Met een nieuw kabinet was er hoop op betere omstandigheden in de zorg. Die hoop was na de gepresenteerde plannen snel vervlogen.

Eigen archief auteur Margret Kortooms-Visser

Dat de zorg een zware tijd tegemoet gaat, weten we al jaren. Dat de tekorten binnen tien jaar oplopen tot meer dan 300.000 medewerkers, maakt die realiteit extra pijnlijk.

Zelf werk ik als specialistisch verpleegkundige op een PAAZ in een algemeen ziekenhuis. Ik voel dagelijks hoe de druk op het personeel toeneemt. Ziekmeldingen en vacatures moeten worden opgevangen door het eigen team. Er is nauwelijks nog een flexibele schil beschikbaar, zeker nu zzp’ers worden geweerd.

Dit legt een enorme druk op de afdelingen. Bijna dagelijks ontvang ik berichten over openstaande diensten met de vraag of ik kan bijspringen. Het komt ook geregeld voor dat door personeelstekorten bedden moeten sluiten. Daardoor lopen wachtlijsten op en moet spoedzorg soms worden verplaatst.

Voor zorgmedewerkers is er geen extra geld voor betere arbeidsvoorwaarden, salarisgroei of vervolgopleidingen, en dat is zorgelijk. Als salarissen niet meegroeien met andere sectoren, kiezen medewerkers en jonge starters uiteindelijk voor een andere loopbaan.

De roep om zzp-werk zal daardoor alleen maar toenemen. Als zelfstandige heb je meer regie en vaak een gelijk of beter inkomen, terwijl de werkdruk anders wordt ervaren. Je kunt die beweging willen beperken, maar hoe dan? De Wet DBA lijkt vooral ingezet om zzp’ers in de zorg terug te dringen, maar de vraag is of dat realistisch is.

Steeds vaker hoor ik dat instellingen nu personeel moeten inhuren via detacheringsbureaus. Dat is uiteindelijk nóg duurder. Ondertussen werken zelfstandige behandelcentra nog altijd met zzp’ers. De concurrentie om personeel wordt daarmee alleen maar groter. Laat het uitstellen van de invoering van de wet niet simpelweg zien dat de doelen niet worden gehaald?

De kern van de Wet DBA is helder: schijnzelfstandigheid voorkomen en duidelijkheid creëren over de arbeidsrelatie. Zowel opdrachtgever als zzp’er zijn verantwoordelijk voor een juiste inrichting daarvan. Vanaf 1 januari 2027 moet die wet volledig van kracht zijn. Maar wat lost dit dan concreet op voor de werkvloer?

Wat we nodig hebben, is duidelijkheid over kwaliteit. Een kader waarmee je kunt beoordelen of een zzp’er vakbekwaam en inzetbaar is. Hoe onderscheid je een goede professional van een beunhaas? Deze groep zorgmedewerkers hebben we hard nodig om de capaciteit op peil te houden.

Als je ziet hoe groot de arbeidsmarktproblematiek is en hoe groot de uitdagingen zijn om voldoende mensen op te leiden, dan denk ik: elke medewerker is er één. Juist daarom moet je inzetten op betere werkomstandigheden, in plaats van op het uitsluiten van een hele groep.

Maak heldere kwaliteitscriteria en investeer in goed werkgeverschap. Dat is effectiever dan verbieden en beperken.

Er is één lichtpunt: de investering in preventie en leefstijl. Voorkomen is immers beter dan genezen. Maar tegelijkertijd raken de bezuinigingen ook de mensen die zorg nodig hebben. De gehandicaptenzorg wordt geconfronteerd met 267 miljoen euro aan extra bezuinigingen.

Daarnaast dreigt een hoger eigen risico: wat de kans op zorgmijding alleen maar vergroot. Mensen stellen zorg uit, uit angst voor rekeningen die zij niet kunnen betalen. Zo willen we de toekomst toch niet vormgeven?

De zorg moet toegankelijk blijven voor iedereen – nu en later. Dat vraagt om keuzes die verder kijken dan de begroting van vandaag.

Door Margret Kortooms-Visser, specialistisch verpleegkundige, algemeen ziekenhuis en zzp’er in terminale thuiszorg