• ArcelorMittal, Thyssenkrupp Steel i Voestalpine wzywają do reformy EU ETS. Zaznaczają, że obecny system uderza w sektory energochłonne.
• Producenci ostrzegają, że po 2030 roku koszt produkcji stali w UE może wzrosnąć o ok. 50 proc., a bez zmian Unia może stracić 30-40 proc. produkcji i nawet 5 mln miejsc pracy.
• Apelują o bardziej pragmatyczne zasady, w tym czasowe wstrzymanie wzrostu kosztów ETS do czasu, aż dekarbonizacja będzie ekonomicznie opłacalna.

Trzej duzi producenci stali w Europie: ArcelorMittal, Thyssenkrupp Steel i Voestalpine (odpowiadają łącznie za około 60 proc. zintegrowanej, czyli opartej o wielkie piece produkcji stali w Europie), wystosowali wspólny apel o pilną i skuteczną reformę systemu EU ETS, ostrzegając, że bez niezbędnych korekt obecnie obrana ścieżka dekarbonizacji grozi zniszczeniem europejskiego przemysłu stalowego.

Firmy podkreślają, że choć system EU ETS skutecznie przyczynił się do redukcji emisji w sektorze energetycznym, gdzie spowodował spadek emisji o około 49 proc. w latach 2005-2023, to wciąż nie zapewnia realnej ścieżki transformacji dla sektorów energochłonnych, takich jak hutnictwo stali.

Włoskie stowarzyszenie pracodawców i przedsiębiorców Confindustria wskazuje jednak, że spadek ten ma odbicie w wysokości kosztów energetyki i cenach energii. Według Włochów ETS przyczynia się do wzrostu cen energii elektrycznej o około 25-30 euro/MWh w godzinach, w których ceny ustalane są przez elektrownie cieplne opalane gazem.

„Kluczowe czynniki, które pozwoliłyby na ekonomiczną dekarbonizację nadal są niewystarczająco rozwinięte lub nie są dostępne na dużą skalę - dotyczy to m.in. konkurencyjnych cen energii elektrycznej, przystępnego cenowo zielonego wodoru, kontraktów różnicowych CO2 (CCfD), technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) oraz wiodących rynków dla stali o niskim śladzie węglowym” – czytamy w komunikacie.

Producenci stali ostrzegają przed utratą konkurencyjności

- System ETS potrzebuje konfrontacji z rzeczywistością. Nie odzwierciedla on obecnej sytuacji europejskiego przemysłu, w którym coraz trudniej pogodzić konkurencyjność z transformacją. Dlatego potrzebujemy wstrzymania wzrostu kosztów ETS, aby zabezpieczyć proces transformacji i upewnić się, że pionierzy, tacy jak my, nie zostaną postawieni w niekorzystnej sytuacji. Reforma musi pomóc skutecznie połączyć ochronę klimatu z rozwojem przemysłowym - dla przyszłości Europy - mówi Marie Jaroni, dyrektor generalna Thyssenkrupp Steel.

Twórcy apelu zaznaczyli, że w obecnej odsłonie EU ETS koszt produkcji stali w Unii Europejskiej po 2030 roku ma wzrosnąć o około 50 proc. Import wyrobów stalowych o wysokim śladzie węglowym spoza UE nie podlega takim samym obciążeniom wynikającym z konieczności zakupu uprawnień do emisji dwutlenku węgla, a więc nie ma tak wysokich kosztów.

Firmy zaznaczają przy tym, że unijni producenci nie otrzymują żadnej rekompensaty przy eksporcie, dlatego konsekwencje tak gwałtownego wzrostu kosztów ETS będą poważne zarówno dla europejskiego hutnictwa, jak i całego łańcucha dostaw.

Zagrożenie dla fundamentów europejskiego przemysłu

Firmy szacują, że bez skutecznej reformy systemu EU ETS Unia Europejska może doświadczyć spadku produkcji w sektorach o wysokim zużyciu stali na poziomie 30-40 proc., co oznacza ryzyko utraty nawet 5 milionów miejsc pracy w całym łańcuchu wartości.

