• Premier powołał Renatę Mroczek na stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki 11 sierpnia 2025 roku. Pierwsza kobieta na tym stanowisku wyjaśnia, jakie cele stawiała sobie, obejmując urząd i jak są realizowane.
• -  Cyfryzacja działania to nadal pięta achillesowa URE - przyznaje Renata Mroczek i dodaje, że jest szansa na zmianę w tym obszarze.
• Problem kontroli oszczędności energii w jednostkach sektora finansów publicznych wisi nad URE "niczym miecz Damoklesa" - mówi nasza rozmówczyni. - Relatywnie łatwe sprawy, czyli takie, w których mieliśmy jasność, kto, za co odpowiadał, już zakończyliśmy. Teraz powinniśmy zacząć badanie trudniejszych przypadków - deklaruje.
• Już 30 września - 1 października polska energetyka znajdzie w centrum debat podczas Energy Days organizowanych w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach. 

Mija rok od objęcia przez panią stanowiska Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Z jakimi założeniami i planami obejmowała je pani? 

- Zanim objęłam stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, już przez blisko dekadę pracowałam w tej instytucji. Najpierw kierując Środkowo-Zachodnim Oddziałem Terenowym URE z siedzibą w Łodzi, które jest największą terenową jednostką, a później także jako wiceprezes URE.

Podejmując decyzję o tym, żeby wziąć udział w konkursie na Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, dostrzegałam w urzędzie potencjał w ważnych dla energetyki obszarach, szczególnie w kwestii zbudowania dialogu z rynkiem, przezwyciężenia silosowego działania i  potencjału synergii pomiędzy rynkami oraz cyfryzacji urzędu. Dlatego zaczynając kadencję Prezesa URE, postawiłam sobie za początkowy główny cel poprawę funkcjonowania urzędu i regulowanych rynków w tych dwóch kwestiach.

Odejście od silosowego patrzenia na regulowane rynki jest niezbędne. Obecnie rynki tworzące energetykę przenikają się coraz mocniej. Przestały działać jako odrębne obszary – a więc i Urząd Regulacji Energetyki ma się do tego dostosować, funkcjonując bardziej elastycznie, holistycznie i inicjować takie funkcjonowanie innych podmiotów.

Natomiast cyfryzacja wielu procesów i działań to obecnie po prostu oczywistość, za którą powinien nadążyć urząd, z korzyścią przede wszystkim dla naszych interesariuszy, ale także dla pracowników.

Na ile dotychczas zdołaliście państwo rozwinąć dialog z regulowanymi przez siebie rynkami?

- W przypadku dialogu z rynkiem i pokonywania silosowości działania jesteśmy już mocno zaawansowani. W ubiegłym roku z mojej inicjatyw został powołany Ponadsektorowy Akcelerator Rozwoju Polskiej Energetyki. To wyjątkowa platforma współpracy bardzo różnych grup interesariuszy.

W spotkaniach biorą udział przedstawiciele administracji rządowej i operatorów sieci, ale także organizacje i przedsiębiorstwa z ciepłownictwa systemowego, gazownictwa, paliw ciekłych, elektroenergetyki, w tym OZE i magazynowania energii. Nie zapomniałam też o zaproszeniu przedstawicieli samorządów i odbiorców wraz z branżami energochłonnymi.

Przekonujemy się już, że akcelerator spełnia swoją rolę, czyli łączy, a nie dzieli. Sprzyja poszukiwaniu ogólnie akceptowalnych rozwiązań, choć warto podkreślić, że mówimy często o różnych, czasem wręcz sprzecznych interesach poszczególnych grup.

Mimo to udało się już wypracować wiele przydatnych reguł – może początkowo nie idealnych, ale stanowiących pierwszy krok na drodze do coraz szerszej współpracy. Efektem działania akceleratora jest też w pewnym stopniu chociażby tzw. ustawa sieciowa i wiele rozwiązań znajdujących się w kolejnych projektach zmiany istniejących dziś przepisów.

Z drugiej strony historia funkcjonowania akceleratora jest wciąż bardzo krótka i wiele jeszcze przed nami. Jedną z ostatnich inicjatyw jest pomysł zaproszenia do współpracy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które są kluczowym partnerem dla energetyki.

Do pełnej cyfryzacji sprawozdawczości składanej w URE, co jest jednym z najważniejszych celów, jakie stawiam sobie i urzędowi, jeszcze daleko- przyznaje Renata Mroczek, Prezes URE. Fot. BOY ANTHONY / ShutterstockCyfryzacja to nadal pięta achillesowa URE

Uważam, że jest przestrzeń, aby we współpracy z Wodami Polskimi wypracowywać rozwiązania ułatwiające inwestycje energetyczne. Wcześniejszym podobnym przypadkiem z kategorii dialogu ponad sektorami stało się rozpoczęcie współpracy z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, zakończone podpisaniem formalnego porozumienia.

Cyfryzacja działalności URE postępuje?

