• Rynek produktów roślinnych nie znika, ale przechodzi z fazy euforii do etapu selekcji i stabilizacji.
• Sieci handlowe stawiają dziś przede wszystkim na produkty wege codziennego użytku, takie jak napoje roślinne, tofu czy hummusy.
• Zamknięcie wegańskiej i wegetariańskiej restauracji w Energylandii pokazują, że sama "roślinność" produktu nie wystarcza już do sukcesu sprzedażowego.

Nie działa pierwsza w Polsce strefa restauracyjna Garden Gourmet w Energylandii, uruchomiona przez markę z portfolio Nestlé w czerwcu 2023 r. Natomiast w jednym ze sklepów Lidla w podwarszawskim Legionowie klienci mogli zobaczyć pustą lodówkę po produktach wege. Czy to sygnały słabnącego zainteresowania roślinną kategorią, czy raczej etap porządkowania rynku po latach szybkiego wzrostu?

Jak dowiedział się Portal Spożywczy, strefa Garden Gourmet, która działała w Energylandii od 1 czerwca 2023 r., zakończyła działalność. W jej menu znajdowały się wyłącznie potrawy wegetariańskie i wegańskie, skomponowane z wykorzystaniem produktów Garden Gourmet.

Przy okazji otwarcia Nestlé Professional mocno akcentowało edukacyjny i wizerunkowy wymiar projektu. Firma wskazywała, że Energylandię odwiedzają 2 mln osób rocznie, w dużej mierze rodzice z dziećmi.

Jest to dla nas szczególnie ważne, ponieważ Parki Rozrywki odwiedzają głównie rodzice z dziećmi. Budowanie w tej grupie świadomości korzyści płynących ze zdrowego odżywiania i zrównoważonej produkcji żywności jest znaczącym elementem korporacyjnej odpowiedzialności Nestlé i marki Garden Gourmet — mówił wówczas przedstawiciel Nestlé Professional.

Dziś firma nie chce komentować powodów zamknięcia.

Równolegle pytania o kondycję roślinnej półki pojawiają się w handlu detalicznym. Portal Spożywczy zapytał Lidl Polska, dlaczego w jednym ze sklepów sieci zdejmowana była oferta produktów wege, w tym zamienników mięsa i nabiału.

Lidl odpowiada, że nie była to decyzja o ograniczeniu asortymentu, lecz sytuacja techniczna.

Tego dnia doszło do awarii i mając na uwadze bezpieczeństwo żywności oraz konieczność bezwzględnego utrzymania łańcucha chłodniczego podjęliśmy decyzję o tymczasowym zabezpieczeniu produktów w chłodni. Awaria została sprawnie usunięta, lodówka jest w pełni zatowarowana, a produkty są dostępne dla klientów — wyjaśnia Aleksandra Robaszkiewicz, dyrektorka ds. relacji korporacyjnych Lidl Polska.

Lidl przekonuje, że kategoria wege pozostaje dla sieci istotnym elementem oferty, choć jej asortyment kierowany jest także do flexitarian i tych klientów, którzy chcą urozmaicić codzienną dietę.

Kategoria wege jest dla Lidl Polska niezwykle istotna, a nasza oferta roślinna stale się rozwija, co widać po bogatym asortymencie marek własnych. Dbamy również o osoby o szczególnych potrzebach dietetycznych, oferując produkty dla wegan, wegetarian, jak i flexitarian. Z myślą o tej grupie klientów oraz wszystkich, którzy chcieliby urozmaicić swoją dietę, postanowiliśmy wyodrębnić "Wege Strefę Lidla", dostępną we wszystkich naszych sklepach w Polsce — mówi Aleksandra Robaszkiewicz.

Jak wskazuje przedstawicielka Lidl Polska, roślinna oferta sieci obejmuje m.in. napoje roślinne Vemondo, bezmleczne i bezglutenowe jogurty na bazie kokosa, owsiane smoothie, hummusy, pasty do smarowania, roślinne dania gotowe, burgery warzywne, sałatki z kaszą i hummusem oraz makarony roślinne.

Biedronka również nie mówi o odwrocie od produktów roślinnych. Wskazuje jednak, że kategoria wygląda dziś inaczej niż kilka lat temu, gdy dynamicznie rosła liczba nowości, a niemal każda kategoria produktowa zyskiwała swoje roślinne odpowiedniki.

