• Roślinne zamienniki mleka różnią się zawartością minerałów od mleka krowiego, co wykazały badania FDA
• Analizowano zawartość cynku, selenu, fosforu i magnezu w 85 próbkach różnych marek roślinnych
• Eksperci zalecają dokładne oznaczanie składników odżywczych na etykietach takich produktów
• Roślinne napoje mogą być dobrym zamiennikiem, ale warto przeanalizować indywidualne potrzeby zdrowotne i dietetyczne

Liczne osoby stosujące diety wegetariańskie lub wegańskie wybierają roślinne zamienniki mleka. Badacze zastanawiają się jednak, czy taka alternatywa rzeczywiście dorównuje nabiałowi krowiemu pod względem wartości odżywczych. Najświeższe doniesienia naukowe wskazują, że bywa z tym różnie.

Przeanalizowane przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków wyniki wykazują, że zawartość cynku, selenu, fosforu i magnezu w zamiennikach roślinnych potrafi wyraźnie odbiegać od poziomów obecnych w mleku krowim. Naukowcy zwracają przez to uwagę na konieczność dokładnego oznaczania składników odżywczych na etykietach.

Jeden z autorów badań zaznaczał również, że choć producenci mogą dobrowolnie podawać informacje o obecności cynku czy fosforu, przepisy nie zawsze nakładają obowiązek ich umieszczania na etykietach. W efekcie konsumentom może brakować wiedzy na temat pełnej wartości odżywczej takich produktów.

Zastosowano metodę spektrometrii masowej ze sprzężeniem indukcyjnym, aby wyznaczyć poziomy minerałów w produktach wytwarzanych z soi, grochu, konopi, owsa, migdałów, kokosa, orzechów nerkowca oraz ryżu. Analizie poddano różne marki każdego rodzaju napoju, co dało w sumie 85 próbek.

Wyniki pokazały, że napoje grochowe zawierały większe ilości fosforu, selenu i cynku — o mniej więcej 50 proc. w porównaniu z krowim. Sojowy zamiennik okazał się natomiast najbogatszy w magnez. Pozostałe badane produkty roślinne cechowały się niższymi stężeniami wspomnianych czterech minerałów niż tradycyjne mleko.

Wiele osób nietolerujących nabiału lub zmagających się z alergiami uważa napoje przyrządzone z owsa, ryżu lub migdałów za rozwiązanie przyjazne organizmowi. Ich produkcja wiąże się także z ograniczoną emisją zanieczyszczeń w porównaniu do konwencjonalnego nabiału.

Trzeba jednak pamiętać, że krowie mleko stanowi źródło składników, których człowiek samodzielnie nie wytwarza. Należą do nich chociażby selen, który wspomaga ochronę komórek przed uszkodzeniami i wspiera tarczycę, czy cynk umożliwiający sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego. Magnez natomiast odpowiada za prawidłowy stan mięśni i nerwów, a fosfor bierze udział w rozwoju i odbudowie tkanek.

Zdaniem specjalistów pewne roślinne odmiany zamienników mleka mogą dostarczać cennych pierwiastków, lecz podkreślają, że rozbieżności pomiędzy poszczególnymi kategoriami tych produktów, a także różnice w obrębie jednej grupy, są znaczące. Sugerują zatem, by w procesie oceniania korzyści żywieniowych dokładnie brać pod uwagę rodzaj użytej rośliny oraz konkretne informacje na etykiecie.

Na tak postawione pytania odpowiada obszerna praca przeglądowa pt. "Comparative review of nutri-functional and sensorial properties, health benefits and environmental impact of dairy (bovine milk) and plant-based milk (soy, almond, and oat milk)" autorstwa międzynarodowego zespołu badaczy: Pranav Vashisht, Aakash Sharma, Nancy Awasti, Surabhi Wason, Lovepreet Singh, Sonali Sharma, Anto Pradeep Raja Charles, Sachin Sharma, Aakash Gill i Arshpreet Kaur Khattra (2023).

Mleko krowie i jego roślinne odpowiedniki – sojowe, migdałowe oraz owsiane – różnią się znacząco pod względem wartości odżywczej, funkcjonalności, akceptacji konsumenckiej i wpływu na środowisko. Mleko pochodzenia zwierzęcego wyróżnia się wysoką zawartością białka, wapnia i energii, a także bardzo dobrymi właściwościami technologicznymi.

Z kolei napoje roślinne, choć często wymagają wzbogacania w składniki odżywcze i poprawy walorów smakowych, są lepiej tolerowane przez organizmy osób z nietolerancją laktozy oraz stanowią atrakcyjną opcję dla wegan. Wybór między tymi produktami zależy więc od indywidualnych potrzeb zdrowotnych i dietetycznych.