• Co charakteryzuje polską branżę piekarniczą?
• Jak wygląda produkcja wyrobów piekarskich w Polsce na tle Unii Europejskiej?
• Gdzie najwięcej eksportujemy?
• Jak kształtuje się krajowe spożycie pieczywa?
• Jakie są wyzwania i perspektywy dla tej branży?

Anna Wrona, portalspozywczy.pl: Produkcja wyrobów piekarskich to istotna część krajowego przemysłu spożywczego, odpowiadająca za prawie 5 proc. jego łącznej produkcji. Czym charakteryzuje się ta branża?

Grzegorz Rykaczewski, ekspert sektora rolno-spożywczego Banku Pekao: Dość wysokie znaczenie tego sektora było jednym z powodów, dla którego wzięliśmy go pod lupę (RAPORT). Jak patrzy się na polski przemysł spożywczy, to najczęściej myśli się o mięsie, owocach, warzywach i mleku, natomiast ten przemysł jest dużo bardziej zróżnicowany. Można tam znaleźć sporo perełek, które nie przychodzą w pierwszej kolejności do głowy, natomiast mają mocną pozycję w polskiej branży spożywczej, wzmacniając i rozwijając jej potencjał. Jednym z takich sektorów jest właśnie branża wyrobów piekarskich. To 5 proc. wartości sektora spożywczego. Zwraca uwagę liczba firm. To cecha charakterystyczna tej branży. Pomimo konsolidacji, którą obserwujemy od wielu lat, szacuje się, że prawie 8000 podmiotów działa w krajowej branży piekarniczej, co oznacza, że prawie co 5 firma spożywcza w Polsce zajmuje się w jakikolwiek sposób wytwarzaniem wyrobów piekarskich. Pokazuje to z jednej strony znaczenie tego sektora, z drugiej – skalę wyzwań. Kolejną rzeczą wyróżniającą tę branżę jest liczba zatrudnionych osób (ok. 100 000 pracowników, ponad 10 proc. udziału w liczbie pracujących w przemyśle spożywczym). Branża piekarnicza też wyróżnia się  na tle sektora spożywczego dosyć wysoką rentownością i poziomem inwestycji.

Polska należy też do TOP 10 unijnych eksporterów pieczywa. Gdzie najwięcej eksportujemy?

Jeżeli chodzi o kwestie eksportowe, to zarówno w przypadku sprzedaży na rynek unijny, jak i sprzedaży poza UE należymy do grupy państw eksportujących najwięcej. Jeżeli chodzi o handel wewnątrz wspólnoty, to pod względem wartości Polska jest na 7. miejscu, w TOP 10 największych eksporterów wyrobów piekarskich w ramach UE. Pod względem wolumenu jesteśmy 4. eksporterem. Ta różnica wynika w dużej części z tego, że produkujemy trochę tańsze produkty niż Europa Zachodnia. Bardziej poszliśmy w wolumen niż w wartość. W obu tych ujęciach Polska na przestrzeni ostatnich lat wyróżniała się dynamika rozwojową. Bardzo szybko rośniemy. Te dynamiki były dwucyfrowe w latach 2015-2023, co pozwala nam zwiększać udziały w łącznym unijnym handlu wyrobami piekarskimi. Podobnie to wygląda w przypadku eksportu poza UE. Tutaj mamy trochę mniejsze udziały, jesteśmy na trochę dalszych pozycjach, ale też mieścimy się w pierwszej 10. To kwestia naturalna jeśli chodzi o przemysł spożywczy w Polsce – jesteśmy dużo bardziej skoncentrowani na rynku unijnym. Tworzy to potencjał do rozwoju poza Unią. W przypadku wyrobów piekarskich jest to trudniejsze z uwagi na istotę tych produktów (termin przydatności do spożycia, możliwości logistyczne itd.), co nie zmienia faktu, że w strukturze eksporterów poza UE widzimy potencjał do wzrostu.

Jeżeli chodzi o eksport, sporo zależy od rodzaju produktów. W przypadku pieczywa eksport jest skoncentrowany na rynku unijnym. W ubiegłym roku ponad 90 proc. eksportu to były właśnie kraje UE. Bardziej zdywersyfikowaną sprzedaż mamy w przypadku pieczywa cukierniczego czy pozostałych wyrobów piekarskich, tam gdzie łatwiejsza jest logistyka na dalekie rynki. Tam udział UE jest mniejszy (ok. 70 proc). Najważniejszym rynkiem jest tutaj rynek niemiecki. Sporo sprzedajemy też do Wielkiej Brytanii. Pojawiają się Stany Zjednoczone, Australia, Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Gdzie jeszcze możemy eksportować? Gdzie jest największy potencjał?

Pamiętajmy, że rozwój eksportu wymaga zaangażowania kapitału, czasu i pracowników. Na danym rynku potencjał musi być na tyle duży, żeby te wszystkie nakłady mogły się co najmniej zwrócić, ale najlepiej oczywiście, by te firmy mogły zarobić i w ten sposób się rozwijać. Stąd rynek UE pod względem przepływów wydaje nam się charakteryzować największym potencjałem. Jesteśmy dosyć mocno skoncentrowani na krajach naszego regionu (Niemcy, Czechy). Nieco więcej też widać nas w Krajach Skandynawskich. Za to w większości krajów Europy Zachodniej, na tych bogatych rynkach, z jakiś powodów nas jest tam mało albo nie ma nas prawie w ogóle. Wydaje się, że duży potencjał dla nas powinien mieć rynek francuski. To drugi największy importer wyrobów piekarskich w UE. Import wyrobów piekarskich w ostatnich latach rozwijał się tam w tempie dwucyfrowym, a nasz udział w tym strumieniu jest poniżej 2 proc. Tylko niewiele lepiej to wygląda na rynku holenderskim czy belgijskim. Mówimy o krajach, które mają bogatego konsumenta, które importują (są też dużymi producentami, jedno drugiemu nie przeczy). Tam widzimy potencjał do rozwoju. Oczywiście, należałoby się zastanowić, czy to jest kwestia niedocenienia / niezauważenia tych rynków czy może wchodzą jakieś problemy do rozwiązania/ bariery. Na pewno z uwagi na wielkość tych rynków i popyt na wyroby piekarskie widzimy tam duży potencjał. 

To tylko część rozmowy. Zachęcamy do odsłuchania całości oraz lektury raportu Banku Pekao.