Zainteresowanie produktami roślinnymi utrzymuje się na stabilnym poziomie, choć dziś rynek wygląda już inaczej niż jeszcze kilka lat temu, kiedy obserwowaliśmy bardzo dynamiczny wzrost tej kategorii. Pojawiało się wiele nowości, a praktycznie każda kategoria produktów zyskiwała swoje roślinne odpowiedniki. Rynek i preferencje konsumentów zweryfikowały jednak, które produkty rzeczywiście odpowiadają na codzienne potrzeby klientów — zaznacza Karol Brzozowski, dyrektor ds. rozwoju marki w sieci Biedronka.

Sieć nadal rozwija markę GoVege, ale przesuwa akcent na produkty podstawowe, funkcjonalne i kupowane regularnie. Największym zainteresowaniem klientów cieszą się alternatywy mleka, tofu, hummusy czy masła orzechowe. Produkty bardziej niszowe lub sezonowe częściej trafiają natomiast do oferty czasowej albo są testowane w formule in-out.

Nie obserwujemy więc całkowitego odwrócenia się konsumentów od produktów roślinnych, ale raczej dojrzewanie rynku i bardziej świadome wybory zakupowe. Klienci coraz częściej sięgają po produkty, które są funkcjonalne, uniwersalne i wpisują się w codzienną dietę — dodaje Karol Brzozowski.

W najbliższym czasie Biedronka zapowiada koncentrację m.in. na takich kategoriach jak kotlety sojowe i napoje roślinne. 

Przedstawiciele branży roślinnej przyznają, że informacje o firmach czy restauracjach kończących działalność mocno kontrastują z entuzjazmem sprzed kilku lat. Wtedy alternatywy produktów odzwierzęcych rzeczywiście były jedną z najgorętszych kategorii rynku spożywczego. Dziś emocje są mniejsze, ale nie oznacza to końca trendu.

Jeśli spojrzymy na dane z szerszej perspektywy, możemy zobaczyć, że udział roślinnej kategorii na rynku spożywczym znacząco wzrósł na przestrzeni lat. Wysokość sprzedaży w roślinnym segmencie zwiększyła się o ponad 10 mld dolarów, z 17,7 mld dolarów w 2015 r. do 28,6 mld dolarów w 2024 r. — mówi Karolina Centkowska, menadżerka ds. komunikacji RoślinnieJemy.

Jak dodaje, w ostatnich latach faktycznie widać było spowolnienie wzrostu, a nawet okresowe spadki w wolumenie czy wartości sprzedaży kategorii roślinnej. Były to jednak wahania rzędu ok. 5 proc. rok do roku, które trudno porównywać z wcześniejszymi wzrostami sięgającymi nawet 27 proc. rok do roku w USA w latach 2020-2021.

Przez to jak dynamiczny wzrost obserwowaliśmy, trochę trudniej nam spojrzeć z bliska na te mniej sensacyjne dane, jednak widzimy, że w Europie na wielu rynkach wciąż można zaobserwować 6-9 proc. wzrosty, a konsolidacja w większym stopniu dotyka regionów z najszerszym i najbardziej dojrzałym rynkiem roślinnym, takich jak USA czy UK. W Polsce mieliśmy do czynienia z drobnymi korektami, ale długoterminowy trend jest wzrostowy — wskazuje Karolina Centkowska.

Jej zdaniem kilkuprocentowe wahania nie świadczą o upadku rynku roślinnego, ale pokazują proces dojrzewania i stabilizowania młodej branży. Naturalnym elementem tego procesu są okresowe korekty, znikanie części marek i większa selekcja produktów.

Każdy konsument może zauważyć, że na półkach faktycznie brakuje obecnie kilku marek, które kilka lat temu jeszcze na nich były, ale równocześnie ciężko zaprzeczyć, że same półki na przestrzeni ostatnich 10 lat znacząco urosły. To, co obserwujemy to trwała, długofalowa zmiana i że roślinne opcje są obecnie dostępne w sieciach handlowych i gastronomicznych — stwierdza przedstawicielka RoślinnieJemy.

I dodaje, że na tym etapie potrzebne są długoterminowe działania instytucjonalne.

Polski Związek Producentów Żywności Roślinnej pracuje nad tym, by zapewnić roślinnej kategorii równe prawa. To, czego potrzebuje branża, to te udogodnienia, które producentom produktów odzwierzęcych przysługują już od lat — podsumowuje Karolina Centkowska.