• Ostatniego dnia marca rząd przyjął Politykę zakupową państwa na lata 2026-2029. To strategiczny dokument, który wyznacza kierunki działania dla instytucji publicznych w obszarze zamówień publicznych. 
• Nie znalazło się w nim bezpośrednie odwołanie do idei local content. - Nowa Polityka zakupowa państwa nie przyczyni się do realnego wsparcia polskich przedsiębiorców, ponieważ poza wskazaniem ogólnych - słusznych - celów, nie przewiduje żadnych konkretnych instrumentów lub nawet planów ich wdrażania - uważa Grzegorz Lang, dyrektor ds. prawnych z Federacji Przedsiębiorców Polskich. 
• - Polityka zakupowa państwa brzmi dobrze na papierze, ale w praktyce wszystko rozstrzygnie się na poziomie konkretnych przetargów. Jeśli nadal 90 proc. decyzji będzie opierać się na najniższej cenie, to nawet najlepsze zapisy strategiczne pozostaną deklaracją bez realnego wpływu na rynek - ocenia z kolei Jacek Leczkowski, wiceprezes ERBUD-u.
• Innego zdania jest dr hab. prof. UW Paweł Wajda, menedżer ds. prawnych z "Inicjatywy SprawdzaMY". Według niego przyjęcie nowej Polityki zakupowej państwa zasługuje na pozytywną ocenę i przełoży się na korzyści dla polskich przedsiębiorców.
• Local content będzie jednym z kluczowych tematów Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach (22-24 kwietnia). Trwa rejestracja na wydarzenie.

We wtorek 31 marca Rada Ministrów przyjęła Politykę zakupową państwa na lata 2026-2029. To strategiczny dokument, który wyznacza kierunki działania dla instytucji publicznych w obszarze zamówień publicznych. 

Bez odwołania do local content 

Zabrakło w nim bezpośredniego odwołania do jednego z najważniejszych priorytetów rządu Donalda Tuska, czyli local content (unijne prawo i implementujące je polskie przepisy surowo zabraniają faworyzowania polskich wykonawców). Mimo to zamawiający powinni z większą niż dotąd starannością określać warunki przetargów – tak, aby nie dyskryminować krajowych przedsiębiorstw.

- Ta definicja (local content - red.) nie została wprost wpisana do Polityki zakupowej państwa, natomiast jej cele są – co do zasady – zbieżne z tą ideą. Zacznijmy od zalecenia pierwszego – "zamawiający, realizując procesy zakupowe, powinni w każdym przypadku, przy zachowaniu poziomu realizacji uzasadnionych potrzeb, uwzględniać potencjał i zdolności krajowych wykonawców z sektora MŚP do realizacji danego typu usług, dostaw lub robót budowlanych" -powiedziała w rozmowie z WNP Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych. 

Nie wykorzystujemy w pełni potencjału zamówień publicznych 

Zapytaliśmy przedstawicieli przedsiębiorców o to, jak oceniają nową Politykę zakupową państwa. 

- Już sama inicjatywa nas cieszy i to dobry kierunek. Natomiast nowa "Polityka zakupowa państwa" wygląda dobrze na papierze, ale w praktyce wszystko rozstrzygnie się na poziomie konkretnych przetargów. Jeśli nadal 90 proc. decyzji będzie opierać się na kryterium najniższej ceny, to nawet najlepsze zapisy strategiczne pozostaną deklaracją bez realnego wpływu na rynek - ocenia Jacek Leczkowski, wiceprezes Erbudu.

- Brak bezpośredniego odniesienia do local content to również sygnał, że nie wykorzystujemy w pełni potencjału zamówień publicznych jako narzędzia wzmacniania krajowej gospodarki. Tymczasem każda złotówka wydana lokalnie może "pracować” w gospodarce wielokrotnie – zamiast wypływać za granicę - dodaje Leczkowski. 

