Nghệ sĩ Thành Lộc tiếp tục có bước chân mới trên con đường nghệ thuật khi rời Sân khấu Thiên Đăng để lập ra Kịch đoàn Thành Lộc. Đây là hành trình thứ ba của nghệ sĩ Thành Lộc với thực tế xã hội hóa sân khấu tại Việt Nam.

Nghệ sĩ Thành Lộc. Ảnh: FBNV.

Cách đây 3 năm, tháng 9/2023, nghệ sĩ Thành Lộc rời Sân khấu IDECAF để khai trương tụ điểm kịch nghệ mới Thiên Đăng. Với sức hấp dẫn của nghệ sĩ Thành Lộc, Sân khấu Thiên Đăng nhanh chóng trở thành địa chỉ của giới mộ điệu. Dưới bàn tay lành nghề, nghệ sĩ Thành Lộc đã giúp Sân khấu Thiên Đăng có được nhiều tác phẩm gây tiếng vang, nổi bật nhất là vở kịch “Chuyến đò định mệnh”.

Vở kịch “Chuyến đò định mệnh” xuất phát từ truyện ngắn “Sang sông” được nhà văn Nguyễn Huy Thiệp (1950-2021) sáng tác năm 1991. Dựa trên truyện ngắn “Sang sông”, chính nhà văn Nguyễn Huy Thiệp tự chuyển thể thành kịch bản “Đến bờ bên kia”.

Vì sao nghệ sĩ Thành Lộc phải chia tay Sân khấu Thiên Đăng để mở Kịch đoàn Thành Lộc? Không ai biết nguyên nhân cụ thể, bởi xã hội hóa sân khấu chưa bao giờ là trò chơi đơn giản dành cho những nghệ sĩ vốn giàu mộng mơ. Tự bỏ chi phí thuê mặt bằng và tự lo mọi thứ để có vở diễn tiếp cận công chúng, thực sự rất cực nhọc. Dấn thân vào xã hội hóa sân khấu, nghệ sĩ phải sống bằng tiền mua vé của khán giả, khác hẳn những đơn vị nghệ thuật vẫn được nuôi dưỡng bằng ngân sách. Nói trắng ra, sân khấu tư nhân cầm cự được trong bối cảnh hiện nay chẳng dễ dàng gì. Vậy mà, ở tuổi 65, nghệ sĩ Thành Lộc vẫn tiếp tục với Kịch đoàn Thành Lộc.

Làng kịch nghệ Việt Nam đương đại, nhắc đến nghệ sĩ Thành Lộc hoàn toàn không xa lạ. Thậm chí có người chưa từng xem bất kỳ vai diễn nào của Thành Lộc trên sân khấu nhưng vẫn biết đến nghệ sĩ Thành Lộc một cách rõ ràng. Không phải nghệ sĩ Thành Lộc sử dụng tuyệt chiêu PR nào, mà vì hình ảnh của ông đều đặn chiếm lĩnh sàn diễn hơn ba thập niên qua, đúng nghĩa một ngôi sao lấp lánh.

 Dư luận mải mê xưng tụng nghệ sĩ Thành Lộc bằng những ngôn từ mãnh liệt như “phù thủy sàn diễn” hoặc “quái kiệt sân khấu” một cách không cần e dè. Bởi theo phương pháp “so bó đũa lấy cột cờ” thì ông vẫn là một gương mặt xứng đáng để chọn lựa tôn vinh, khi nói đến thành bại của nghệ sĩ bôn ba tồn tại giữa kinh tế thị trường để giữ gìn ánh đèn sân khấu.

Sở dĩ phải ca ngợi khả năng nghệ sĩ Thành Lộc thích ứng thị trường nghệ thuật, vì từ thập niên 80 của thế kỷ trước, lúc người người đều xem việc đứng trong biên chế như một sự an toàn tuyệt đối và như một niềm kiêu hãnh rạng ngời, thì ông tự nguyện viết đơn xin được hoạt động tự do. Chuyện này từng gây xôn xao, kẻ giải thích lý do nọ, kẻ khẳng định lý do kia. Thế nhưng, những người cùng nhiệm sở đều cho rằng, đó là một hành động dũng cảm của nghệ sĩ Thành Lộc, bởi ông dùng chính “sổ gạo” nhà mình để phản đối một vị cán bộ văn hóa đã có cư xử kém tử tế với những nhân viên hậu đài.

Thái độ ngạo nghễ của nghệ sĩ Thành Lộc cũng khiến không ít người ái ngại, và cũng không ít người ngứa mắt bình luận “chỉ giỏi cậy cái bóng cha”. Đúng, nghệ sĩ Thành Lộc sinh ra trong một gia đình nghệ thuật vào hàng danh giá ở đô thị phương Nam. Thân phụ của nghệ sĩ Thành Lộc là Nghệ sĩ Nhân dân Thành Tôn (1913-1997) có thể xem như một ông vua không ngai lĩnh vực hát bội. Còn anh chị của nghệ sĩ Thành Lộc như nghệ sĩ Bạch Lê hoặc nghệ sĩ Bạch Long đều có vị trí nhất định trong đời sống nghệ thuật.

Tuy nhiên, sự tự tin của nghệ sĩ Thành Lộc có một chỗ dựa quan trọng hơn, đó là tài năng thiên bẩm. Từ thuở thơ ấu, nghệ sĩ Thành Lộc đã quen với sàn diễn. Năm 1971, lúc tròn 10 tuổi, cậu bé Thành Lộc đã được đạo diễn Hà Thúc Cần giao cho một vai diễn trong bộ phim “Đất khổ”. Với tố chất riêng cộng với học hành bài bản tại Trường Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM, nghệ sĩ Thành Lộc hoàn toàn có quyền quyết định sở thích sáng tạo cho bản thân. Vai Chu Xung trong vở kịch “Lôi Vũ” là minh chứng đầu tiên mà nghệ sĩ Thành Lộc phô diễn ở Câu lạc bộ sân khấu thể nghiệm TP.HCM.

Nghệ sĩ Thành Lộc và bạn diễn Kim Xuân trong một vở kịch trên Sân khấu Thiên Đăng. Ảnh: TL.

Từ Câu lạc bộ sân khấu thể nghiệm TP.HCM, nghệ sĩ Thành Lộc xây dựng Sân khấu IDECAF lừng lẫy với những vở kịch “Bí mật vườn Lệ Chi Viên”, “Người đàn bà đức hạnh”, “Ngàn năm tình sử”, “Tiên Nga”… Sau 26 năm gắn bó, nghệ sĩ Thành Lộc rời Sân khấu IDECAF mùa hè 2023, như ông tâm sự: Tôi không phủ nhận thời gian ở Sân khấu IDECAF, sự nghiệp tôi ngày càng mạnh hơn, chiếm được lòng tin của công chúng nhiều hơn”.

Như vậy, Kịch đoàn Thành Lộc là điểm hẹn thứ ba của nghệ sĩ Thành Lộc với sân khấu xã hội hóa. Thành bại chưa rõ, nhưng sự đam mê và sức sáng tạo là điều không thể nghi ngờ ở nghệ sĩ Thành Lộc. Không có ý định lập gia đình riêng, nghệ sĩ Thành Lộc chung thân với sân khấu và luôn xem sân khấu như thánh đường để tận tụy cống hiến. Bản lĩnh ấy cũng đủ để người ta kính trọng ông và tin yêu ông.