De zorgsector kraakt onder de druk van hoog ziekteverzuim, personeelstekorten en toenemende mentale belasting. Dit is geen losstaand probleem, maar het gevolg van een fundamenteel verkeerde benadering van mentale gezondheid.

Heidi Stiegelis, psycholoog, ACT-expert en opleider, ACT & Leefstijl Academy

We richten ons op symptoombestrijding, niet op het trainen van vaardigheden. Daarmee lossen we het probleem in de zorg niet op. Rond World Mental Health Day op 10 oktober was er veel aandacht voor mentale gezondheid, maar dat is precies het probleem: één dag aandacht, daarna terug naar de automatische piloot.

Na mijn promotieonderzoek in 2003, het behandelen van ruim tweeduizend patiënten en het opleiden van meer dan duizend zorgprofessionals, zie ik steeds hetzelfde patroon: interventies zijn vooral gericht op het wegnemen van ongemak – via sport, yoga, gesprekken of platforms – in plaats van medewerkers structurele mentale vaardigheden aan te leren. Ze leren vooral hoe ze zich tijdelijk beter kunnen voelen, maar ongemak hoort bij het werk in de zorg. Door het steeds weg te willen maken, wordt het probleem op lange termijn juist groter. We zien dit terug in uitval, stress, burn-out en het hoge personeelsverloop in de sector.

Uit recente cijfers blijkt dat het ziekteverzuim in de zorg blijvend hoger ligt dan in andere sectoren. Mentale problematiek is een van de belangrijkste oorzaken. Dit vergroot de druk op de mensen die wél aan het werk zijn, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat. Het ontbreekt zorgprofessionals vaak niet aan motivatie of inzet, maar aan mentale vaardigheden om structureel met werkdruk en stress om te gaan. We leren in de opleiding alles over medische kennis en handelingen, maar nauwelijks iets over mentaal fit blijven. Terwijl dat in een sector met hoge emotionele belasting essentieel is.

Op basis van mijn onderzoek ontwikkelde ik zes trainbare levensvaardigheden die mentaal fit gedrag versterken. Ik pleit ervoor deze vaardigheden structureel te integreren in:

• opleidingen en bijscholing voor zorgprofessionals;
• in-company-trainingen en werkvloerprogramma’s;
• preventieve personeelsstrategieën.

Door zorgprofessionals te trainen in mentale fitheid, pak je niet alleen het probleem van uitval aan, maar versterk je ook de kwaliteit en duurzaamheid van de zorg.

Door Heidi Stiegelis, psycholoog, ACT-expert en opleider, ACT & Leefstijl Academy