Het heeft iets geruststellends. Of er nu een teveel aan water of een tekort aan water is, de bestuurlijke waterwereld komt – ongezien voor en door veel burgers – in actie. Zo ook nu de droogte toeslaat en de Rijn en de Maas op hun laagste stand staan sinds metingen begonnen.

In het IJsselmeer en Markermeer is extra zoet water opgeslagen, regionale waterpeilen zijn verhoogd. De waterberging in de Nieuwe Driemanspolder is gevuld. De ‘kraan’ van Nederland, de stuw bij Driel die samen met de stuwen bij Amerongen en Hagestein zorgt voor de verdeling van zoet water, is opengezet. Het Twentekanaal is gesloten, de sluizen van de Deventer binnenhaven eveneens, in Delfland gaan álle sluizen dicht. En in diverse waterschappen geldt een verbod op het onttrekken van oppervlaktewater door gemeenten, boeren, bedrijven en sportverenigingen.

Alles om te voorkomen dat dijken scheuren en waterkeringen onherstelbare schade oplopen (wat in natte perioden weer tot problemen kan leiden), te zorgen dat de natuur geen onomkeerbare nadelen ondervindt, en dat drinkwater en energie geleverd kunnen blijven. Om te zorgen dat de akker- en tuinbouw kan blijven bestaan, de binnenscheepvaart kan doorgaan.

Dat er keuzes gemaakt moeten worden, is overduidelijk. De voorraad zoet water in Nederland neemt snel af, de droogte houdt nog wel even aan. Dat betekent dat de vraag naar water groot blijft en in noodgevallen in het westen zilt water zal moeten worden ingelaten om de dijken vochtig te houden. Dat zal grote impact hebben op oogst en natuur. De oproep aan iédereen om zuinig om te springen met water uit de kraan, is dus meer dan terecht.

Het is, zoals vaker als het over klimaatverandering gaat, echter ook zaak om na te denken over de volgende periode van droogte. Dat niet alleen aan waterbeheerders over te laten.

Want droogte is geen rariteit meer in waterland Nederland. Gletsjers in de Alpen trekken zich terug, waardoor er minder smeltwater via de grote rivieren Nederland binnenstroomt. De hoeveelheid regen neemt af – ook in Zwitserland en Duitsland – wat ook de toevoer doet afnemen. Hitte zorgt voor meer verdamping. En naarmate de aarde verder opwarmt, neemt de kans op zomerdroogte toe.

Opmerkelijk zijn dan signalen als die van Twente Board, het regionale economische samenwerkingsverband van overheid en bedrijven, dat in een brief aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat naar aanleiding van het sluiten van het Twentekanaal vraagt om „een structurele blik op de bereikbaarheid” en „investeringen in een robuust en toekomstbestendig systeem voor vervoer over water, spoor en weg”. Maar niet rept over het klimaat, anders dan „vestigingsklimaat”.

De huidige crisis zoals Twente Board die signaleert, maakt inderdaad een kwetsbaarheid duidelijk. Alleen niet louter die van de logistieke infrastructuur in het oosten van het land. Wel een kwetsbaarheid van een samenleving die er eeuwenlang zonder na te denken van kon uitgaan dat er genoeg zoet water zou zijn.

Steeds nattere winters en drogere zomers vragen om ingrijpende aanpassingen, aanpassingen die niet alleen door waterschappen worden gedaan. Economische sectoren als de binnenvaart en overslagbedrijven, bollentelers en bomenkwekers, akkerbouwers en andere watervragers zullen moeten nadenken hoe zij met minder water kunnen. Hoe ze met droogte bloeiend kunnen blijven.

Als er gekozen moet worden hoe de laatste druppels worden verdeeld, is het immers te laat.