Minęło już siedem lat działania rządowego programu Mosty dla Regionów. W tym czasie uruchomiono jednak zaledwie sześć przepraw. Kolejne jest w trakcie realizacji, ale dla części projektów wciąż nie ma zabezpieczonego wsparcia. Luka przekroczyła już pół miliarda zł.

• Jednym z głównych punktów ostatniego posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej gospodarki i infrastruktury komunalnej był temat realizacji zadań mostowych finansowanych w ramach Rządowego Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Drogowej - Mosty dla Regionów.
• Program miał być realizowany do wyczerpania puli środków, wynoszącej 2 mld 233 mln zł. Ale już 16 zadań z zabezpieczonym wsparciem wyczerpuje 87 proc. budżetu. Wolnych pozostaje tylko ok. 290 mln zł, tymczasem żeby dofinansować wszystkie wybrane inwestycje trzeba grubo ponad miliarda.
• Posłowie PiS wyrazili obawy, że w związku z planami uruchomienia dodatkowych środków na inwestycje drogowe dla miast na prawach powiatu, pieniędzy na mosty może zabraknąć i kilka przedsięwzięć nie dojdzie przez to do skutku. Ministerstwo Infrastruktury zapewnia jednak, że program chce kontynuować i szuka możliwości zwiększenia puli.

Program mostowy został ustanowiony w 2018 r. Jak wyjaśnił Radomir Matczak, dyrektor Departamentu Rozwoju Regionów w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, dotychczas był dwukrotnie zmieniany - w 2020 i 2025 r. - za każdym razem zmiany dotyczyły przede wszystkim wydłużenia horyzontu czasowego, który aktualnie kończy się na roku 2030.

Od samego początku głównym celem programu jest budowa brakujących przepraw mostowych w ciągach dróg zarządzanych przez gminy, powiaty i województwa - finansowana z trzech źródeł: budżetu państwa, Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (największe źródło) i budżetów samorządów (20 proc. kosztów inwestycji). Wartość całego programu, jeśli chodzi o środki rządowe, to ok. 2 mld 233 mln zł.

Wyłoniono 25 przedsięwzięć, którym przyznano wsparcie. W pierwszej fazie było to wsparcie dokumentacyjne. Dla 18 z tych 25 przedsięwzięć dokumentacja została już przygotowana, a dla 6 kolejnych jest w trakcie przygotowania. To są inwestycje położone w 11 regionach, a więc prawie cała Polska jest pokryta działaniem tego programu

- zwrócił uwagę Radomir Matczak.

Dodał, że opracowane dokumentacje pochłonęły 26 mln zł, w tym 20 mln zł pochodziło z budżetu państwa.

Do końca 2025 r. minister infrastruktury przyznał dofinansowanie dla 16 spośród 25 wskazanych inwestycji, a 5 z nich zostało zakończonych. Dotyczą one mostów na:

• Noteci w Kruszwicy w woj. kujawsko-pomorskim,
• Sole w powiecie bielskim w woj. śląskim,
• rzece Kamiennej w Starachowicach w woj. świętokrzyskim,
• kanale Gliwickim w Kędzierzynie-Koźlu w woj. opolskim,
• Bugu w powiecie sokołowskim w woj. mazowieckim.

Przedstawiciel MFiPR podkreślił, że dużym wyzwaniem na drodze do sprawnej realizacji programu i ujętych w nim przedsięwzięć mostowych są m.in. długotrwałe i przeciągające się procedury uzyskiwania wszelkich zgód administracyjnych.

Kluczowa pozostaje natomiast kwestia finansowa. Łączny koszt wspomnianych 16 inwestycji to już 1 mld 920 mln zł.

- Oznacza to, że konsumują one 87 proc. wartości programu, a więc bardzo mało przestrzeni finansowej zostało dla pozostałych projektów - zauważył dyrektor.

Patrząc na budżet programu i porównując go do wartości projektów już zakontraktowanych, mamy „luzu” jedynie na kwotę 290 mln zł. Tymczasem potrzeby są dużo większe

- przyznał.

Wskazał 5 dużych projektów, na które nie ma jeszcze zagwarantowanego finansowania:

• most na Warcie w powiecie konińskim (woj. wielkopolskie) - 220 mln zł,
• most na Odrze w woj. dolnośląskim - 160 mln zł,
• most na Wiśle w powiecie garwolińskim (woj. mazowieckie) - 440 mln zł,
• most na Wiśle w powiecie krakowskim (woj. małopolskie) - 130 mln zł,
• most na Wiśle w gminie Nowe Brzesko (woj. małopolskie) - 182 mln zł.

Razem daje to już 1 mld 132 mln zł.

- Gdybyśmy przyjęli zasady współfinansowania 80 do 20 proc., to potrzebowalibyśmy wsparcia ze strony RFRD na poziomie 905 mln zł, a to oznacza, że nie mamy w kasie prawie 620 mln zł, żeby te 5 inwestycji sfinansować. A przecież do zamknięcia całego programu mamy w sumie 8 zadań - wyliczył Radomir Matczak, zaznaczając, iż wszystkie kompetencje, decyzje i ryzyka leżą po stronie gestora RFRD, czyli ministra infrastruktury.

