Rok temu, 21 sierpnia 2025 r., powstało Ministerstwo Energii — resort odpowiedzialny za energię oraz gospodarkę surowcami energetycznymi. Dwanaście miesięcy później resort podsumował pierwszy rok działania: największą od lat reformę prawa energetycznego. Resort wskazuje także komplet dokumentów strategicznych dla sektora oraz przełomowe decyzje w programie jądrowym.

– Od początku działalności Ministerstwa Energii koncentrowaliśmy się na tworzeniu spójnego systemu decyzji — od regulacji rynku, przez strategiczne inwestycje, po skuteczną współpracę międzynarodową. Dziś mamy jasno określony kierunek i opracowane kluczowe dokumenty. Dzięki temu możemy konsekwentnie realizować w Polsce transformację energetyczną. Transformacja ta opiera się na energetyce jądrowej, odnawialnych źródłach i magazynach energii — uważa minister energii Miłosz Motyka.

Stabilniejsze ceny, mniej opłat

Resort stawiał na ochronę odbiorców przed gwałtownymi zmianami cen, przechodząc stopniowo od mechanizmów nadzwyczajnych do trwałych rozwiązań rynkowych. Zatwierdzona przez prezesa URE taryfa na 2026 r. wynosi 495,16 PLN/MWh — mniej niż wcześniejsza cena mrożona (500 PLN/MWh). Od początku roku z rachunków zniknęła opłata przejściowa, a najwięksi odbiorcy energochłonni zostali objęci niższą opłatą jakościową.

W okresie zawirowań na rynkach paliw uruchomiono program osłonowy „CPN”, dzięki któremu — jak podaje ministerstwo — między 31 marca a 30 czerwca 2026 r. ceny paliw spadły średnio o ok. 20 proc. Ponadto w portfelach Polaków i przedsiębiorców pozostawało miesięcznie ok. 3 mld PLN.

Program wrócił na ostatnie dwa tygodnie sierpnia, tym razem kosztem ok. pół miliarda złotych. Wprowadzono też bon ciepłowniczy — nowe wsparcie dla gospodarstw domowych najbardziej narażonych na wzrost kosztów ogrzewania.

Rok Ministerstwa Energii

Pierwszy rok resortu przyniósł też reformę, którą ministerstwo określa jako jedną z najbardziej kompleksowych na rynku energii od lat. Nowelizacja Prawa energetycznego (UC84) ma uporządkować proces przyłączeniowy — eliminuje blokowanie mocy przez tzw. projekty widmo (m.in. przez system kamieni milowych dla inwestorów). Dodatkowo cyfryzuje proces przyłączeń i wzmacnia prawa odbiorców, w tym możliwość zawierania umów z gwarancją stałej ceny energii.

Równolegle wdrażany jest pakiet deregulacyjny UDER92 — czytelniejsze rachunki, elektroniczna komunikacja z odbiorcami, skrócenie terminu montażu liczników zdalnego odczytu do 21 dni. Nowe zasady wprowadzają również uproszczenia dla ciepłownictwa oraz zniesienie obowiązku zatwierdzania taryf dla ciepła dostarczanego bezpośrednio przedsiębiorcom.

– Dobra legislacja nie polega na tworzeniu kolejnych obowiązków, ale na eliminowaniu barier, które spowalniają rozwój. Skracamy procedury, porządkujemy proces przyłączeń i zwiększamy przewidywalność dla inwestorów — podkreśla Motyka.

Komplet dokumentów strategicznych

W ciągu roku resort skompletował mapę transformacji energetycznej. Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) — najważniejszy dokument wyznaczający kierunki transformacji do 2030 r., z perspektywą do 2040 r. — został przyjęty przez Radę Ministrów. Dokument przekazano także Komisji Europejskiej.

Zaktualizowano Program polskiej energetyki jądrowej, obejmujący budowę dwóch elektrowni jądrowych i rozwój krajowych kompetencji przemysłowych. Przyjęto też pierwszą kompleksową Strategię Transformacji Ciepłownictwa do 2040 r. Trwają prace nad Polityką Energetyczną Polski 2050, która ma być spójna z KPEiK.

Program jądrowy nabiera tempa

Największy projekt infrastrukturalny w historii polskiej energetyki wszedł w tym roku w fazę realizacji. Komisja Europejska zgodziła się na model finansowania inwestycji w niespełna 12 miesięcy od decyzji otwierającej. Zabezpieczono 60,2 mld PLN na dokapitalizowanie Polskich Elektrowni Jądrowych na lata 2025–2030.

