Ngày 16/8, trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026, Diễn đàn kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng với chủ đề “Hệ sinh thái sầu riêng bền vững" đã được tổ chức với sự tham dự của khoảng 600 đại biểu từ các bộ, ngành Trung ương, đại sứ quán, doanh nghiệp trong và ngoài nước, nhà đầu tư, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng. Các đại biểu tập trung thảo luận về chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng; mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; truy xuất nguồn gốc; tiêu chuẩn chất lượng; yêu cầu của các thị trường xuất khẩu; vai trò của Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan trình bày tham luận tại hội nghị. Ảnh: Tuấn Trần.

Phát biểu tham luận tại diễn đàn, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng trước đây, khi nói đến chuỗi ngành hàng, thường chỉ nhắc đến hai tác nhân chính là người sản xuất và doanh nghiệp tiêu thụ. Nhưng với hệ sinh thái, tính đa thành phần được thể hiện rõ nét hơn. Ở đó có người nông dân sản xuất, doanh nghiệp đầu vào, doanh nghiệp đầu ra, truyền thông, các chuyên gia, nhà khoa học, đơn vị xúc tiến thị trường, ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm.

Chuỗi ngành hàng thông thường không có sự tham gia của chính quyền, nhưng trong hệ sinh thái, sự tham gia của chính quyền là một yếu tố không thể thiếu. Chính quyền đóng vai trò cầu nối giữa các bên, từ cấp xã đến cấp tỉnh, nhằm hướng tất cả đến sứ mệnh chung là xây dựng thương hiệu cho sầu riêng Đắk Lắk và sầu riêng Việt Nam.

Theo nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, trái sầu riêng bước ra thị trường không chỉ mang theo phần cơm vàng bên trong lớp vỏ gai. Nó mang theo tên của người trồng, mang theo vùng đất và nguồn nước, mang theo mã số vùng trồng, doanh nghiệp thu mua, cơ sở đóng gói, hệ thống logistics. Sâu xa hơn, nó mang theo uy tín của cả một vùng sản xuất, thậm chí uy tín của nông sản Đắk Lắk, của Việt Nam.

Chính vì vậy, khi một lô hàng gặp vấn đề không chỉ là chuyện của một chủ vườn. Một mã số vùng trồng bị cảnh báo không còn là chuyện riêng của một hợp tác xã. Một doanh nghiệp làm ăn thiếu trách nhiệm cũng có thể ảnh hưởng đến hàng trăm, hàng nghìn người phía sau. Đó là lý do cần phải chuyển từ tư duy “mỗi người làm tốt phần việc của mình” sang tư duy “mỗi người chịu trách nhiệm với kết quả chung của hệ sinh thái”.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu chào mừng tại hội nghị. Ảnh: Tuấn Trần.

Cùng quan điểm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho rằng, để ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững, không một chủ thể nào có thể làm được một mình, do đó cần có sự chung tay của nhiều chủ thể. Trong đó, Nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo môi trường thuận lợi. Địa phương tổ chức sản xuất và quản lý vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp giữ vai trò kết nối thị trường, đầu tư chế biến, bảo quản và xây dựng thương hiệu. Hợp tác xã là cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp và người sản xuất. Người nông dân là chủ thể trực tiếp tạo ra chất lượng của sản phẩm.

Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, khi các chủ thể cùng tham gia trong một chuỗi liên kết chặt chẽ, cùng chia sẻ trách nhiệm, lợi ích và rủi ro, ngành hàng sầu riêng mới có thể phát triển ổn định và bền vững.

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, hiện nay có trên 41.000 ha sầu riêng. Trong đó có 280 vùng trồng với diện tích khoảng 7.500 ha và 41 cơ sở đóng gói đã được cấp mã số. Diện tích cho thu hoạch toàn tỉnh đạt hơn 26.000 ha, sản lượng năm 2025 đạt 446.000 tấn; dự kiến sản lượng năm 2026 khoảng 500.000 tấn.

Toàn tỉnh hình thành được 28 HTX chuyên sản xuất sầu riêng, 185 HTX nông nghiệp có ký kết hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp. Bước đầu có 7 doanh nghiệp lớn xây dựng thành công chuỗi giá trị khép kín từ vùng trồng đến sơ chế, đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Tuấn Trần.

Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, sầu riêng Đắk Lắk không chỉ là nguồn sống của hàng nghìn hộ gia đình, mà còn là niềm tự hào, một phần giá trị văn hóa và hình ảnh của nông sản tỉnh Đắk Lắk nói riêng và Việt Nam nói chung trên trường quốc tế. UBND tỉnh Đắk Lắk cam kết sẽ luôn sát cánh, kiến tạo môi trường đầu tư an toàn, thông thoáng, minh bạch để đồng hành cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân biến những tiềm năng thành sự phát triển bền vững và thịnh vượng.

Đối với tình hình xuất khẩu sầu riêng, theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, lượng sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc 6 tháng đầu năm 2026 đạt trên 288.000 tấn, tăng 50,7% so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu trung bình đạt 3.430 USD/tấn, giảm 5% so với cùng kỳ. Bên cạnh thị trường Trung Quốc, hoạt động xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã từng bước mở rộng sang một số thị trường khác.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít khó khăn trong xuất khẩu sầu riêng. Trong đó, có tình trạng phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc và áp lực cạnh tranh khu vực; công nghệ bảo quản, chế biến còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu tươi; sự vào cuộc của chính quyền địa phương chưa đồng bộ; nhận thức và trách nhiệm của vùng trồng và doanh nghiệp còn hạn chế.

Tại diễn đàn, đại diện Cục Xuất nhập khẩu mong muốn các doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân tiếp tục phối hợp chặt chẽ, lấy thị trường làm định hướng, lấy chất lượng làm nền tảng và lấy liên kết làm động lực để phát triển ngành hàng sầu riêng ổn định, bền vững.

Tại diễn đàn các doanh nghiệp, hợp tác xã đã ký kết 8 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) liên kết chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững. Ảnh: Tuấn Trần.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Công ty Cổ phần Khoa học và Công nghệ Việt Xanh cho rằng, mỗi trái sầu riêng mang thương hiệu Đắk Lắk được xuất đi là một “đại sứ” mang theo mồ hôi, công sức và cả danh dự của nông nghiệp Việt Nam. Theo doanh nghiệp, một nền nông nghiệp vững mạnh cần sự hợp lực của 4 nhà: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà nông.

Cũng tại Diễn đàn kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng, các doanh nghiệp, hợp tác xã đã ký kết 8 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) liên kết chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững. Theo ông Đỗ Hữu Huy, đây không chỉ là những văn bản ký kết trên giấy, mà phải trở thành khởi đầu cho những dự án, hợp đồng và chuỗi liên kết thực chất, mang lại giá trị cao hơn cho doanh nghiệp, người nông dân và ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk.