• 97 proc. młodych Polaków w wieku 18–35 lat korzysta z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Jednocześnie tylko 12 proc. z nich czuje się w pełni przygotowanymi do pracy z nimi. To wnioski z raportu Talent Days i Microsoftu.
• Eksperci podkreślają, że młodzież potrzebuje rozwijać kompetencje w obszarze AI.
• Przykłady prowadzonych przez Fundację Zwolnieni z Teorii i Microsoft programów pokazują, że przy odpowiednim prowadzeniu młodzi są w stanie samodzielnie tworzyć zaawansowane projekty społeczne z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

– W ostatnich latach widzimy, że coraz więcej młodych ludzi uczestniczących w olimpiadzie Zwolnionych z Teorii, ich nauczycieli i opiekunów mocniej interesuje się sztuczną inteligencją. Wykorzystują ją przy realizacji swoich projektów społecznych, generują swoje logotypy, proszą AI o to, żeby wygenerowała im podstawy do projektu społecznego czy wsparła ich w zarządzaniu projektami – mówi agencji Newseria Klaudia Wyszyńska, członkini zarządu Fundacji Zwolnieni z Teorii. – To jest kolejna edycja olimpiady, w której widzimy, że coraz więcej projektów tego potrzebuje.

Jednym z uczestników olimpiady Zwolnieni z Teorii jest Borys Biernacki, uczeń Zespołu Szkół Elektrycznych we Włocławku. Zrealizował projekt „(Nie)bezpieczne surfowanie”, w ramach którego edukował mieszkańców Włocławka w zakresie cyberbezpieczeństwa i AI. Później trafił do programu ambasadorskiego Microsoftu.

– Moja rola jako ambasadora polega na organizacji warsztatów dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz szkoleniu ich ze sztucznej inteligencji na przykładzie Microsoft Copilot – mówi Borys Biernacki.

Uczeń Zespołu Szkół Elektrycznych we Włocławku podkreśla, że sztuczna inteligencja wspiera go każdego dnia. Borys od 11 lat choruje na cukrzycę i wykorzystuje AI do analizy raportów zdrowotnych.

– Dzięki AI jestem w stanie zaoszczędzić czas. Używam jej do tego, aby automatyzować różne procesy, które zajęłyby mi więcej czasu, niż bym chciał: organizację spotkań, automatyzację mojej poczty elektronicznej, potrzebny research, generowanie fiszek, przygotowywanie się na sprawdzian, organizowanie mojej wiedzy – zauważa uczeń.

Młode osoby, które korzystają na co dzień ze sztucznej inteligencji, najczęściej robią to do tworzenia treści (64 proc.), analizy danych (40 proc.) oraz komunikacji (33 proc.) – wskazuje raport Talent Days i Microsoft „Generacja AI. Młodzi Polacy na cyfrowym rynku pracy”.

Z danych raportu Microsoft „Work Trend Index 2026” wynika z kolei, że AI w codziennej pracy coraz rzadziej służy wyłącznie do produkcji treści. 17 proc. interakcji dotyczy tworzenia gotowych materiałów, 15 proc. – wyszukiwania informacji. Częściej skupiają się one wokół procesów myślowych, czyli analizowania, wnioskowania czy podejmowania decyzji. Niemal połowa interakcji z AI wspiera już pracę kognitywną. 58 proc. użytkowników sztucznej inteligencji wykonuje obecnie zadania, których rok temu nie byłoby w stanie zrealizować. Wśród tych najbardziej zaawansowanych osób odsetek ten wynosi 80 proc.

– Kompetencja, która zyskuje na znaczeniu w erze AI, to zdecydowanie krytyczne myślenie. Od tego się wszystko zaczyna, bo jest kompasem, jeśli chodzi o korzystanie z każdej technologii, pozwala nam ocenić, co jest prawdą, a co fałszem. Generatywna sztuczna inteligencja daje nam ogrom możliwości, ale dopiero połączenie ludzkich kompetencji z tymi technologicznymi daje nam największe możliwości, jeśli chodzi o wykorzystanie nowej technologii – podkreśla Łukasz Foks, dyrektor zespołu Microsoft Elevate Skills w Microsoft Polska.

Młodzi ludzie wchodzą na rynek pracy, w którym AI jest już elementem każdego zawodu: lekarza, inżyniera, nauczyciela, księgowego, prawnika. Kompetencje AI otwierają więc drzwi do współczesnego rynku pracy. Pracownicy zapytani w „Work Trend Index 2026” o to, które ludzkie umiejętności są najważniejsze w erze sztucznej inteligencji, najczęściej wskazują na dwie: kontrolę jakości odpowiedzi AI (50 proc.) i krytyczne myślenie rozumiane jako analizę informacji i podejmowanie uzasadnionych decyzji (46 proc.).

– AI sugeruje nam wiele podpowiedzi, które nie zawsze są słuszne. Krytyczne myślenie pozwoli ocenić, czy one są dobre, a później idziemy w kierunku narzędzi, czyli interesuje nas, jak wykorzystać danego asystenta AI, żeby jak najlepiej nam służył. Chodzi o połączenie tych dwóch rzeczy. Nigdy nie samo narzędzie i nigdy nie samo krytyczne myślenie. Chodzi o zestaw tych dwóch kompetencji – uważa Łukasz Foks.

