• Od 2021 do 2025 roku średni klin podatkowy w krajach OECD wzrósł we wszystkich typach gospodarstw domowych, a najsilniej w rodzinach z dziećmi oraz wśród samotnych rodziców o niższych dochodach.
• W Polsce klin podatkowy jest znacznie wyższy dla singli (ok. 35,1 proc.) niż dla rodzin z dziećmi (ok. 14,2 proc. dla jednego żywiciela).
• Polska ma niższy koszt pracy niż średnia UE, ale należy do krajów o najszybszym wzroście wynagrodzeń. Jednocześnie w debacie często pomija się pełny koszt zatrudnienia („brutto-brutto”) i jego strukturę.

Klin podatkowy to różnica między pieniędzmi, które pracownik dostaje "na rękę" a kwotą, którą na jego zatrudnienie wydaje firma. Im wyższy wskaźnik, tym większa część kosztów pracy trafia do państwa

Z raportu OECD "Taxing Weges 2026" wynika, że od 2021 do 2025 roku średni klin podatkowy wzrósł dla wszystkich typów gospodarstw domowych. Największy wzrost dotyczył rodzin z dwójką dzieci, w których pracuje tylko jedna osoba zarabiająca przeciętną pensję. Średnio zwiększył się o 0,46 pkt proc. i wyniósł 26,2 proc. w 2025 roku.

Jeszcze bardziej wzrosły obciążenia podatkowe samotnych rodziców o niższych dochodach. W przypadku samotnego rodzica z dwójką dzieci, zarabiającego 67 proc. przeciętnego wynagrodzenia, klin podatkowy zwiększył się średnio o 0,52 pkt proc. i wyniósł w 2025 roku 16,3 proc.

Jeśli chodzi o klin podatkowy samotnego, bezdzietnego pracownika osiągającego przeciętne wynagrodzenie to wyniósł on 35,1 proc. całkowitych kosztów pracy. To najwyższy poziom od 2016 roku.

Średni klin podatkowy dla małżeństwa z dziećmi, w którym oboje małżonkowie zarabiają średnią krajową, zwiększył się średnio o 0,26 pkt proc. do 32 proc.

Jak Polska wypada na tle krajów OECD? Klin podatkowy dla przeciętnego samotnego pracownika spadł między 2000 a 2025 r. o 3,1 pkt proc. - z 38,2 proc. do 35 proc.

Z kolei dla małżeństwa z jednym żywicielem rodziny i dwójką dzieci klin podatkowy w Polsce wyniósł 14,2 proc. Dla porównania średnia OECD dla takiej rodziny wynosiła 26,2 proc.

Tym samym w naszym kraju różnica między klinem podatkowym dla małżeństwa z dwójką dzieci, utrzymującego się z jednej przeciętnej pensji a klinem dla singla wyniosła 20,8 pkt proc. Dla porównania średnia w krajach OECD wynosiła 8,9 pkt proc.

Skąd tak duża różnica? OECD szacując klin podatkowy bierze pod uwagę nie tylko podatki, ale również finansową pomoc państwa. 

Z danych Eurostatu wynika, że w 2025 roku koszt pracy w Polsce wynosi 19,8 euro za godzinę, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej to 34,9 euro. Warto jednak zauważyć, że w Polsce nastąpił jeden z największych wzrostów wynagrodzeń - o 8,8 proc. Wyższy odnotowano jedynie w Rumunii (+10,6 proc.) i na Węgrzech (+8,9 proc.).

Na problem wysokich kosztów pracy zwróciła w rozmowie z PulsHR Monika Smulewicz, założycielka społeczności HR na Szpilkach, dyrektor zarządzająca Eduwersum Collegium rozwoju HR.

Jej zdaniem w debacie publicznej w ogóle nie poruszamy kwestii faktycznych kosztów pracy. Nie mówi się o kwocie „brutto-brutto”, czyli całkowitych kosztach pracodawcy, tylko o kwocie brutto i netto dla pracownika. Na spotkaniu rekrutacyjnym pracownik zawsze myśli o kwocie, która wpłynie na jego konto. Natomiast rzeczywisty koszt zatrudnienia dla pracodawcy pozostaje w debacie pomijany.

- Ponadto pracownik tak naprawdę kosztuje pracodawcę dużo więcej niż samo wynagrodzenie. Pamiętajmy, że pensja to tylko jeden z wielu elementów. Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę to także koszty związane z dodatkowymi świadczeniami, takimi jak urlop wypoczynkowy czy wynagrodzenie chorobowe. W przypadku małego pracodawcy to spore obciążenie. Jeśli zatem rozmawiamy o kosztach pracy, powinniśmy mówić o pełnym koszcie zatrudnienia pracownika, a nie tylko o jego wynagrodzeniu brutto czy netto - mówi Monika Smulewicz.

Jej zdaniem wiele patologii zniknęłoby z rynku pracy, gdyby koszt zatrudnienia pracownika i kwota netto, która trafia na jego konto, byłyby bardziej proporcjonalne i sprawiedliwe.

- Ludzie pracują, rozwijają się po to, żeby zarabiać więcej, a nie po to, żeby w listopadzie otrzymać 43 proc. łącznego kosztu wynagrodzenia. A tak właśnie się dzieje, gdy wpadają w drugi próg podatkowy. Przykładem jest pracownik zarabiający 15 tys. zł brutto. W listopadzie na jego konto trafi jedynie 7 716,58 zł. Z kolei całkowity koszt pracodawcy to 17 922 zł. Państwo „zabiera” ponad 10 tys. zł miesięcznie z pracy jednego człowieka. Pamiętajmy też, że pensje netto, które wpływają na konta pracowników, później wydawane są na towary i usługi. Przy ich zakupie płacimy kolejne podatki, w tym podatek VAT - komentuje Smulewicz.