De vlammenzeeën die de afgelopen weken delen van Frankrijk en Spanje in de as legden, waren moeilijk te missen. De Franse president Macron sprak van de „zwaarste situatie” sinds de Tweede Wereldoorlog, de natuurbranden in de provincie Ávila in centraal Spanje gelden als de grootste in de recente Spaanse geschiedenis. Hadden wetenschappers niet een paar jaar eerder kunnen waarschuwen voor klimaatverandering, kopte satirisch medium De Speld even snedig als wrang.

Want dat is wat het is – en het is van het grootste belang dat te blijven benadrukken: de opwarming van de aarde ligt ten grondslag aan de omvang en intensiteit van de natuurbranden in Europa en wereldwijd. Ja, ook andere factoren spelen een rol en in verschillende mediterrane gebieden komen natuurbranden jaarlijks voor. Maar de combinatie van extreme droogte en extreme hitte maakt dat de branden sneller, heviger en harder gaan. Die weersextremen zijn het gevolg van de toename van broeikasgassen in de atmosfeer, veroorzaakt door de mens.

Het westen van Europa heeft al drie hittegolven achter de kiezen dit jaar en de Europese klimaatdienst Copernicus becijferde dat juni 2026 de warmste junimaand ooit gemeten is voor West-Europa als geheel. In het zuiden van Europa liepen ook deze week de temperaturen op tot ruimschoots boven de 35 graden. Overzichtskaarten tonen actieve branden in vrijwel alle Europese landen die grenzen aan de Middellandse Zee. Zelfs in Engeland en Schotland (hallo, regenachtige zomers?), woeden natuurbranden.

Maar terwijl dit allemaal gebeurt, natuurgebieden in vlammen opgaan, honderdduizenden mensen noodgedwongen zijn geëvacueerd, ongetelde aantallen wilde dieren tijdens hun vlucht werden overvallen door het vuur en verkoolden en vakantiegangers soms op stel en sprong hun campings moesten verlaten, blijven politieke leiders opvallend stil. Klimaatbeleid wereldwijd wordt eerder afgezwakt dan aangescherpt.

Half juli presenteerde Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra de nieuwe plannen voor het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Via dat systeem kunnen bedrijven al sinds 2005 hun rechten op CO₂-uitstoot verhandelen. Maar in plaats van het systeem aan te scherpen, versoepelt de Europese Commissie het ETS. Daardoor komen er juist meer emissierechten op de markt, en mogen bedrijven méér vrij uitstoten dan nu.

Drie dagen later publiceerde de Europese Commissie een advies aan EU-landen om de komende drie jaar geen boetes op te leggen aan bedrijven die de nieuwe, strengere regels over de uitstoot van methaan overtreden. Door die regels, die begin volgend jaar ingaan, zou de uitstoot van methaan fors moeten worden teruggedrongen. Methaan is een kleurloos gas dat vooral vrijkomt bij de winning van olie en gas. Na CO₂ is methaan de grootste veroorzaker van klimaatverandering.

Het is onbegrijpelijk dat de realiteit van deze zomer niet leidt tot meer bewustzijn over de gevolgen van klimaatverandering. Want dat is wat wetenschappers signaleren: mensen wennen snel aan nieuwe situaties, de uitzonderlijkheid van 38 graden wordt een volgende keer ervaren als een herhaling van vorige maand. Daarnaast zorgt meer bewustzijn niet meteen tot gedragsverandering. Mensen blijven naar Bordeaux vliegen, ook zij die de relatie tussen de branden daar en klimaatverandering wel onderkennen.

Daarom is de verantwoordelijkheid van politieke leiders zo belangrijk, net als de zichtbaarheid die ze geven aan dit onderwerp. In Frankrijk ontstaat nu de onverwachte situatie waarin juist uiterst rechtse politici dit onderwerp aangrijpen – niet om te waarschuwen voor klimaatverandering, maar om te betogen dat de zittende politieke macht er niet in slaagt om zijn burgers te beschermen, zonder een woord aan de oorzaken van de branden te wijden.

Gelukkig zijn er ook lichtpuntjes. In een gezamenlijke verklaring van de buitenlandministers van het Verenigd Koninkrijk en Spanje afgelopen woensdag spraken de landen van de noodzaak van klimaatactie. „In een tijd waarin Europa te kampen heeft met recordhittegolven en verschrikkelijke bosbranden als gevolg van de klimaatcrisis, waren de twee ministers het erover eens dat de bosbranden van deze zomer aantonen dat klimaatverandering nu een nationale veiligheidsnoodsituatie voor Europa vormt en onze manier van leven bedreigt”, aldus het persbericht. De buitenlandministers van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kwamen met een vergelijkbare verklaring.

Laat de verschrikkingen van deze branden leiden tot meer van deze inzichten. Tot meer – in plaats van minder – klimaatbeleid en tot nauwere samenwerking op dit gebied. De wereld zal zich moeten aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, maar bovenal moet de bron ervan worden aangepakt. Dat is uiteindelijk waar toekomstige generaties écht wat aan hebben.