• Rząd przyjął aktualizację KPEiK do 2040 r., a dokument ma trafić do Komisji Europejskiej po opóźnieniu zakończonym pozwem KE do TSUE.
• Plan zakłada wzrost mocy w systemie z ponad 77 GW do 128–156 GW w 2040 r. oraz wzrost udziału OZE w produkcji energii do 65,6–68,9 proc.
• W KPEiK zapisano rolę gazu jako paliwa przejściowego, rozwój energetyki jądrowej i local content w inwestycjach, co ma przełożyć się na dziesiątki miliardów zł dla polskich firm.

Strategia opisana w Planie wyznacza kierunek zmian w polskiej energetyce na najbliższe 15 lat.

Dokument zawiera dwa scenariusze analityczne: pierwszy to WEM (With Existing Measures), czyli scenariusz referencyjny opierający się na istniejących już politykach i środkach. Jego wyniki – jak wskazało Ministerstwo Energii – stanowiły podstawę do określenia zrównoważonych i realnych celów dla Polski w ujęciu: technicznym, organizacyjnym i ekonomicznym. Drugi scenariusz to WAM (With Additional Measures), czyli scenariusz przyspieszonej transformacji zakładający wdrożenie dodatkowych działań i większą realizację celów klimatyczno-energetycznych UE, w tym założeń pakietu Fit for 55.

"Zgodnie z aktualizacją KPEiK system energetyczny zmierzać będzie ku zwiększeniu mocy zainstalowanej z ponad 77 GW (III 2026 r.) do ok. 128-156 GW (WEM-WAM) w 2040 r." - wskazał resort energii. Dodał, że do 2030 r. moc zainstalowana w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE) wzrośnie do ponad 90 GW.

KPEiK: dwa scenariusze i cele mocy w KSE do 2040 r.

Z kolei udział OZE w strukturze produkcji energii, w zależności od scenariusza, ma wzrosnąć do 51,6 (WEM) - 53,2 proc. (WAM) w 2030 r. oraz do 65,6 (WEM) - 68,9 proc. (WAM) w 2040 r. Kluczową rolę w tym procesie - jak wskazało Ministerstwo Energii - mają odegrać: energetyka wiatrowa na lądzie i morzu, fotowoltaika oraz wykorzystanie gazów odnawialnych. W bilansowaniu systemu i zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw istotną rolę będzie odgrywał gaz ziemny, który w kolejnych latach będzie zastępowany przez gazy zdekarbonizowane i odnawialne.

Jak przekazało Ministerstwo Energii, do 2040 r. moce OZE wzrosnąć mogą do poziomu ok. 84-92 GW i w 2040 r. odpowiadać będą za prawie 60 proc. całkowitych mocy zainstalowanych w systemie.

Natomiast w ciepłownictwie i chłodnictwie udział OZE może wynieść w 2030 r. 31,6 - 36,5 proc., a w 2040 r. ok. 43,5 - 56,7 proc. (WEM-WAM).

Udział OZE, gaz i bezpieczeństwo dostaw energii

Ministerstwo Energii podkreśliło, że wdrażanie Planu prowadzić ma do sukcesywnego zmniejszania zależności importowej w zakresie dostaw surowców energetycznych. Zgodnie z Planem do 2040 r. saldo importowo-eksportowe nośników energii obniży się o ok. 11 proc. według scenariusza WEM i ok. 27 proc. według scenariusza WAM.

Ministerstwo dodało, że strategia zakłada wykorzystanie local contentu na poziomie 40 proc. przy budowie morskich farm wiatrowych. Dzięki temu do polskich firm ma trafić około 110 mld zł. W przypadku on-shore, dzięki wyższemu udziałowi krajowych dostawców i usług, local content może wynieść ok. 60 proc. Przy nakładach inwestycyjnych na poziomie ok. 210 mld zł przełożyć się to ma na ponad 125 mld zł wartości generowanej w Polsce.

Natomiast w przypadku energetyki jądrowej, gdzie planowany udział krajowych dostawców ma wynieść 40 proc. przy pierwszym reaktorze (i wzrosnąć do 45 proc. przy drugim oraz 50 proc. przy trzecim), polskie firmy mają zyskać dodatkowo około 100 mld zł (przy całkowitych nakładach inwestycyjnych rzędu 223 mld zł).

Energetyka jądrowa i local content: ile mogą zyskać polskie firmy?

W strategii wskazano, że gaz ziemny ma stanowić narzędzie bilansujące sektor w okresie przejściowym, w którym odnawialne źródła energii nie osiągną jeszcze elastyczności pozwalającej na samodzielne funkcjonowanie w sieci. Jednocześnie będzie rozwijana energetyka jądrowa, która ma zapewnić ok. 40 TWh energii wytwarzanej w podstawie systemu.

Zgodnie z dokumentem koszty wytwarzania energii mogą spaść o ok. 8 proc. do 2030 r. i o 18 proc. do 2040 r. względem poziomu z 2025 r.

"Do 2040 r. odsetek gospodarstw domowych wydających ponad 10 proc. dochodów na energię może spaść o 30-55 proc., zależnie od scenariusza transformacji. Z kolei odsetek gospodarstw, których dochody kształtują się na poziomie poniżej minimum socjalnego po opłaceniu rachunków za energię do 2040 r. zmaleje o ok. 31-55 proc. w zależności od przyjętego wariantu - WAM albo WEM" - dodało Ministerstwo Energii.

Koszty energii i ubóstwo energetyczne: co zakłada KPEiK?

KPEiK przewiduje też wsparcie obszarów górniczych, ochronę miejsc pracy i rozwój nowych kompetencji przemysłowych.

Założono spadek do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 43-53 proc. oraz do 61-75 proc. do 2040 r. (WEM-WAM). "Równolegle przewiduje się istotną redukcję emisji pyłów zawieszonych PM2,5 oraz PM10, co przełoży się na poprawę jakości powietrza i ograniczenie smogu, a w konsekwencji na wyraźne zmniejszenie negatywnego wpływu zanieczyszczeń na zdrowie Polek i Polaków" - dodał resort.

Cytowany w informacji prasowej minister energii Miłosz Motyka podkreślił, że przyjęcie KPEiK przez Radę Ministrów otwiera Polsce drogę do kolejnych inwestycji, które "zwiększą nasze bezpieczeństwo energetyczne, ale także umocnią bardzo silną pozycję Polski na międzynarodowym rynku".

KPEiK przewiduje też wsparcie obszarów górniczych, ochronę miejsc pracy i rozwój nowych kompetencji przemysłowych Fot. Materiały prasowe / Polska Grupa Górnicza Emisje, smog i spór z KE: co dalej z dokumentem?

Przyjęty przez rząd dokument zostanie wysłany do Komisji Europejskiej.

Polska była zobowiązana przygotować zaktualizowany KPEiK do końca czerwca 2024 r. We wrześniu Komisja Europejska pozwała Polskę za opóźnienie przed TSUE. Przekazanie dokumentu do KE, jak poinformował resort energii, daje podstawę do zakończenia tej procedury.