Takie konsekwencje byłyby sprzeczne z ambicjami UE, zapisanymi w Akcie o przyspieszeniu przemysłu (IAA), który zakłada zwiększenie udziału przemysłu w PKB do 20 proc. Jednocześnie znacząco osłabiłyby one odporność gospodarczą Europy w czasie rosnącej globalnej konkurencji – czytamy w komunikacie.

- Należy wypracować nowy kształt systemu ETS, który będzie zachęcać do dekarbonizacji, nie osłabiając jednocześnie konkurencyjności producentów stali w UE. To nie jest łatwy problem do rozwiązania, ale reforma ETS jest konieczna i doceniamy fakt, że europejscy decydenci ponownie umieścili ten temat w agendzie - zaznaczył Lakshmi Mittal, prezes wykonawczy ArcelorMittal.

- Wybór, przed którym stoją, to nie dylemat "ambicje klimatyczne czy konkurencyjność", ale wybór między strategią klimatyczną, która wzmacnia odporność i bezpieczeństwo gospodarcze Europy, a taką, która je osłabi - dodał.

W sektorze energetycznym system EU ETS przyczynił się do redukcji emisji o około 49 proc. w latach 2005-2023, ale wciąż nie zapewnia realnej ścieżki transformacji dla sektorów energochłonnych, takich jak hutnictwo stali. Fot. Piotr Myszor / PTWP

Włoskie stowarzyszenie pracodawców i przedsiębiorców Confindustria przypomina, że od 2017 roku cena CO₂ wzrosła z około 5-8 euro za tonę do prawie 100 euro, powodując gwałtowny wzrost kosztów europejskiego przemysłu.

Cytowany przez serwis Eurometal Antonio Gozzi, doradca Confindustria, podkreślił, że ten wzrost nie ma odpowiednika w głównych gospodarkach konkurencyjnych. Jako przykład wskazał Kalifornię, gdzie cena emisji dwutlenku węgla wynosi około 25 dolarów za tonę.

Confindustria także nawołuje do reformy ETS. Chce, by system zorganizowano bardziej pragmatycznie, umożliwiając połączenie transformacji ekologicznej z konkurencyjnością przemysłu.

"Stop dla wzrostu kosztów ETS". Do kiedy?  

ArcelorMittal, Thyssenkrupp Steel i Voestalpine podkreślają, że w pełni popierają cele klimatyczne Europy i chcą się dekarbonizować. Jednocześnie zaznaczają, że system ETS musi zostać dostosowany w taki sposób, aby odzwierciedlał realne możliwości przemysłu w zakresie transformacji.

Firmy wspólnie apelują o:

• czasowe wstrzymanie wzrostu kosztów ETS - utrzymanie obecnego poziomu obciążeń do momentu, gdy kluczowe warunki umożliwiające ekonomicznie opłacalną dekarbonizację zostaną spełnione;
• ramy wsparcia dla liderów transformacji, tak aby pionierskie projekty dekarbonizacyjne mogły być realizowane z pewnością i stabilnością. Przychody z ETS powinny być przekazywane na dekarbonizację przemysłu, tak by realnie przyspieszać transformację;
• zrównoważone podejście do konkurencyjności importu i eksportu eliminujące niezamierzone skutki obecnego systemu.

Według autorów apelu wprowadzenie unijnego mechanizmu dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla - CBAM - oraz nadchodzące wdrożenie kontyngentów taryfowych (TRQ) to ważne kroki w kierunku wyrównania warunków konkurencji.

Firmy podkreślają jednak, że reforma ETS jest brakującym elementem układanki – elementem niezbędnym do tego, aby Europa mogła jednocześnie skutecznie się dekarbonizować i utrzymać silną bazę przemysłową.

- Voestalpine dokonuje znaczących inwestycji w ramach swojego programu greentec steel i w nadchodzących latach znacznie ograniczy emisje. Jednak w trudnym otoczeniu gospodarczym stopniowe wycofywanie darmowych przydziałów do emisji CO2 już teraz pochłania środki finansowe potrzebne do realizacji decydującej fazy transformacji. Przerwa w ramach systemu ETS, do momentu ustanowienia sprzyjających warunków, jest niezbędna, aby zabezpieczyć realizację tych inwestycji i umożliwić dalsze działania dekarbonizacyjne – zaznacza Herbert Eibensteiner, dyrektor generalny Voestalpine AG.