Op vrijdag 30 oktober 2026 om 14.00 uur verdedigt Anouk van Twist haar proefschrift Contesting Smartness: How Citizens Contest Smart City Technologies and How Governments Respond.

In haar promotieonderzoek richt Anouk van Twist zich op de vraag waarom de verhouding tussen overheid en burgers soms volledig kan ontsporen, ook als beleid met de beste bedoelingen wordt ingezet. Centraal staat de introductie van nieuwe technologie in de stad. Overheden presenteren die vaak als middel om uiteenlopende stedelijke doelen te bereiken, van het terugdringen van zwerfvuil en onveiligheid tot het stimuleren van economische ontwikkeling. Inwoners kijken daar lang niet altijd hetzelfde tegenaan: zij maken zich soms grote zorgen, stellen zich kritisch op en komen in sommige gevallen zelfs (gewelddadig) in verzet.

Op basis van vier deelstudies laat Van Twist allereerst zien hoe in de smart city-literatuur naar burgerontevredenheid wordt gekeken. Daarnaast blijkt dat ambtenaren het weliswaar belangrijk zeggen te vinden dat inwoners kunnen meepraten over technologie in de stad, maar dat het in de praktijk vaak lastiger blijkt om verzet daadwerkelijk een plek te geven. Als burgers van zich laten horen op een manier die niet past binnen de ambtelijke of institutionele logica, bestaat al snel de neiging hun kritiek en verzet af te doen als ongepast, ondeskundig of verkeerd getimed. Zo kan onbedoeld een dynamiek van depolitisering ontstaan, waardoor bepaalde inwoners en perspectieven worden uitgesloten. 

In haar deelstudie naar de mogelijke uitrol van een 5G-netwerk in een Nederlandse gemeente, laat Van Twist zien hoe het contact tussen overheid en inwoners bijna ontspoorde en een destructieve dynamiek van langs elkaar heen praten ontstond die als een ‘dialoog van doven’ kan worden aangeduid. Waar interacties wederzijds begrip, verduidelijking en overeenstemming moesten opleveren, ontstond juist meer verwarring, wantrouwen en escalatie van het conflict. 

Tot slot beschrijft het proefschrift de ontwikkeling van een instrument voor meta-deliberatie, bedoeld om zulke destructieve dynamieken te doorbreken. Dit helpt professionals om zich bewust te worden van het risico op een dialoog van doven, expliciet te reflecteren op verschillen in percepties en verwachtingen tussen burgers en overheid, en te anticiperen op mogelijke spanningen in interacties.

De centrale conclusie is dat tegenspraak en verzet door burgers niet te snel als een obstakel voor innovatie moet worden gezien bij de introductie van nieuwe technologie in de stad, maar als een hoeksteen van onze democratische rechtstaat. Overheden moeten daarom zorgvuldig nadenken over hoe zij reageren op kritiek van burgers.

Anouk van Twist is onderzoeker aan Saxion Hogeschool en als promovenda verbonden aan het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO).

U kunt deze promotie ook volgen via streaming video: