Ziekenhuizen bouwen steeds vaker hun eigen zbc-zorgstraten voor 'rendabele' en simpele ingrepen. Niet vanuit medische noodzaak, maar als defensieve strategie om financieel te overleven. Het gevolg is een perverse prikkel met een giftig bijproduct.

Derk Runhaar, waarnemend huisarts | Fotografie: Mirjam van der Linden

Ziekenhuizen moeten de ‘rendabele’ zorg – zoals heup- en staaroperaties – binnenboord houden om niet kopje onder te gaan. Het gevolg is een perverse prikkel met een giftig bijproduct. De capaciteit stroomt naar de winstgevende, eenvoudige zorg. Budgetten verdwijnen in strak geprotocolleerde ‘fabrieken’. De rekening ligt bij de patiënt met complexe, onrendabele aandoeningen.

Het systeemdenken uit de verzekeringswereld is hiervoor de oorzaak. Voor een verzekeraar werkt dit namelijk perfect. Grote aantallen kleine claims snel en efficiënt vergoeden voor simpele zorg levert veel tevreden klanten en een positief imago op. Kleine aantallen grote claims – de complexe, dure zorg – zo bureaucratisch en moeilijk mogelijk maken, houdt de schadelast laag en de premie scherp.

In de verzekeringswereld heet dit ‘risicobeheer’. In de zorg betekent dit dat we de meest kwetsbare mensen bewust hinderen. Het gevolg: zorg op twee snelheden. Capaciteit stroomt naar winstgevende ‘fabrieken’ voor wie een standaard kwaaltje heeft.

Ondertussen worden ziekenhuizen die de complexe, onrendabele zorg dragen, financieel uitgekleed. De patiënt met multimorbiditeit mag achteraan sluiten in een systeem dat hem liever niet ziet komen. In de ggz zien we de desastreuze effecten: de ernstig zieken krijgen nu de minste toegang tot noodzakelijke zorg.

Waarom laten we dit nu ook in onze ziekenhuizen gebeuren? We moeten stoppen met het belonen van de ‘gemakkelijke’ zorg en de solidariteit terugbrengen naar de plek waar die het hardst nodig is: bij de patiënt met ernstige complexe problemen. Wachtlijsten voor de meest zieken zijn geen natuurverschijnsel. Het is een politieke keuze om onze zorg aan verzekeringslogica te onderwerpen.

Door Derk Runhaar, waarnemend huisarts