- Cyfryzacja działania to nadal pięta achillesowa URE. Urząd w tym obszarze był i nadal pozostaje niedofinansowany. Niemniej nasz tegoroczny budżet przewiduje środki na inwestycje w tym obszarze, co w połączeniu ze środkami pozyskanymi z KPO pozwoliło ruszyć z cyfryzacją.

Przykładowo – jeśli chodzi o obszar planów rozwoju i koncesjonowania to myślę, że jesteśmy już bliżej niż dalej uruchomienia tego procesu w częściowo cyfrowej formule. To jednak początek. Do pełnej cyfryzacji sprawozdawczości składanej w URE, co jest jednym z najważniejszych celów, jakie stawiam sobie i urzędowi, jeszcze daleko.

Administracja rządowa liczy się z głosem Prezesa URE?

- Słuchamy się wzajemnie i jesteśmy w dialogu. To nas wprawdzie obciąża czasowo, ale bardzo sobie cenię tę współpracę na wczesnym etapie przygotowywania czy projektowania ustaw bądź rozporządzeń.

Dla nas współpraca z merytorycznymi ministerstwami jest ważna także dlatego, że nie mamy inicjatywy ustawodawczej, a rozwiązywanie niektórych spraw wymaga zmian prawa. Dla przykładu niedawno zwróciłam się do ministra energii z wnioskiem o wystąpienie z inicjatywą legislacyjną dotyczącą zmian w prawie energetycznym.

Co ona ma na celu?

- Chodzi m.in. o uszczelnienie rynku paliw ciekłych, czyli zmniejszenie szarej strefy handlu tymi paliwami. To w naszej ocenie nie jest duży obszar, ale dostrzegamy możliwości dalszej poprawy i skuteczniejszej kontroli. Proponuję też deregulację w obszarze koncesji na obrót paliwami ciekłymi dla sprzedaży butli z gazem.

Czy sygnalizowane przez URE kłopoty kadrowe urzędu związane ze wzrostem liczby zadań bez adekwatnego wzrostu zatrudnienia zostały w jakiejś mierze przezwyciężone w pierwszym roku pani kadencji?

- Przez wiele lat cechą URE była rosnąca liczba zadań – przeważnie nakładanych ustawami bez adekwatnego wzrostu liczby etatów potrzebnych do ich wykonywania. Pod tym względem nadal jesteśmy w trudnej sytuacji.

Lata zaniedbań spowodowały, że URE boryka się z bardzo poważnymi brakami kadrowymi

Nie chcę powiedzieć, że w gorszej, niż byliśmy rok temu, bo to zależy od punktu widzenia, ale lata zaniedbań w obszarze zatrudnienia spowodowały, że URE boryka się z bardzo poważnymi brakami kadrowymi. Obecnie to jest zjawisko wieloaspektowe. Proces rozszerzania zadań i obowiązków urzędu trwa, a ciągle nie jest powiązany ze wzrostem zatrudnienia, który powinien z tego wynikać.

Druga sprawa to poziom wynagrodzeń w URE. Według danych za ubiegły rok pod względem wynagrodzeń byliśmy na 37 miejscu w Polsce na 52 urzędy centralne i ministerstwa. To powoduje, że URE coraz częściej traktowany jest jako „kuźnia kadr”, czyli miejsce zdobycia doświadczenia i wiedzy, po którym następuje przeskok do lepiej płatnej pracy w innych urzędach centralnych czy w biznesie.

Proszę o skomentowanie pani pierwszego sprawozdania z działalności Prezesa URE. Dlaczego w nim nie było opisu rynków regulowanych przez Prezesa URE i czy tak już zostanie?

- Ograniczenie sprawozdania z działalności Prezesa URE za 2025 rok do przedstawienia działań urzędu to była moja świadoma decyzja. Nie było to przypadkowe działanie. Myślałam, że jak wyjmiemy z niego część rynkową, to będzie dużo krótsze. Okazało się, że nie udało się znacząco ograniczyć jego rozmiaru, co potwierdza duży i stale rosnący zakres naszych obowiązków.

Ograniczając zakres sprawozdania z działalności Prezesa URE, nie chciałam jednak pozbawić uczestników rynku naszej oceny. Od początku moim zamiarem było wyodrębnienie raportów rynkowych dedykowanych poszczególnym regulowanym przeze mnie rynkom. Od tego roku rozpoczęliśmy ich publikację. Pierwsze takie raporty już się pojawiły.

Renata Mroczek, prezes URE, ocenia, że tegoroczne aukcje OZE zostaną przeprowadzone wyłącznie w oparciu o kryterium cenowe. Fot. elxeneize / Shutterstock

Opublikowaliśmy raport rynkowy dotyczący ciepłownictwa oraz raport rynkowy dla paliw gazowych. Przed nami są raporty poświęcone paliwom ciekłym i energii elektrycznej. Na naszej stronie dostępny jest już także raport krajowy, który od lat przygotowujemy dla Komisji Europejskiej i ACER.

