• Ostatni pociąg z węglem wjechał do elektrociepłowni w Częstochowie dwa tygodnie temu, a we wtorek o godz. 23:59 w głównym kotle zakładu została spalona ostatnia łyżka węgla - informuje Fortum.
• Arkadiusz Kosiel, wiceprezes Fortum Power and Heat Polska, wyjaśnia WNP, jak ma przebiegać dekarbonizacja elektrociepłowni firmy w Częstochowie i Zabrzu.
• Arkadiusz Kosiel wskazuje, że w całym sektorze ciepłowniczym tempo takich inwestycji w dużej mierze zależy od zmian regulacyjnych, a chodzi m.in. o uproszczenie procedur inwestycyjnych, czy skrócenie ścieżki uzyskiwania pozwoleń.
• O transformacji w polskim ciepłownictwie będziemy rozmawiać podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego, który 22-24 kwietnia odbędzie się w Katowicach. Rejestracja na to wydarzenie już trwa.

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki w dużym stopniu dotyczy ciepłownictwa systemowego (UDER92) i m.in. zawiera przepis umożliwiający kwalifikację ciepła z kotłów elektrodowych wytwarzanego z zielonej energii jako ciepła odnawialnego. To ważne?

- To ważny element regulacyjny ze względu na możliwości zazieleniania ciepłownictwa.

Ciepłownictwo systemowe ma wynikające z prawa, a konkretnie z definicji efektywnego systemu ciepłowniczego obowiązki dotyczące zwiększanie ilości zielonego ciepła w sieciach ciepłowniczych.

Arkadiusz Kosiel, wiceprezes Fortum Power and Heat Polska w grupie Fortum od 2005 roku. Fot. Materiały prasowe / Fortum Power and Heat Polska / Wojciech Gruszczyński

Jeśli sektor ciepłowniczy ma się elektryfikować, kluczowe jest, aby ciepło produkowane z wykorzystaniem zielonej energii elektrycznej było wprost kwalifikowane jako ciepło odnawialne.

To szczególnie ważne w Polsce, gdzie obecnie tylko około 20 proc.  systemów ciepłowniczych spełnia definicję systemu efektywnego energetycznie.

Idziemy w kierunku elektryfikacji ciepłownictwa systemowego. Po drodze paliwa przejściowe

A naprawdę w Polsce idziemy w kierunku elektryfikacji ciepłownictwa systemowego?

- Docelowo tak, ale oczywiście pojawiają się paliwa przejściowe. W większości firm na drodze do elektryfikacji przy odchodzeniu od węgla to gaz jest paliwem przejściowym.

Coraz częściej jednak rolę tę pełnią także lokalne paliwa, takie jak biomasa czy RDF (Refuse Derived Fuel, RDF - paliwo alternatywne wytwarzane z odpadów, które nie nadają się do recyklingu, ale mają wysoką wartość energetyczną - przyp. red.).

Tak też jest w naszym przypadku. W Fortum paliwa przejściowe to RDF i biomasa, które będą uzupełnione kotłami elektrodowymi.

Gdzie teraz jest Fortum na ścieżce dekarbonizacyjnej swoich elektrociepłowni w Częstochowie i Zabrzu?

- W Częstochowie, gdzie wykorzystujemy węgiel i biomasę, jesteśmy dosyć blisko odejścia od węgla na rzecz wyłącznie biomasy. Pierwszy etap tego procesu odbył się w ubiegłym roku, a drugi zaczął się w tym.

Palimy już ostatni węgiel w tej jednostce. Zakładamy, że do pełnej dekarbonizacji naszych jednostek w Częstochowie dojdzie do końca 2027 r., co oznacza odejście od węgla i przejście na paliwa niskoemisyjne.

