“Đi qua miền nhớ” xoay quanh hai nhân vật chính Phương và Minh. Đó là hai con người bị chiến tranh đưa đẩy trôi giạt về hai phía chân trời. Trong sâu thẳm, họ cùng mang một ký ức về ánh sáng của tình yêu đã nâng đỡ họ vượt qua nghịch cảnh, để vươn tới vẻ đẹp trí tuệ và nhân ái.

Nhà thơ Lệ Thu ở tuổi 86. Ảnh: NVCC.

Tình yêu trong “Đi qua miền nhớ” không ồn ào, không chiếm hữu. Tiểu thuyết này không nhằm kể lại chiến tranh như một sự kiện lịch sử, cũng không lấy bi kịch để minh họa hậu quả. Những gì hiện ra khi “Đi qua miền nhớ” là đời sống con người xuyên qua chiến tranh, nơi sự khốc liệt không làm người ta cúi đầu, nơi những hệ lụy từ mất mát, chia ly, những khoảng trống trong tâm hồn có khi còn kéo dài suốt cả một đời người, nơi người ta nhận ra hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có, đằng sau nó là biết bao hy sinh thầm lặng, biết bao đau đớn xót xa…

Trong “Đi qua miền nhớ””, ký ức được nhìn như những giá trị cần được gìn giữ, không chỉ trong lòng người, mà trong chính những nỗ lực của từng người nhằm trao cho thế giới một tương lai nhân văn hơn, để nhân loại không bị nuốt chửng bởi sự phát triển vũ bão của khoa học hiện đại, đặc biệt trước trí tuệ nhân tạo (AI). Ở nơi giao thoa mong manh giữa khoa học thuần túy và con người, tình yêu trở thành đạo đức nội tâm. Con người không tìm cách chiến thắng thời gian, không phản bội ký ức, không phản bội ánh sáng đã từng soi mình khi tăm tối nhất.

Nhà thơ Lệ Thu sinh năm 1940 tại Tuy Phước, Gia Lai. Bà từng là đại biểu Quốc hội khóa IX. Sự nghiệp văn chương của nhà thơ Lệ Thu có 11 tập thơ, chỉ có hai tập văn xuôi. Cách đây 10 năm, bà đã ra mắt tập “Nhật ký nữ nhà báo chiến trường. Và bây giờ, bà gom góp những trải nghiệm và những suy tư để có tiểu thuyết “Đi qua miền nhớ”.

Có những cuốn sách khép lại bằng một kết thúc đoàn tụ sau chia ly. Có những cuốn sách khép lại bằng nỗi xốn xang, day dứt. “Đi qua miền nhớ” dắt độc giả đi qua chiến tranh, khắc họa đời sống con người khi phải bước qua thử thách đạn bom. Tên gọi hai nhân vật chính cũng có ẩn ý riêng. Minh là ánh sáng của trí tuệ, còn Phương là hương thơm của lòng nhân ái. Sáu mươi năm tìm kiếm và nhớ mong, khi nhận ra nhau, họ chọn không gặp lại. Đây không phải là sự dang dở, bởi như tác giả từng chia sẻ: Tình yêu chân thực không nằm ở sự sở hữu, không trói buộc nhau, mà giúp nhau trở nên nhân ái hơn, tự do hơn và có trách nhiệm hơn với nhau và với cuộc đời.

Tiểu thuyết "Đi qua miền nhớ" của nhà thơ Lệ Thu. Ảnh: NXB.

Mặc dù đã ở tuổi 86, nhà thơ Lệ Thu vẫn tự tin chọn lựa một lĩnh vực khá mới mẻ để đưa vào tiểu thuyết “Đi qua miền nhớ”. Tác giả không nhìn trí tuệ nhân tạo AI như một biểu tượng lạnh lùng của tương lai. Ngược lại, AI được đặt vào trung tâm của một câu hỏi nhân văn: liệu công nghệ có thể đồng hành cùng con người mà không làm mờ đi phần sâu thẳm của trái tim? Giữa hội trường khoa học, một bài thơ vang lên. Giữa những thuật toán, hoài niệm bỗng cất tiếng. Thời gian có thể bào mòn tất cả, thời gian có thể xóa nhòa tất cả. Thế nhưng, phẩm giá con người là một biểu tượng bất biến, dù nếm chịu gian nan chiến tranh, dù vấp váp cơ cực đời thường, dù bơ vơ đổi thay công nghệ.

Vì vậy, tiểu thuyết “Đi qua miền nhớ” của nhà thơ Lệ Thu, gồm 40 chương chia làm ba phần “Miền ký ức”, “Hậu chiến” và “Thuật toán của trái tim”, giống như một hành trình khẳng định lại giá trị chính mình. “Đi qua miền nhớ” để hun đúc hoài niệm cao đẹp, như những câu thơ ân cần mà nhà thơ Lệ Thu đã viết: “Nắm bàn tay, nắm bàn tay/ Kẻo rồi như ở kiếp này lạc nhau/ Mưa chiều muôn hạt rơi mau/ Dường như vũ trụ ngẫm đau phận mình/ Vẫn hoàng hôn, vẫn bình minh/ Đừng buồn một kiếp phù sinh... Đừng buồn”.