• W badaniu wzięło udział 11 dorosłych osób z cukrzycą typu 2
• Porównano śniadanie o 7:00, 9:30 i 12:00
• Śniadanie o 9:30 lub 12:00 wiązało się z niższą glikemią poposiłkową niż posiłek o 7:00
• 20-minutowy spacer po śniadaniu miał niewielki korzystny efekt przy posiłku o 7:00 i 12:00

Przez lata powtarzano, że śniadanie najlepiej jeść jak najwcześniej. Nowe badanie pokazuje jednak, że u części osób z cukrzycą typu 2 inna pora pierwszego posiłku może mieć znaczenie dla poziomu cukru po jedzeniu.

Naukowcy z Instytutu Badań nad Zdrowiem Australijskiego Uniwersytet Katolickiego w Melbourne sprawdzili, co dzieje się z glikemią, gdy śniadanie podaje się o różnych godzinach: 7:00, 9:30 oraz 12:00. Wynik był ciekawy. Gdy uczestnicy jedli śniadanie później, poposiłkowy wzrost glukozy był niższy niż po śniadaniu o 7:00.

Nie oznacza to jednak, że każdy diabetyk powinien od jutra przesuwać pierwszy posiłek na południe. Badanie było małe, obejmowało 11 osób i nie daje prostej recepty dla wszystkich. Pokazuje jednak, że kwestia ta jest znacznie bardziej skomplikowana niż ogólna rada, by "jeść śniadanie jak najwcześniej".

U osób z cukrzycą typu 2 poranek bywa problematyczny. Po przebudzeniu poziom glukozy może być wyższy m.in. przez tak zwane zjawisko świtu oraz naturalny poranny wzrost hormonów, w tym kortyzolu.

To może sprawiać, że organizm gorzej radzi sobie z tym samym posiłkiem zjedzonym bardzo wcześnie rano niż później. Właśnie dlatego badacze postanowili sprawdzić, czy przesunięcie śniadania może zmniejszyć poposiłkowy skok cukru.

W sześciotygodniowym randomizowanym badaniu krzyżowym uczestnicy jedli standardowe śniadanie w trzech wariantach czasowych: o 7:00, 9:30 i 12:00. Mierzono u nich stężenie glukozy oraz aktywność fizyczną.

Najważniejszy wynik dotyczył dwóch godzin po śniadaniu. Gdy posiłek był przesunięty na 9:30 lub 12:00, poposiłkowa glikemia była niższa niż po śniadaniu o 7:00. To sugeruje, że u niektórych osób z cukrzycą typu 2 późniejsze śniadanie może łagodzić poranny skok cukru.

Badacze nie zaobserwowali jednak różnic w poziomie glukozy na czczo ani w całodobowej reakcji glikemicznej. Innymi słowy: przesunięcie śniadania poprawiło wynik po samym posiłku, ale nie oznaczało automatycznej poprawy całej dobowej kontroli cukru.

To ważne zastrzeżenie. Godzina śniadania może być jednym z narzędzi, ale nie zastępuje składu diety, leków, aktywności fizycznej, snu i regularnych pomiarów.

W drugiej części badania sprawdzono, co się stanie, jeśli po śniadaniu uczestnicy pójdą na 20-minutowy spacer. Efekt był niewielki, ale korzystny wtedy, gdy śniadanie jedzono o 7:00 lub 12:00. Przy śniadaniu o 9:30 spacer nie dał dodatkowej poprawy w badanym parametrze.

To nie znaczy, że spacer jest bez znaczenia. Krótki ruch po posiłku jest prostym sposobem na wykorzystanie części glukozy przez mięśnie. Dla wielu osób może być łatwiejszy do wprowadzenia niż duża zmiana diety lub intensywny trening.

W praktyce może wystarczyć spokojny 10–20-minutowy spacer po śniadaniu, obiedzie albo kolacji. Najważniejsze, by był bezpieczny, dopasowany do kondycji i nie kolidował z zaleceniami lekarza.

Wyniki badania są ciekawe, ale trzeba interpretować je ostrożnie. Uczestników było niewielu, a badanie obejmowało osoby z cukrzycą typu 2, które spełniały określone kryteria. Nie dotyczyło osób leczonych insuliną ani pochodnymi sulfonylomocznika.

To istotne, bo u części pacjentów pomijanie lub opóźnianie posiłku może zwiększać ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza jeśli przyjmują leki obniżające cukier.

Dlatego osoby z cukrzycą nie powinny samodzielnie eksperymentować z dużymi zmianami godzin jedzenia. Najrozsądniej omówić to z lekarzem lub dietetykiem i obserwować własne pomiary z glukometru albo systemu monitorowania glukozy.

Dla zdrowych osób badanie również nie jest prostym dowodem, że śniadanie trzeba jeść późno. U nich znaczenie może mieć zupełnie inny rytm dnia, aktywność, sen i skład posiłków.

Najbezpieczniejszy wniosek jest prosty: przy cukrzycy typu 2 znaczenie ma nie tylko to, co trafia na talerz, ale także kiedy jemy i czy po posiłku choć trochę się ruszamy. Dla niektórych osób przesunięcie śniadania z bardzo wczesnej godziny na późniejszą porę może być warte rozmowy ze specjalistą.