Οι υπερυψωμένες γραμμές που εμφανίζονται λίγο μετά από ξύσιμο ή τρίψιμο του δέρματος μπορεί να οφείλονται σε δερμογραφισμό, μια κατάσταση που συχνά περιγράφεται σαν «γραφή στο δέρμα». Το οίδημα ακολουθεί τη διαδρομή (γραμμή) της τριβής, κάνοντας τη γρατζουνιά να μοιάζει με προσωρινή επιγραφή.

Συνήθως είναι αβλαβές, αλλά η συχνή φαγούρα μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και να διαταράξει τον ύπνο.

Ο δερμογραφισμός αποτελεί μια υπερβολική αντίδραση του δέρματος στο τρίψιμο, το ξύσιμο ή την πίεση. Πρόκειται για μια μορφή επαγόμενης κνίδωσης, δηλαδή κνίδωσης που προκαλείται από κάποιον φυσικό παράγοντα.

Η ισταμίνη και άλλες ουσίες που απελευθερώνονται στο δέρμα επιτρέπουν τη διαρροή υγρού από τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία στον περιβάλλοντα ιστό. Αυτό δημιουργεί ένα υπερυψωμένο εξόγκωμα (πομφός) κατά μήκος της ερεθισμένης περιοχής. Ο ακριβής λόγος για τον οποίο ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν αυτήν την αντίδραση παραμένει ασαφής.

Ακόμη και η καθημερινή τριβή μπορεί να είναι αρκετή: μια ραφή ρούχου, ένα σεντόνι ή μια πετσέτα μπορεί να αφήσουν μια ορατή γραμμή. Η αντίδραση δεν προϋποθέτει γρατζουνιά που να προκαλεί ρήξη του δέρματος.

Οι συνήθεις υπερυψωμένες γραμμές εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά και υποχωρούν σε περίπου 30–60 λεπτά. Μπορεί να έχουν ροζ ή κόκκινο χρώμα ή να μοιάζουν με το χρώμα του γύρω δέρματος.

Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν τα σημάδια χωρίς να αισθάνονται δυσφορία. Άλλοι παρουσιάζουν φαγούρα, ιδιαίτερα το βράδυ, και μπορεί να αντιδράσουν ακόμη και σε ελαφριά πίεση από τα ρούχα.

Ένα μεμονωμένο εξόγκωμα μπορεί να εξαφανιστεί γρήγορα, ενώ η τάση για εμφάνιση νέων μπορεί να διαρκέσει μήνες ή χρόνια. Υπάρχουν και λιγότερο συχνές μορφές καθυστερημένης εμφάνισης, που διαρκούν περισσότερο. Επομένως, μια διαφορετική κλινική εικόνα χρήζει αξιολόγησης, αντί να θεωρείται αυθαίρετα ότι κάθε επίμονο σημάδι είναι απλός δερμογραφισμός.

Ο δερμογραφισμός δεν υποδηλώνει αυτόματα τροφική αλλεργία ή ευαισθησία σε κάποιο συγκεκριμένο αλλεργιογόνο. Αν και εμπλέκεται η ισταμίνη, η απελευθέρωσή της δεν αποτελεί απόδειξη, ότι η αντίδραση προκλήθηκε από κάποια τροφή που καταναλώσατε.

Η μορφή της αντίδρασης έχει σημασία: οι γραμμές που εμφανίζονται στα σημεία όπου τρίφτηκε το δέρμα υποδεικνύουν κάποιον φυσικό παράγοντα ως αιτία. Σε ορισμένα άτομα, τα συμπτώματα συνδέονται με κάποια λοίμωξη, το στρες ή την λήψη φαρμάκων, αν και συχνά δεν εντοπίζεται σαφές υποκείμενο αίτιο. Εάν τα συμπτώματα ξεκίνησαν μετά τη λήψη νέου φαρμάκου, συζητήστε τη χρονική συσχέτιση με τον γιατρό σας.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Μη διακόπτετε κάποια συνταγογραφημένη θεραπεία και μην αποκλείετε ολόκληρες ομάδες τροφίμων με δική σας πρωτοβουλία, μόνο και μόνο επειδή το ξύσιμο προκαλεί πομφούς.

Η ήπια φροντίδα του δέρματος και η λιγότερη τριβή μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό των επεισοδίων. Μερικές χρήσιμες συμβουλές είναι:

• Φοράτε φαρδιά ρούχα από υφάσματα με λεία υφή.
• Αποφύγετε το έντονο τρίψιμο, καθώς και το τρίψιμο με την πετσέτα.
• Χρησιμοποιείτε χλιαρό αντί για καυτό νερό στο ντους.
• Επιλέξτε ένα ήπιο καθαριστικό και στεγνώστε το δέρμα ταμποναριστά.
• Εφαρμόστε ενυδατική κρέμα μετά το πλύσιμο, ειδικά εάν το δέρμα σας είναι ξηρό.
• Το επανειλημμένο ξύσιμο για την πρόκληση της αντίδρασης μπορεί να επιτείνει το οίδημα και τη φαγούρα.

Εάν τα συμπτώματα εξακολουθούν να σας ταλαιπωρούν, ένας γιατρός ή φαρμακοποιός μπορεί να συστήσει κάποιο αντιισταμινικό χορηγούμενο από το στόμα. Αυτά τα φάρμακα μπορούν να μειώσουν τη φαγούρα και τα εξογκώματα. Η επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τυχόν άλλα φάρμακα που λαμβάνετε, παθήσεις υγείας και την πιθανή υπνηλία.

Ζητήστε ιατρική εκτίμηση εάν η φαγούρα διαταράσσει τον ύπνο σας, τα συμπτώματα επιμένουν ή τα σημάδια παρουσιάζουν διαφορετική συμπεριφορά από τις συνηθισμένες γραμμές που υποχωρούν γρήγορα. Επίσης, η εμφάνιση επώδυνων ή επίμονων βλαβών, εκτεταμένου εξανθήματος (κνίδωσης) άγνωστης αιτιολογίας ή αισθήματος αδιαθεσίας απαιτεί ιατρικό έλεγχο.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει το δέρμα και ενδέχεται να το χαϊδέψει απαλά με κάποιο εργαλείο για να παρατηρήσει την αντίδραση.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Τυχόν ξαφνικό πρήξιμο στη γλώσσα ή τον λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή ή κατάρρευση απαιτούν επείγουσα ιατρική βοήθεια. Καλέστε το 166 ή το 112! Αυτά τα συμπτώματα δεν πρέπει να αποδίδονται στην αθώα κατάσταση του «δερμογραφισμού».

Είναι μεταδοτικός ο δερμογραφισμός;

Όχι. Η καθαυτή δερματική αντίδραση δεν μεταδίδεται σε άλλο άτομο μέσω της επαφής.

Θα αφήσει ουλές;

Τα τυπικά εξογκώματα υποχωρούν χωρίς να αφήνουν μόνιμα σημάδια. Ωστόσο, το έντονο ξύσιμο που προκαλεί τραυματισμό στο δέρμα μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικού είδους βλάβες.

Οι παροδικές υπερυψωμένες γραμμές μετά από τριβή συχνά υποδηλώνουν δερμογραφισμό. Περιορίστε τον ερεθισμό και αναζητήστε θεραπεία όταν η φαγούρα επηρεάζει την καθημερινότητά σας, αντί να ελέγχετε επανειλημμένα την αντίδραση του δέρματός σας.

Πηγές:

• mayoclinic.org
• clevelandclinic.org
• dermnetnz.org
• nhs.uk