Autor: miro Źródło: FDI/infodent24.pl Opublikowano: 06-07-2026, 15:32

• Raport FDI wskazuje, że w ponad połowie badanych państw zgłaszano uszczerbek na zdrowiu po zabiegach w nielegalnych gabinetach stomatologicznych
• Nielegalna stomatologia obejmuje m.in. licówki, wybielanie, skaling czy ortodoncję wykonywane przez osoby bez licencji, często w domach, hotelach lub salonach beauty
• FDI alarmuje o lukach w prawie i słabej egzekucji kar oraz apeluje o surowsze sankcje, infolinie do zgłoszeń i kampanie weryfikacji uprawnień dentystów

Nielegalne praktyki dentystyczne stanowią poważny problem dla zdrowia publicznego w skali globalnej, stwarzając ogromne ryzyko dla bezpieczeństwa pacjentów.

Światowa Federacja Dentystyczna (FDI) opublikowała raport podsumowujący badanie przeprowadzone wśród krajowych stowarzyszeń stomatologicznych.

Wyniki są alarmujące: w ponad połowie badanych państw odnotowano przypadki uszczerbku na zdrowiu pacjentów po zabiegach w nielegalnych gabinetach.

Większość państw definiuje nielegalną praktykę jako świadczenie usług przez osoby nieposiadające formalnej rejestracji lub licencji. Do tej grupy zaliczają się nie tylko osoby bez odpowiednich kwalifikacji akademickich, ale również te, których licencje wygasły, zostały zawieszone lub odebrane.

W praktyce nielegalna stomatologia przybiera różne formy i dalece wykracza poza tradycyjne wyobrażenie fałszywego dentysty.

Z raportu wynika m.in., że:

• Nieupoważniony personel, w tym kosmetyczki czy pracownicy salonów fryzjerskich, nierzadko wykonują skomplikowane zabiegi, takie jak: zakładanie licówek, skaling, wybielanie, a nawet leczenie ortodontyczne.

  Procedury te często przeprowadzane są w nieodpowiednich warunkach, na przykład w domach, hotelach czy salonach piękności.

• Pacjenci mają dostęp do usług i produktów skierowanych bezpośrednio do konsumentów (np. nakładek ortodontycznych i zestawów do wybielania), które są dystrybuowane z pominięciem nadzoru lekarskiego.
• Najczęstsze nielegalne zabiegi to m.in. zakładanie protez, usuwanie zębów, wybielanie oraz wszczepianie niebiokompatybilnych implantów. Rośnie także popularność usług "projektowania uśmiechu" wykonywanych przez osoby bez uprawnień.
• Nielegalne praktyki napędzane są przez mylące reklamy w mediach społecznościowych z fałszywymi zdjęciami "przed i po".

Działalność niekompetentnych osób to nie tylko łamanie zasad etyki, ale przede wszystkim realne niebezpieczeństwo, które może prowadzić do poważnych infekcji, trwałego zeszpecenia, a w niektórych przypadkach nawet do sytuacji zagrażających życiu pacjentów.

Aż 58 proc respondentów analizy FDI potwierdziło, że w ich krajach zgłaszano przypadki powikłań i szkód wynikających z nielegalnych procedur.

Paradoksalnie, precyzyjne określenie skali zjawiska jest bardzo trudne – 68,4 proc. ankietowanych organizacji przyznało, że nie dysponuje dokładnymi danymi statystycznymi ani szacunkami na ten temat.

Raport FDI wskazuje na kilka zasadniczych czynników ekonomicznych i społecznych napędzających pozaprawne działania w branży stomatologicznej.

Należą do nich m.in.: brak dostępu do przystępnej cenowo opieki stomatologicznej oraz wizja niższych kosztów proponowanych przez osoby bez licencji.

Znaczenie ma również niedobór wykwalifikowanych specjalistów, co jest szczególnie odczuwalne w rejonach z ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej.

W niektórych państwach obecne są także uwarunkowania kulturowe, które przyzwalają na takie praktyki, na co wskazało 13 proc. respondentów.

Z analizy FDI wynika, że niemal wszystkie państwa posiadają przepisy wymierzone w podziemie stomatologiczne (ich istnienie potwierdza 95 proc. badanych krajów). Jednak ocena ich skuteczności wywołuje ogromne podziały. Blisko 49 proc. uczestników badania uznaje obecne regulacje za skuteczne, podczas gdy 47 proc. uważa je za bezużyteczne.

W wielu regionach organy regulacyjne borykają się z brakiem odpowiednich funduszy lub działają w obliczu politycznych ograniczeń.

Kary nakładane na osoby przyłapane na nielegalnych praktykach są często zbyt łagodne, aby działały odstraszająco.

Biurokratyczne przeszkody, opóźnienia w systemie sprawiedliwości oraz czasochłonne gromadzenie dowodów skutecznie hamują procesy wymierzania kary.

Brak odpowiedniej świadomości społecznej powoduje, że poszkodowani rzadko zgłaszają nadużycia do odpowiednich organów.

W celu skutecznej ochrony obywateli, 68 proc. krajowych stowarzyszeń stomatologicznych współpracuje z organami ścigania w celu ukrócenia nielegalnych praktyk. Istotną rolę odgrywają też prowadzone w mediach tradycyjnych i społecznościowych kampanie edukacyjne, które mają ostrzegać pacjentów.

To jednak wciąż za mało. Światowa Federacja Dentystyczna apeluje o wdrożenie stanowczych kroków, do których należą m.in.:

• Zaktualizowanie przepisów prawa i wprowadzenie surowszych sankcji, w tym wysokich grzywien oraz kar pozbawienia wolności, szczególnie gdy pacjent dozna poważnych obrażeń.
• Uruchomienie dedykowanych infolinii oraz platform cyfrowych, które pozwolą pacjentom na anonimowe zgłaszanie nielegalnych gabinetów.
• Poprawa bezpośredniej współpracy organów zdrowia z policją i wymiarem sprawiedliwości w celu łatwiejszego identyfikowania sprawców.
• Wdrażanie publicznych kampanii edukujących pacjentów w zakresie samodzielnej weryfikacji kwalifikacji oraz licencji dentysty jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.
• Ostatecznie, jak podkreśla raport, walka z tym zjawiskiem wymaga nieustannego dialogu i ponadnarodowej współpracy ekspertów i decydentów politycznych.
• Konieczne jest tworzenie innowacyjnych i elastycznych rozwiązań regulacyjnych, które zabezpieczą zdrowie publiczne, nie blokując jednocześnie pacjentom dostępu do niezbędnej pomocy medycznej.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.