Zakładamy, że do pełnej dekarbonizacji naszych jednostek w Częstochowie dojdzie do końca 2027, co oznacza odejście od węgla i przejście na paliwa niskoemisyjne - mówi Arkadiusz Kosiel. Fot. Materiały prasowe / Fortum

W Zabrzu mamy elektrociepłownię węglowo-RDF-ową. Tam odchodzimy od węgla na rzecz biomasy, czyli będziemy mieli jednostkę biomasowo-RDF-ową. Dekarbonizacja Zabrza startuje w tym roku, z założeniem zakończenia realizacji do końca 2027 r.

Decyzje inwestycyjne o wyposażeniu elektrociepłowni w Częstochowie i Zabrzu w kotły elektrodowe już zapadły?

- Analizy pokazują, że dla maksymalizacji skuteczności i efektywności funkcjonowania zdekarbonizowanych elektrociepłowni w Częstochowie i Zabrzu powinny one zostać jeszcze doposażone w kotły elektrodowe i wielkoskalowe magazyny ciepła.

Arkadiusz Kosiel: dekarbonizacja w Częstochowie pozwoli na zredukowanie kosztów emisji CO2 do zera

To model technologiczny, który uzupełnia i stabilizuje nam cały proces dekarbonizacji. Natomiast decyzje inwestycyjne o budowie kotłów elektrodowych i magazynów ciepła jeszcze nie zapadły. Pracujemy nad tym rozwiązaniami.

W całym sektorze tempo takich inwestycji w dużej mierze zależy też od zmian regulacyjnych – chodzi m.in. o uproszczenie procedur inwestycyjnych, skrócenie ścieżki uzyskiwania pozwoleń czy ułatwienia w przyłączaniu nowych źródeł do systemów energetycznych.

Jeśli chodzi o biomasę to jakie są teraz regulacyjne perspektywy utrzymania tego paliwa w ciepłownictwie?

- Biomasa w ciepłownictwie musi być zrównoważona i spełniać kryteria zrównoważonego rozwoju, aby mogła być kwalifikowana jako paliwo neutralne emisyjnie w systemie EU ETS.

To kluczowe, bo ekonomicznie dekarbonizacja to przede wszystkim uwolnienie od kosztów, na przykład opłaty za emisję CO2, a zatem trzeba mieć pewność, że stosowane paliwa to zapewnią.

Dekarbonizacja oznaczająca odejście od węgla na rzecz biomasy w elektrociepłowni w Częstochowie pozwoli na zredukowanie kosztów emisji CO2 do zera, a zastosowanie miksu RDF-u i biomasy w CHP Zabrze pozwoli na znaczące ograniczenie tych kosztów. 

Czy scenariusz dekarbonizacji, który realizujecie, jest, jeśli chodzi o zmiany technologiczne na ścieżce dekarbonizacyjnej, popularny w Polsce?

- Nasz plan dekarbonizacji jest specyficzny. Elektrociepłownia w Częstochowie była jednym z pierwszych źródeł współspalających węgiel i biomasę, powstałym w 2010 r. Takich źródeł w Polsce wiele nie ma. Podobnie jest z jednostką w Zabrzu mogącą współspalać węgiel i RDF.

W Fortum paliwa przejściowe to RDF i biomasa, które będą uzupełnione kotłami elektrodowymi - mówi Arkadiusz Kosiel. Fot. Materiały prasowe / PGE Arkadiusz Kosiel: dla całego sektora ciepłowniczego kluczowe będą zmiany w modelu taryfowania i regulacji

Mierzymy się z dekarbonizacją istniejących źródeł, które są relatywnie nowe, więc to jest kwestia wykorzystania najlepszych możliwych technologii w taki sposób, żeby zoptymalizować koszty inwestycyjne, jak i przyszłe koszty operacyjne.

Pozwoli to zachować akceptowalne ceny dla odbiorców ciepła. Zaprojektowana ścieżka dekarbonizacji naszym zdaniem to zapewnia.

Należy też pamiętać, że dla całego sektora ciepłowniczego kluczowe będą zmiany w modelu taryfowania i regulacji. Obecny system oparty na regulacji kosztowej nie zawsze sprzyja inwestycjom transformacyjnym, dlatego w branży coraz częściej mówi się o potrzebie jego ewolucji.