De afschuwelijke aanslag in Berlijn kan alleen maar luid en duidelijk worden veroordeeld. Een extremist, die zich volgens Duitse media bij terreurorganisatie Islamitische Staat had willen aansluiten en was veroordeeld tot bijna twee jaar jeugddetentie wegens het „voorbereiden van een terroristisch misdrijf”, reed in op een Pride-festival en vermoordde daarbij een bezoeker en verwondde tientallen anderen.

Wat een viering van gelijkheid, acceptatie en respect had moeten zijn, werd – helaas opnieuw – een aanslag op democratische waarden. Terecht zei bondskanselier Merz dat de „daden maar één doel” hadden: „Ze willen onze samenleving verdelen.” En hij zei: „Wij zijn met meer, wij zijn sterker en wij staan ​​samen in ons land.”

Juist die boodschap moet de rest van Europa, en ook Nederland, zich aantrekken. Dat de aanslag is gepleegd door een religieuze extremist ontslaat anderen niet van de verantwoordelijkheid zich te blijven uitspreken vóór gelijkwaardigheid van lhbtiq’ers. Want de tolerantie daarvoor neemt af, ook onder niet-extremisten. De vrijheid om te houden van wie jij wilt, staat onder druk.

Neem alleen al in Nederland het stijgende aantal discriminatiemeldingen door lhbtiq’ers, helemaal deze week rond WorldPride in Amsterdam. Neem het feit dat lhbtiq-meldpunt Rita, dat slechts twee jaar geleden werd opgericht om onveilige situaties te melden, inmiddels in meerdere gemeenten zit. „Verdrietig”, noemde medeoprichter Jerrald Justin die uitbreiding met een understatement in NRC.

Zie de recentste Gezondheidsmonitor Jeugd (2023) van de GGD Amsterdam: slechts 43 procent van de jongeren van dertien tot zestien jaar vindt het normaal dat twee mensen van hetzelfde geslacht verliefd zijn op elkaar. Twee jaar eerder, in 2021, was dat nog een meerderheid van 63 procent. De acceptatie daalde ook in andere GGD-regio’s.

Migratieachtergrond en leeftijd hangen niet direct samen met verminderde tolerantie, volgens onderzoekers van de UvA. Religie wel: de onderzoekers concluderen dat religieuze jongeren gemiddeld conservatievere opvattingen hebben dan niet-religieuze jongeren, en islamitische jongeren weer conservatievere dan christelijke en andersgelovige jongeren. Vmbo-leerlingen zijn gemiddeld behoudender dan havo- en vwo-leerlingen.

Het vraagt wat van een hele samenleving om aan steeds nieuwe generaties duidelijk te blijven maken dat gelijkheid een basiswaarde van en in dit land is. Daar hoort ook het recht bij om zélf te bepalen van wie je houdt. Dat dus ook voor íédereen geldt, ongeacht afkomst of seksuele geaardheid.

In dat licht is het een zorgelijk signaal dat in een gemeente als Oldebroek de nieuwe coalitie pronkt met het afschaffen van lhbtiq-beleid, zegt „geen lokaal diversiteitsbeleid” te zullen hanteren, maar wél „een week van het gezin” gaat organiseren. Daarmee wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen groepen burgers.

Het toont het belang van evenementen als Pride – niet alleen in Amsterdam – en WorldPride, en de aanwezigheid van premier Jetten daarbij. Zoals een van de bedenkers van de Amsterdam Pride, Siep de Haan, een aantal jaar geleden in NRC zei: het was bedoeld als viering van de emancipatie van lhbtiq’ers, maar nadrukkelijk ook om hetero’s te engageren. „Om draagvlak te creëren en om te laten zien hoeveel schakeringen de queergemeenschap heeft.” 

Een van onze belangrijkste liberale vrijheden is de vrijheid om jezelf te zijn. Dat moet worden gekoesterd.