За апошнія дваццаць пяць гадоў чалавецтва прайшло шлях ад кнопкавых тэлефонаў да штучнага інтэлекту і расшыфроўкі геному. Аднак эксперты ўпэўненыя, што наступная чвэрць стагоддзя прынясе яшчэ больш радыкальныя пераўтварэнні, якія зменяць жыццё чалавека. 

Ілюстрацыйны малюнак, створаны з дапамогай штучнага інтэлекту

Журналісты выдання The Wall Street Journal на падставе прагнозаў вядучых спецыялістаў у галіне тэхналогій адабралі пяць найбольш імаверных інавацый.

У будучыні клавіятуры і мышы могуць стаць рудыментам. Іх паступова заменяць інтэрфейсы «мозг—камп’ютар», якія дазволяць кіраваць прыладамі непасрэдна сілай думкі.

Сутнасць такой тэхналогіі заключаецца ў счытванні сігналаў мозгу і пераўтварэнні іх у каманды, зразумелыя камп’ютару. Гэта адкрывае магчымасць кіраваць амаль усім — ад перапіскі і працы з лічбавымі сэрвісамі да бытавых прылад — проста падумаўшы пра патрэбнае дзеянне.

Сёння такія інтэрфейсы ўжо існуюць, але часта патрабуюць інвазіўных працэдур, напрыклад, імплантацыі ў чэрап. Ёсць і неінвазіўныя варыянты, аднак яны пакуль застаюцца грувасткімі і не вельмі зручнымі ў паўсядзённым выкарыстанні.

Праз 25 гадоў даследчыкі разлічваюць вырашыць дзве ключавыя праблемы: зрабіць прылады кампактнымі і зручнымі — на ўзроўні сучасных бесправадных навушнікаў — і навучыць сістэмы дакладна інтэрпрэтаваць чалавечыя думкі. Асаблівую ролю ў гэтым адыграе штучны інтэлект, які дапаможа расшыфроўваць усё больш складаныя нейронныя сігналы. У выніку такія інтэрфейсы могуць стаць настолькі ж распаўсюджанымі, як сёння смартфоны.

Эксперты прагназуюць, што праз чвэрць стагоддзя дасягненні ў галіне штучнага інтэлекту і робататэхнікі дазволяць атрымаць доступ да рэсурсаў на Месяцы, астэроідах і, у перспектыве, на іншых планетах.

Аўтаномныя сістэмы змогуць не толькі здабываць карысныя матэрыялы, але і выкарыстоўваць іх для будаўніцтва інфраструктуры непасрэдна ў космасе. Гэта дазволіць істотна знізіць кошт касмічных місій, бо адпадзе неабходнасць транспартаваць вялікія аб’ёмы матэрыялаў з Зямлі. У выніку можа адкрыцца новы этап у даследаванні космасу, уключаючы развіццё камерцыйных палётаў, доўгатэрміновых місій і нават касмічнага турызму.

Акрамя таго, як паказвае папярэдні досвед, тэхналогіі, распрацаваныя для касмічных задач, часта знаходзяць нечаканае прымяненне на Зямлі — у медыцыне, матэрыялазнаўстве і іншых сферах.

Не менш значныя змены могуць адбыцца і ў паўсядзённым жыцці. Сённяшнія гуманоідныя робаты ўсё яшчэ выглядаюць недасканалымі і дарагімі, але развіццё тэхналогій паступова набліжае момант, калі яны стануць звычайнымі памочнікамі ў доме.

Сучасныя дасягненні ў галіне штучнага інтэлекту, а таксама танныя і дакладныя сэнсары, распрацаваныя для беспілотнікаў і аўтамабіляў, ужо заклалі аснову для гэтага пераходу. Праз 25 гадоў такія робаты змогуць дапамагаць пажылым людзям заставацца дома, а не пераязджаць у інтэрнаты, падтрымліваць людзей з інваліднасцю і тых, каму патрэбны персаналізаваны догляд.