Dyrektorka Departamentu Dróg Publicznych (DDP) w MI Katarzyna Kościesza zauważyła, że 6 inwestycji już zakończonych pochłonęło z RFRD 364 mln zł, z czego szósta i jedyna sfinalizowana w 2026 r. - most w Ostrołęce - uzyskała wsparcie w kwocie 98,4 mln zł. Dodała, że w realizacji jest 10 inwestycji z łączną kwotą wsparcia wynoszącą 1 mld 543 mln zł.

- W 2026 r. również przeprowadzono nabór. Wpłynęło 5 wniosków na kwotę dofinansowania 617 mln zł. Obecnie trwa ich weryfikacja, następnie lista zostanie przedłożona ministrowi do zatwierdzenia. Dostępne środki z RFRD na dofinansowanie zadań mostowych w tym momencie wynoszą 302 mln zł - wyliczyła, przyznając, że nie wszystkie zadania będą mogły uzyskać dofinansowanie już w tym roku.

Podkreśliła też, że zgodnie z przyjętymi zasadami środki w ramach programu będą rozdzielane do momentu ich wyczerpania.

- Czyli jak wyczerpiemy te 302 mln zł, to co dalej? Są plany utworzenia kolejnego programu z nowym budżetem? - zapytał poseł PiS Jarosław Wieczorek.

Ministerstwo Infrastruktury - jak podkreśliła dyrektor Kościesza - pracuje nad różnymi rozwiązaniami dotyczącymi poszerzenia możliwości finansowania z Funduszu.

Jesteśmy na etapie uzyskiwania wpisu do wykazu prac legislacyjnych zmiany ustawy o RFRD. Ale jest jeszcze zbyt wcześnie, żeby opowiadać o szczegółach

- wyjaśniła, wskazując, że chodzi przede wszystkim o dodatkowe wsparcie dla miast na prawach powiatu, o którym kierownictwo resortu mówi już od jakiegoś czasu.

- W przypadku, jeżeli Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad buduje obwodnicę miasta na prawach powiatu i część tej obwodnicy przechodzi przez obszar miasta, samorządy zgłaszają brak możliwości finansowania ze swojej strony. Zmiana w ustawie o RFRD miałaby zaradzić tej sytuacji, czyli wesprzeć miasta w realizacji fragmentów dróg krajowych, które przechodzą przez ich obszar, a nie są drogami ekspresowymi, co wybrzmiewało jako kluczowy problem - zwróciła uwagę Katarzyna Kościesza.

Zaznaczyła jednak, że zmiana nie obejmie największych miast, będących siedzibami wojewodów lub sejmików województw, ponieważ uznano, że są one w wystarczająco dobrej kondycji finansowej, żeby we własnym zakresie podołać takim wyzwaniom.

Dodała, że o mostach oczywiście resort również pamięta i szuka możliwości zwiększenia wsparcia, choć to zależy też m.in. od ministra finansów.

- Mamy przykład Chorzowa i estakady na drodze krajowej, przebiegającej przez środek miasta. Samorząd sam nie jest w stanie sfinansować tego typu inwestycji, a estakada została de facto wyłączona z ruchu - powiedziała dyrektorka.

Poseł Włodzimierz Tomaszewski (PiS) skomentował, że w tej sytuacji warto zwrócić się bezpośrednio do Ministerstwa Finansów z pytaniem, jakie ma zamierzenia w zakresie realizacji programu i perspektyw na najbliższe lata.

- Czy jest w ogóle wola, żeby ten program był kontynuowany i jak to będzie wyglądało, jeśli pieniądze zostaną przesunięte na zadania w miastach na prawach powiatu - zastanawiał się.

Nie neguję, że tam trzeba te inwestycje zrealizować i że wymagają one dofinansowania, jeżeli chce się spójnie prowadzić inwestycje razem z GDDKiA. Ale perspektywy finansowe wyglądają marnie

- uznał.

Dyrektor Kościesza zaznaczyła jednak, że mosty w ustawie już są, więc tego rodzaju zadania wymagają tylko zwiększonej puli finansowania i wydłużenia realizacji.

- Nie wymagają wprowadzenia. My mostów nie zamierzamy wykreślać i szukamy zwiększonych wpływów na sfinansowanie dodatkowych zadań. Fundusz ma bowiem określone źródła wpływu, np. z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej czy Lasów Państwowych, ale to już są mniejsze kwoty. Natomiast, żeby zwiększyć dofinansowanie na którykolwiek rodzaj zadań opisanych w ustawie, potrzebne są dodatkowe źródła finansowania bądź zwiększenie wpływów już istniejących źródeł - wyjaśniła.

Zapewniła przy tym, że resort infrastruktury chce kontynuować program mostowy, ale decydujący głos należy do MF i to od niego będzie zależało, jak to będzie w ostatecznym kształcie wyglądało.