 - W branży budowlanej dobrze to widać: wybór oferty tańszej o 5 proc. często oznacza znacznie wyższe koszty w całym cyklu życia inwestycji – od jakości wykonania po koszty utrzymania. Jeśli nowe podejście ma być realną zmianą, to kryteria jakościowe, doświadczenie i stabilność wykonawców muszą ważyć co najmniej tyle, co cena – inaczej nadal będziemy budować najtaniej, a nie najlepiej - twierdzi wiceprezes Erbudu. 

Ogólne zalecenia zawsze przegrywają z utrwaloną praktyką

Pesymistyczną diagnozę stawia również Grzegorz Lang, dyrektor ds. prawnych z Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP).  

- Nowa Polityka zakupowa państwa nie przyczyni się do realnego wsparcia polskich przedsiębiorców, ponieważ poza wskazaniem ogólnych - słusznych - celów, nie przewiduje żadnych konkretnych instrumentów lub nawet planów ich wdrażania. Wręcz przeciwnie, w dokumencie zawarto tylko ogólne zalecania, bez konkretnych działań na poziomie precyzyjnie sformułowanych dobrych praktyk lub nawet zmian prawa. Takie ogólne zalecenia zawsze "przegrywają" z doraźnym interesem i utrwalona praktyką. Tak było w przeszłości, i zapewne tak będzie nadal - ocenia dyrektor ds. prawnych z FPP.  

Nasz rozmówca zwraca uwagę na jedno z zaleceń, które stanowi, że "zamawiający powinni planować, przygotowywać oraz realizować zamówienia publiczne w sposób umożliwiający najszerszy udział krajowym przedsiębiorcom w roli wykonawcy, wykonawcy działającego w ramach konsorcjum, podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy".

- Trudno sprzeciwić się takiemu zaleceniu, ale nie ma co liczyć na to, że tak ogólne stwierdzenie – bez przełożenia na konkretne działania lub choćby wytyczne – w jakikolwiek sposób przybliży nas do tego celu - mówi Lang.

Na wpisanie local content do Polityki zakupowej nie pozwala prawo 

Inne zdania jest dr hab. prof. UW Paweł Wajda, menedżer ds. prawnych z założonej przez miliardera Rafała Brzoskę "Inicjatywy SprawdzaMY" (współpracującej z rządem w ramach akcji deregulacji prawa). Według niego przyjęcie nowej Polityki zakupowej państwa zasługuje na pozytywną ocenę i przełoży się na korzyści dla polskich przedsiębiorców. 

- Strona rządowa wskazała bowiem "pośrednio" (gdzie oczywistym jest, że takie wskazanie - z uwagi na zakaz dyskryminacji w ramach zamówień publicznych - nie mogło mieć miejsca bezpośredniego) na wartości, które mają być realizowane przy tych zamówieniach, które to wartości promują lokalnych przedsiębiorców (jak np. kwestie związane z ochroną środowiska, gdzie oczywistym jest to, że im krótsza jest droga transportu towarów, tym jednocześnie mniejszy jest ślad węglowy i wpływ na środowisko) - mówi. 

- Tym samym, z pełnym przekonaniem można wskazać, że będzie to z korzyścią dla polskich przedsiębiorców. Co więcej, jakkolwiek strona rządowa do tej pory nie ogłosiła krajowego rozumienia pojęcia local content (co ma nastąpić po świętach Wielkiej Nocy), można też wskazać, że wyżej powołana polityka wpisuje się w rzeczony local content, właśnie z uwagi na premiowanie krajowych dostawców - przekonuje prof. Wajda.

Dodaje, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika to, iż local content nie może być bezpośrednio "zapisany" w przepisach albo zaleceniach. Zaś w Polityce zakupowej państwa wskazano local content pośrednio, co nie stoi w sprzeczności z ustawą Prawo zamówień publicznych. 

- Moja ocena projektu jest jak najbardziej pozytywna i jestem przekonany, że będzie miał pozytywny wpływ tak na polskich przedsiębiorców, jak i na realizację idei local content - konkluduje Paweł Wajda. 

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin