• Wysokie zbiory ziemniaków w Polsce i UE doprowadziły do gwałtownego spadku cen oraz pogorszenia opłacalności produkcji
• Choć liczba wykryć bakteriozy spada, przepisy fitosanitarne wciąż stanowią istotną barierę dla polskich producentów
• Napływ ziemniaków z krajów UE, zwłaszcza z Niemiec, pogłębia trudną sytuację krajowych rolników
• Po ocenie Komisji Europejskiej możliwe jest ograniczenie barier fitosanitarnych wobec Polski

Z danych Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) przesłanych portalowi Sady Ogrody wynika, że zagrożenie bakteriozą pierścieniową ziemniaka w Polsce systematycznie spada. W ciągu ostatnich dwóch dekad nastąpiła wyraźna poprawa sytuacji fitosanitarnej.

W przypadku sadzeniaków udział porażonych partii zmniejszył się z 3,79 proc. w 2004 r. do zaledwie 0,042 proc. w 2025 r. Podobny trend odnotowano w ziemniakach towarowych – z 22,34 proc. w 2004 r. do 3,44 proc. w 2025 r.

Jak podkreśla PIORiN, w ostatnich latach wykrycia bakterii Clavibacter sepedonicus mają charakter sporadyczny, szczególnie w przypadku profesjonalnych gospodarstw produkujących na eksport.

Polscy eksporterzy ziemniaków funkcjonują w rygorystycznym systemie kontroli fitosanitarnych. Każda partia przeznaczona na eksport musi zostać przebadana, co generuje dodatkowe koszty i wydłuża proces sprzedaży. Rolnicy wskazują, że takie regulacje stanowią istotną barierę konkurencyjności na wspólnym rynku UE.

Według PIORiN, w 2025 r. i w pierwszym kwartale 2026 r. nie odnotowano zakwestionowań przesyłek polskich ziemniaków kierowanych do państw Unii Europejskiej. Zastrzeżenia dotyczyły jedynie trzech transportów wysłanych do Wielkiej Brytanii w 2025 r.

Rolnicy od lat podnoszą, że przepisy fitosanitarne stanowią narzędzie ograniczania konkurencji ze strony polskich producentów. Ich zdaniem bakterioza bywa wykorzystywana jako argument w sporach handlowych, mimo że choroba występuje również w innych krajach Europy.

Polska pozostaje jedynym państwem UE objętym dodatkowymi wymogami dotyczącymi przemieszczania ziemniaków towarowych. PIORiN doprecyzowuje jednak, że ograniczenia te nie dotyczą sadzeniaków, których obrót w obrębie Unii odbywa się na zasadach swobodnego rynku.

"Niezależnie od powyższego, GIORiN pragnie podkreślić, że od czasu wprowadzenia ograniczeń w obrocie polskimi ziemniakami do Unii (2004 rok) Polska administracja, tj. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi i GIORiN, kilkukrotnie prowadziła uzgodnienia z Komisją Europejską i pozostałymi państwami członkowskimi, osiągając stopniowe złagodzenia zasad obowiązujących przy wysyłce ziemniaków do innych państw Unii. Tak jak wyżej zostało wskazane, efektem tych działań jest m.in. całkowite zniesienie dodatkowych wymogów w obrocie polskimi sadzeniakami ziemniaka do innych państw Unii."

Jednocześnie inspekcja podkreśla, że od czasu przystąpienia Polski do UE przepisy były stopniowo łagodzone. Obecnie badaniom podlega jedynie konkretna partia ziemniaków, a liczba bulw w próbie została zmniejszona z 400 do 200.

Przełomem dla polskich producentów może okazać się rok 2027. Zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej 2022/1194, państwa uznane za obszary o wysokim stopniu zakażenia zobowiązane są do przedstawiania raportów co pięć lat. Na ich podstawie Komisja zdecyduje o utrzymaniu, złagodzeniu lub zniesieniu obowiązujących restrykcji.

Pierwsza ocena tych sprawozdań nastąpi właśnie w 2027 r. Korzystne wyniki badań z lat 2023–2025 mogą stanowić argument za liberalizacją przepisów, choć ostateczna decyzja będzie zależeć także od danych z lat 2026–2027 oraz stanowisk innych państw członkowskich.

"Wyniki badań polskich ziemniaków towarowych za lata 2023–2025 wskazują na korzystną tendencję, co może stanowić przesłankę do rozważenia przez Komisję, uwzględniając stanowisko pozostałych państw członkowskich UE, złagodzenia lub zniesienia obowiązujących środków. Biorąc jednak pod uwagę, że decyzja w tej sprawie będzie oparta również na wynikach badań ziemniaków prowadzonych w latach 2026–2027, na obecnym etapie trudno przewidzieć stanowisko Komisji. Niewątpliwie wyniki tych badań będą miały istotny wpływ na ostateczną decyzję."

Dyskusja wokół bakteriozy wykracza poza kwestie fitosanitarne i dotyka zasad funkcjonowania wspólnego rynku. Producenci podkreślają, że wieloletnie restrykcje ograniczają rozwój polskiego eksportu i podnoszą koszty produkcji. Z kolei instytucje państwowe wskazują na poprawę sytuacji oraz postępującą liberalizację przepisów.

Nadchodząca decyzja Komisji Europejskiej będzie miała kluczowe znaczenie dla przyszłości polskiego sektora ziemniaczanego. Rok 2027 może przynieść zarówno złagodzenie barier, jak i utrzymanie obecnych ograniczeń. Jedno jest pewne – wyniki badań i skuteczność działań fitosanitarnych zadecydują o pozycji polskich rolników na europejskim rynku.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.