Raport WTI wśród kompetencji przyszłości wymienia poza krytycznym myśleniem także: tworzenie promptów, zarządzanie agentami AI, kreatywność i rozwiązywanie problemów, adaptacyjność i ciągłe uczenie się, umiejętność współpracy w zespołach człowiek–AI oraz osąd, odpowiedzialność i etykę.

– Chcemy przede wszystkim skutecznie edukować, pokazywać młodym ludziom, jak używać sztucznej inteligencji, żeby była dla nich narzędziem, a nie wyręczała ich z samodzielnego myślenia – podkreśla Klaudia Wyszyńska. – Młodzi ludzie szukają poprowadzenia i pewnie drogi na skróty, bo to dzisiaj daje nam sztuczna inteligencja. Ale wiemy też, że szukają tej wiedzy razem z nauczycielami. Widzimy to szczególnie po rozmowach z nauczycielami, którzy mierzą się w swojej codziennej pracy z tym, że uczniowie coraz częściej piszą prace na zaliczenie ze sztuczną inteligencją. Nauczyciele sami z siebie do nas przychodzą z potrzebą edukacji, lepszego zrozumienia i poruszania się po świecie sztucznej inteligencji.

Fundacja Zwolnieni z Teorii wspólnie z Microsoftem uruchomiła program „Gotowi na Jutro”, którego celem jest przygotowanie uczniów, nauczycieli, rodziców i inne osoby dorosłe do bezpiecznego i świadomego korzystania z AI.

– Uczymy w nim zarówno młodych ludzi, jak i nauczycieli, dyrekcję oraz całe środowisko zaprzyjaźnione ze szkołami tego, jak w efektywny sposób, ale też etycznie i odpowiedzialnie korzystać ze sztucznej inteligencji – wyjaśnia Klaudia Wyszyńska.

Kurs „Jutro z AI” w ramach programu „Gotowi na Jutro” trwa 45 minut i jest bezpłatny. Został przygotowany w trzech wersjach: dla uczniów, nauczycieli i uniwersalny. Kończy się certyfikatem, który można dodać do CV lub profilu zawodowego. Będzie dostępny do 1 czerwca 2026 roku.

– Zależy nam na tym, żeby młodzi ludzie i całe środowisko zyskało kompetencje do tego, żeby w krytyczny sposób patrzeć na sztuczną inteligencją. Nie zapominając o tym, że to oni są tymi, którzy sterują działaniami i mają autonomię. Chcemy, żeby etycznie i odpowiedzialnie podchodzili do tego procesu. Cały program to grywalizacja dla szkół. Jak dotąd zgłosiło się ich już ponad tysiąc i certyfikują swoich uczniów, nauczycieli oraz dyrekcję z korzystania ze sztucznej inteligencji – podkreśla członkini zarządu Fundacji Zwolnieni z Teorii.

Jak dodają inicjatorzy programu, to nie jest ranking dla samego porównywania wyników, ale sygnał, że dana szkoła realnie inwestuje czas w rozwijanie kompetencji przyszłości i wspiera m.in. nauczycieli, uczniów oraz rodziców w nadążaniu za zmianami.

– Od lat pokazujemy, jak wygląda świat technologii. Kontekst nauczyciela w Polsce jest jednak bardzo unikalny, jeśli chodzi o dotarcie do studentów i uczniów. Robią to na przykład polskie organizacje pozarządowe, stowarzyszenia. Chodzi więc o to, żeby z nimi usiąść do jednego stołu i wypracować projekt, który będzie dawał szansę, na przykład zdobycia certyfikatu w kontekście tego, jak wygląda wykorzystanie AI w pierwszej pracy – zaznacza Łukasz Foks.

Microsoft realizuje ogłoszoną w 2024 roku strategię inwestycji w programy szkoleniowe w Polsce, m.in. z Ministerstwem Edukacji Narodowej i lokalnymi organizacjami.

– Microsoft chce się angażować w Polsce na rzecz kompetencji związanych ze sztuczną inteligencją. Dajemy technologię, więc z drugiej strony chcielibyśmy oferować jak najlepsze zrozumienie jej wykorzystania. Chodzi o to, żeby budować partnerstwa na rzecz kompetencji cyfrowych, konkretne programy szkoleniowe z polskimi organizacjami – podkreśla dyrektor zespołu Microsoft Elevate Skills.

W ubiegłym roku firma zrealizowała 20 projektów edukacyjnych. Jak wynika z przeprowadzonej na ich podstawie analizy, największym zainteresowaniem cieszyły się szkolenia wprowadzające – 71 proc. wszystkich odbytych kursów dotyczyło tzw. biegłości w AI, obejmującej podstawowe kompetencje niezbędne do świadomego i odpowiedzialnego korzystania z technologii sztucznej inteligencji.

– Od 2024 roku stworzyliśmy ponad 30 projektów w tym obszarze. Dzisiaj ponad 15 z nich wciąż jest dostępnych, więc można do nich dołączyć i zdobyć kompetencje w bardzo wielu odcieniach i barwach. To jest naprawdę szeroka technologia. Staramy się ją opisywać zarówno dla osób początkujących, jak i zaawansowanych oraz tych, które tworzą przyszłość w sztucznej inteligencji, czyli programistek i programistów – podkreśla Łukasz Foks.