Problem kontroli oszczędności energii w jednostkach sektora finansów publicznych wisi nad URE "niczym miecz Damoklesa"

Niedługo po objęciu stanowiska Prezesa URE opowiedziała się pani za abolicją karalności dla kierowników jednostek sektora finansów publicznych za niewypełnienie obowiązku redukcji zużycia prądu w grudniu 2022 i w 2023 roku. Czy udało się to przeprowadzić?

- Do tej abolicji nie doszło i problem kontroli oszczędności energii w jednostkach sektora finansów publicznych wciąż wisi nad nami niczym miecz Damoklesa. Relatywnie łatwe sprawy, czyli takie, w których mieliśmy jasność, kto, za co odpowiadał, już zakończyliśmy. Teraz powinniśmy zacząć badanie trudniejszych przypadków.

Często nie jest przy tym tak, że osoby, które kilka lat temu odpowiadały za redukcję zużycia prądu w grudniu 2022 i w 2023 roku, wciąż są kierownikami jednostek finansów publicznych.

Nadal liczę na to, że nastąpi jednak abolicja, do której przekonujemy. Cel ustawy w naszej ocenie został osiągnięty. Tym bardziej, że pojawił się projekt ustawy, która proponuje nałożenie na Prezesa URE obowiązku rozliczania jednostek finansów publicznych ze zużycia energii finalnej, czyli zarówno energii elektrycznej, jak i ciepła, gazu czy paliw ciekłych.

To kwestia krajowych przepisów czy implementacji unijnych?

- Tu chodzi o wdrożenie dyrektywy RED III, natomiast wynikającym z niej obowiązkiem rozliczeń zużycia energii finalnej nie powinien być w skali całego kraju obciążony jeden urząd. Sami nie jesteśmy w stanie zrealizować takiego zadania nawet w niewielkim ułamku.

Liczę na zrozumienie, bo nie jest sztuką tworzyć prawo, ale sztuką jest tworzyć dobre prawo, czyli przepisy możliwe do wykonania i budujące zaufanie do państwa.

Na początku swojej kadencji zwracała pani także uwagę, że wielkimi krokami nadchodzą pozacenowe kryteria rozliczeń aukcji OZE. Te kryteria zostaną zastosowane w tegorocznych aukcjach OZE?

- Już w ubiegłym roku sygnalizowaliśmy ministerstwu klimatu i środowiska, z którym musimy uzgadniać harmonogram aukcji OZE, że na przygotowanie tegorocznych aukcji z zastosowaniem kryteriów pozacenowych, wymaganych w ramach Net Zero Industry Act, będziemy potrzebowali odpowiedniej ilości czasu. Wiąże się to chociażby z koniecznością wprowadzenia znaczących zmian w platformie aukcyjnej.

Obecnie zakładamy przeprowadzenie tegorocznych akacji OZE w IV kwartale, ale że do polskiego prawa nie zostały jeszcze wdrożone przepisy o pozacenowych kryteriach aukcji OZE, oceniam, że tegoroczne aukcje zostaną przeprowadzone wyłącznie w oparciu o kryterium cenowe.

Pytanie o termin wdrożenia do aukcji OZE kryteriów pozacenowych to pytanie do resortu klimatu o planowany termin zmiany prawa. Kiedy ta kwestia zostanie ustalona, będziemy mogli stwierdzić, kiedy i jak jesteśmy w stanie przeprowadzić aukcje OZE z uwzględnieniem nowych kryteriów.

Renata Mroczek, prezes URE, wskazuje, że praca nad raportami rynkowymi potwierdziła, że URE brakuje zaplecza analitycznego i informatycznych narzędzi analitycznych. Fot. Ireneusz Chojnacki / PTWP

Kadencja Prezesa URE trwa pięć lat. Jakie cele stawia sobie pani na najbliższych okres, na rok czy dwa lata?

- W najbliższym czasie będę kontynuowała rozpoczęte inicjatywy związane z dialogiem rynkowym i cyfryzacją urzędu, a jako kolejny bardzo ważny cel widzę zbudowanie zaplecza analitycznego w URE.

Praca nad raportami rynkowymi potwierdziła, że bardzo nam brakuje takiego zaplecza i informatycznych narzędzi analitycznych. I to jest perspektywa nie tylko potrzeb samego urzędu, ale też perspektywa krajowa.

W naszym przypadku realizacja celów zależy jednak przede wszystkim od zabezpieczania odpowiednich środków na funkcjonowanie URE.

Stwierdzam z pełną świadomością i odpowiedzialnością, że jeśli URE nie zacznie być finansowany odpowiednio do liczby powierzonych zadań i ich wagi dla bezpieczeństwa – nie tylko energetyki, ale i bezpieczeństwa państwa – to nie będziemy w stanie zatrzymać pracowników i zapełnić wakatów. Myślę, że oczywiste dla każdego są konsekwencje takiej sytuacji.