Хаця робаты могуць мець любую форму, менавіта гуманоіды маюць відавочныя перавагі для хатняга асяроддзя: мы жывём у прасторы, створанай для чалавека — ад сходаў да дзвярных клямак і мэблі. Таму робат, які паўтарае чалавечую анатомію, лепш прыстасаваны да такіх умоў.

Акрамя практычнай дапамогі, такія сістэмы могуць выконваць і сацыяльную функцыю — быць кампаньёнамі, забяспечваць эмацыйную падтрымку. У перспектыве яны могуць стаць сродкам «тэлепрысутнасці»: чалавек зможа кіраваць робатам на адлегласці, узаемадзейнічаючы з блізкімі так, нібы знаходзіцца побач. Такі робат можа нават набываць выгляд канкрэтнага чалавека і імітаваць яго голас.

На фоне пагаршэння кліматычнай сітуацыі ўсё часцей абмяркоўваецца магчымасць кантролю над надвор’ем. Нават пры ўмове скарачэння выкідаў вугляроду ўжо нанесеная шкода можа прывесці да больш нестабільнага і непрадказальнага клімату.

У такой сітуацыі тэхналогіі кіравання мікракліматам могуць стаць камерцыйна запатрабаванымі. Сёння ўжо існуюць адносна простыя метады ўздзеяння на надвор’е, але ў будучыні яны могуць стаць значна больш дакладнымі і маштабнымі.

Кампаніі атрымаюць магчымасць рэгуляваць тэмпературу, колькасць ападкаў і іншыя параметры ў межах лакальных тэрыторый — напрыклад, на вінаградніках для аптымізацыі ўраджаю або на курортах, каб пазбегнуць дажджу на пляжы ці, наадварот, забяспечыць снег на гарналыжных трасах.

У перспектыве можа з’явіцца магчымасць нават уплываць на развіццё штормаў — змяняць іх траекторыю або змяншаць інтэнсіўнасць. Аднак, як адзначаюць эксперты, наступствы такіх умяшальніцтваў застаюцца непрадказальнымі: пакуль невядома, як змены ў адным рэгіёне адаб’юцца на суседніх тэрыторыях і на глабальнай кліматычнай сістэме.

Нарэшце, адной з ключавых тэхналогій будучыні можа стаць тэрмаядзерная энергетыка. Яна заснаваная на тым жа прынцыпе, што і працэсы ў Сонцы: пры зліцці атамаў вылучаецца велізарная колькасць энергіі.

Доўгі час гэты кірунак заставаўся хутчэй навуковай мэтай, чым рэальнай тэхналогіяй. Аднак апошнія дасягненні змянілі сітуацыю: навукоўцы ўжо здолелі атрымаць больш энергіі, чым было затрачана на запуск рэакцыі, што лічыцца прынцыповым прарывам.

Цяпер галоўная задача — зрабіць гэты працэс стабільным і маштабаваным. Эксперты прагназуюць, што дзякуючы прытоку дзяржаўнага і прыватнага капіталу даследчыкі змогуць пераадолець тэхнічныя цяжкасці і зрабіць тэрмаядзерны сінтэз камерцыйна жыццяздольным да 2050 года.

У адрозненне ад ядзернага распаду такі сінтэз не стварае доўгажывучых радыеактыўных адкідаў. У адрозненне ад выкапнёвага паліва ён не патрабуе спальвання абмежаваных рэсурсаў і не прыводзіць да выкідаў вуглякіслага газу. У выніку гэта можа кардынальна змяніць энергетычную сістэму свету, адкрыўшы новыя магчымасці для барацьбы са змяненнем клімату і развіцця энергаёмістых тэхналогій.

Усе гэтыя сцэнары пакуль застаюцца прагнозамі, але яны выразна паказваюць кірунак, у якім рухаецца сучасная навука і інжынерыя. Калі хаця б частка з іх стане рэальнасцю, наступныя 25 гадоў могуць аказацца яшчэ больш пераломнымі і насычанымі тэхналагічнымі зменамі, чым папярэднія.

Усе навіны →