• Gigafabryka AI to flagowy projekt rządowy, jeśli chodzi o cyfryzację. Obiekt o ogromnej mocy obliczeniowej na potrzeby rozwoju, trenowania i wdrażania modeli AI ma kosztować 3 mld euro (ok. 8,45 mld zł).
• Zakładano, że 35 proc. finansowania będzie pochodziło z sektora publicznego, z czego połowę zapewni Komisja Europejska w ramach inicjatywy InvestAI. Polska musi więc zagwarantować pozostałe 500 mln euro, tj. przeszło 2 mld zł. 
• Jednak w budżecie państwa na ten rok nie przewidziano środków na gigafabrykę.
• Jak wyjaśnia WNP Ministerstwo Cyfryzacji, pieniądze będą potrzebne najwcześniej w przyszłym roku.

W Unii Europejskiej powstanie pięć gigafabryk AI, wspartych z unijnego funduszu. Wniosek na „Baltic AI GigaFactory” został złożony w czerwcu 2025 r. Ta gigafabryka miała powstać w publiczno-prywatnym partnerstwie, obejmującym Polskę, Litwę, Łotwę, Estonię oraz Czechy. 

- Pod koniec grudnia 2025 r. Komisja Europejska skorygowała koncepcję w porównaniu z wersją omawianą wiosną 2025 r. – informuje WNP biuro prasowe Ministerstwa Cyfryzacji.

Nowe podejście to wspólna umowa zakupowa - JPA (z ang. Joint Procurement Agreement). Odbiera to państwom członkowskim możliwość wyznaczenia preferowanego partnera biznesowego lub konsorcjum. 

- W modelu JPA państwo nie ma prawa wyboru konkretnego partnera, nie ma również prawa aktywnego kontaktowania się z konsorcjum w kwestii gigafabryk, a wszystkie zainteresowane podmioty i konsorcja mogą składać oferty na zapewnienie wymaganej mocy obliczeniowej w danym kraju – stwierdza MC.

Polska - i każde inne państwo UE - może tylko wskazać lokalizacje gigafabryk, z których będzie korzystać. 

- Przykładowo Polska może zadeklarować, że będzie nabywać moc obliczeniową wyłącznie z gigafabryki zlokalizowanej w Polsce –wyjaśnia Ministerstwo Cyfryzacji w odpowiedzi na pytania WNP.

Gigafabryki będą budowane przez sektor biznesowy – stwierdza Ministerstwo Cyfryzacji. - Rolą państwa zostaje wyłącznie sfinansowanie wkładu publicznego w wartości odpowiadającej wkładowi Komisji Europejskiej – dodaje.

Problem w tym, że środków na ten wkład nie zabezpieczono w tegorocznym budżecie państwa.

Spytaliśmy resort cyfryzacji, czy wobec tego Polska znajdzie pieniądze na budowę gigafabryki AI. W grę wchodzi przeszło 500 mln euro, a więc ponad 2 mld zł. 

Pomimo zapewnień KE nie wydaje się, żeby udało się rozstrzygnąć przetarg na poziomie unijnym wcześniej niż w drugiej połowie lub czwartym kwartale 2026 r. – uważa Ministerstwo Cyfryzacji. - A więc najwcześniej środki będzie trzeba zapewnić w roku 2027 – dodaje.

Ministerstwo wyjaśnia też, że na początku państwo członkowskie składa deklarację, że zapewni wymagany wkład (gwarancję). 

- Uruchomienie środków będzie następować najwcześniej od 2027 r. Szczegóły wymagań wobec deklaracji państw członkowskich są jeszcze ustalane przez EuroHPC i Komisję Europejską – stwierdza MC.

EuroHPC to europejskie partnerstwo publiczno-prywatne w zakresie obliczeń wielkiej skali (z ang. European High-Performance Computing Joint Undertaking).

- Polska jest najbardziej otwarta na formułę finansowania projektu w postaci tak zwanego offtake, czyli zakupu usług w okresie pięciu lat od uruchomienia gigafabryki – zaznacza Ministerstwo Cyfryzacji. 

Piotr Mieczkowski, prezes Fundacji Digital Poland i członek zarządu European AI Forum, w sprawie pozyskania finansowania na gigafabrykę zwrócił się do członków Rady Przyszłości, powołanej przez premiera Donalda Tuska w lutym. Niepokoi się, że bez odpowiednich środków w budżecie polskie konsorcjum nie będzie mogło wystartować. 

Dlatego właśnie skierowałem do większości członków Rady swoją gorącą prośbę. Oferuję pełne wsparcie największych sieci AI w Europie oraz poparcie reprezentatywnych zrzeszeń AI w Polsce w tej sprawie. Wszystkie ręce na pokład – napisał Piotr Mieczkowski w mediach społecznościowych.

Ministerstwo Cyfryzacji zapewnia WNP, że nadal zabiega, „aby interesy państw i sojusze międzynarodowe znalazły swoje miejsce” w unijnym projekcie budowy gigafabryk AI.

- Równolegle kontynuujemy współpracę z Czechami i Litwą w tym zakresie, wspierając w ramach możliwości lokalne biznesy w budowaniu konsorcjum – informuje MC.

Podkreśla, że gigafabryka AI będzie największą inwestycją ICT w Polsce. 

Jej wpływ na gospodarkę to z jednej strony dostęp do najnowocześniejszych rozwiązań dla polskich przedsiębiorstw, nauki i administracji, a z drugiej znaczący wpływ na wzrost PKB wynikający chociażby z samej skali inwestycji (3 mld euro) i efektu mnożnikowego, jaki ona wywoła – argumentuje resort cyfryzacji.

Polska, zgodnie z zasadami przygotowanymi przez KE, zadeklaruje zakup 17 proc. mocy obliczeniowej gigafabryki. Unia Europejska drugie tyle.

- Popyt na przeszło 1/3 mocy obliczeniowej polskiej gigafabryki jest więc zagwarantowany. To dobry punkt startowy - uważa ministerstwo. 

Znaczenie gigafabryki podkreślał w rozmowie z WNP Wojciech Stramski, prezes Beyond.pl. 

Gigafabryka AI ściągnie do Polski nie tylko firmy zagraniczne, ale też i talenty. Zwiększy konkurencyjność naszych firm software'owych, które będą mogły na tej infrastrukturze budować. I co najważniejsze, w tych geopolitycznie niepewnych czasach, to pomoże obronić naszą suwerenność - argumentował Wojciech Stramski.

MC jest przekonane, że polski sektor prywatny wykorzysta okazję, jaką stwarza planowana inwestycja.

- Gigafabryki AI są w tej chwili najważniejszymi inwestycjami infrastrukturalnymi na świecie. Trwa wyścig o dostęp do mocy obliczeniowej – zaznacza ministerstwo.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin