Znowelizowana ma być ustawa z lipca 2018 r. wprowadzająca przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (PSWiN).

Projekt ma przedłużać rozwiązanie przejściowe, w myśl którego w latach 2019-2026 dla pracowników uczelni publicznej „dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, zwany dalej »ZFŚS«, w wysokości kwoty odpisu dokonanego w 2018 r. oraz wysokość odpisu może być zwiększona – po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni – do poziomu nie wyższego niż 6,5 proc. planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych” - czytamy w wykazie prac rządu.

Jak opisał resort nauki, który odpowiadał za opracowanie projektu, wysokość już ponoszonych kosztów odpisu na ZFŚS oraz perspektywa ich znaczącego zwiększenia, wynikająca z „odmrożenia” wysokości odpisu „spowodowały zgłoszenie przez uczelnie publiczne postulatu zmian legislacyjnych zmierzających do zapewnienia ciągłości rozwiązań dotyczących ustalenia wysokości odpisu na ZFŚS, a tym samym stabilności finansowej uczelni”.

„Według szacunków dokonanych przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich »odmrożenie« wysokości odpisu rocznego na ZFŚS znacząco zwiększy koszty działalności akademickich uczelni publicznych. Na podstawie danych z 88 akademickich uczelni publicznych ustalono, że potencjalne potrzeby finansowe dla ww. podmiotów w 2027 r. wyniosłyby przynajmniej 663 mln zł rocznie. Są to dane cząstkowe, nieobejmujące wszystkich podmiotów wymienionych w art. 144 PSWiN” - czytamy w opisie celów i przyczyn projektu.

Resort nauki zaznaczył przy tym, że system szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce „pozostaje w okresie długotrwałej transformacji organizacyjnej, finansowej i demograficznej”. „Od wejścia w życie ustawy PSWiN oraz ustawy ją wprowadzającej uczelnie publiczne funkcjonują w warunkach zwiększonej zmienności otoczenia prawnego i ekonomicznego. Dotyczy to w szczególności nowych zasad finansowania uczelni, ewaluacji działalności naukowej, polityki wynagrodzeń oraz rosnących oczekiwań dotyczących umiędzynarodowienia i komercjalizacji wyników badań naukowych” - zwrócili uwagę autorzy opracowania.

Wspomniano też, że w ostatnich latach uczelnie publiczne zostały dodatkowo obciążone skutkami nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych i społecznych, w tym — skutkami pandemii COVID-19, gwałtownym wzrostem inflacji, wzrostem cen energii i usług, presją płacową wynikającą ze zmian na rynku pracy, koniecznością finansowania cyfryzacji procesu dydaktycznego i administracyjnego oraz zwiększonych kosztów infrastruktury badawczej i laboratoryjnej; sektor mierzy się również z wyzwaniami demograficznymi, związanymi ze spadkiem liczby studentów w części ośrodków akademickich, oraz rosnącą konkurencją międzynarodową.

„Należy podkreślić, że koszty osobowe stanowią dominującą część budżetów uczelni publicznych. W warunkach systematycznego wzrostu wynagrodzeń oraz konieczności dostosowania poziomu płac do realiów rynku pracy automatyczny wzrost podstawy naliczania odpisu na ZFŚS skutkowałby dalszym zwiększeniem obciążeń finansowych uczelni, bez jednoczesnego zagwarantowania proporcjonalnego wzrostu finansowania ze środków publicznych” - podkreśliło MNiSW.

Proponowane zmiany w przepisach mają mieć charakter stabilizujący i osłonowy dla gospodarki finansowej uczelni — wyjaśnił resort.

Autorzy projektu proponują, by ustawa weszła w życie 1 stycznia 2027 r. (PAP)

Nauka w Polsce

bar/ mhr/