyfikat MSC, a naukowcy rekomendowali zamknięcie łowisk. Portugalscy i hiszpańscy rybacy wdrożyli jednak wspólny plan odbudowy, obejmujący limity połowowe oparte na danych naukowych oraz sezonowe zakazy połowów. W efekcie w 2025 r. liczebność populacji była niemal czterokrotnie większa niż dekadę wcześniej.

Przedstawiciele MSC przypominają, że nie istnieje jeden uniwersalny model zarządzania zasobami morskimi. Poszczególne rybołówstwa różnią się skalą działalności, gatunkami poławianych ryb i warunkami środowiskowymi, dlatego rozwiązania muszą być dostosowane do lokalnych uwarunkowań. Innych metod wymaga zarządzanie migrującymi stadami tuńczyka przemieszczającymi się między wodami kilku państw, a innych przybrzeżne połowy skorupiaków.

Oceany są fundamentem życia na Ziemi, ale dziś mierzą się z wieloma wyzwaniami – od przełowienia po skutki zmian klimatu. Coraz więcej przykładów z całego świata pokazuje jednak, że odpowiedzialne zarządzanie rybołówstwem przynosi efekty. Rosnąca liczba rybołówstw uczestniczących w Programie MSC, obecnie już 738, dowodzi, że dzięki współpracy, wiedzy naukowej i długofalowemu podejściu można skutecznie chronić zasoby morskie i odbudowywać stada ryb – podkreśliła Marta Kalinowska z MSC.