PEJ złożyło wniosek o zezwolenie na budowę do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Ponadto generalnemu wykonawcy, firmie Bechtel, przekazano teren pod budowę w Lubiatowie-Kopalinie. W tym miejscu ruszył główny etap przygotowania placu budowy.

Pierwsza elektrownia ma mieć trzy reaktory AP1000 o łącznej mocy ok. 3,75 GW. Wylanie pierwszego betonu jądrowego zaplanowano na 2028 r., a uruchomienie pierwszego bloku — na 2036 r. Równolegle trwa wybór partnera dla drugiej elektrowni oraz rozwój technologii małych reaktorów modułowych.

W lipcu 2026 r. stacja elektroenergetyczna PSE Choczewo w Osiekach Lęborskich przyjęła pierwszą moc z morskich farm wiatrowych — na razie z Baltic Power. Jednak docelowo stacja umożliwi przyłączenie sześciu farm o łącznej mocy przekraczającej 6 GW. To pierwsze tego typu wprowadzenie energii z Bałtyku do krajowego systemu na skalę przemysłową.

Wzmocnienie bezpieczeństwa

W stoczni HD Hyundai Heavy Industries w Korei Południowej zwodowano jednostkę FSRU, która pod koniec 2027 r. dopłynie do Zatoki Gdańskiej — kluczowy kamień milowy inwestycji GAZ-SYSTEM. Podjęto też decyzję o budowie kolejnego terminala, FSRU2, o zdolności regazyfikacyjnej 6,1 mld m³ rocznie. Po jego uruchomieniu Polska będzie mieć trzy terminale LNG o łącznej mocy przekraczającej 20 mld m³ gazu rocznie.

Spółka PERN rozbudowała Bazę Paliw nr 2 w Nowej Wsi Wielkiej (niemal dwukrotnie większe możliwości przeładunku koleją). Rozpoczęła także rozbudowę Naftoportu w Gdańsku o szóste stanowisko głębokowodne (+9 mln ton rocznie). Oddała do użytku trzy nowe zbiorniki paliw w Dębogórzu o łącznej pojemności 150 tys. m³.

GAZ-SYSTEM został wyznaczony operatorem systemu przesyłowego wodoru do 2036 r. i jako pierwszy operator w UE uzyskał certyfikat niezależności. Przyjęto też krajowy plan rozwoju systemu przesyłowego wodoru na lata 2027–2036. Minister energii podpisał ponadto list intencyjny z Tauronem w sprawie rozwoju wielkoskalowych magazynów energii.

– Bezpieczeństwa energetycznego nie można zbudować pojedynczą elektrownią, terminalem czy gazociągiem. Buduje się je dzięki infrastrukturze, która jest ze sobą połączona, zdywersyfikowana i odporna na zakłócenia — mówi wiceminister energii Wojciech Wrochna, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej.

Ochrona infrastruktury krytycznej i transformacja górnictwa

Polska pozyskała 21,5 mln euro z unijnego instrumentu „Łącząca Europę” na ochronę infrastruktury elektroenergetycznej. Jest to część szerszego pakietu 113 mln euro na synchronizację systemów Estonii, Litwy i Łotwy z Europą kontynentalną. Ministerstwo przygotowało też z PSE propozycje przepisów w ramach tzw. pakietu antyblackoutowego.

W sektorze górniczym znowelizowano ustawę o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Uruchomiono program osłonowy dla pracowników JSW na lata 2026–2031. Przygotowano masterplan odwadniania kopalń Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

Wzmocnienie bezpieczeństwa

Resort prowadził też intensywną dyplomację energetyczną — ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Norwegią, Francją, Niemcami oraz instytucjami unijnymi. W listopadzie 2026 r. Warszawa będzie gospodarzem szczytu Partnerstwa na rzecz Transatlantyckiej Współpracy Energetycznej (P-TEC).

Co więcej, decyzje NATO podjęte w Ankarze otworzyły drogę do modernizacji systemu Central Europe Pipeline System wartej 27 mld EUR. Polska już przygotowuje do tego krajową infrastrukturę. Kraj brał też udział w pracach nad całkowitym odejściem UE od importu rosyjskiego gazu. Dodatkowo uczestniczył w Grupie Roboczej ds. Dostatku Energii G20.

– Bezpieczeństwo energetyczne Polski jest dziś bezpośrednio związane z bezpieczeństwem naszych partnerów i całego regionu — podsumowuje Motyka, zapowiadając kontynuację programu jądrowego, modernizację sieci, rozwój magazynów energii oraz dalszą deregulację rynku w kolejnych latach.

BA/S