Siyasal mücadeleler tarihi, siyasi önderlere “yeni bir yol açmak ya da yeni bir yol bulmak” konusunda yol gösterici olaylarla doludur. Resmi kurumsal sınırlarının, yani örgütlerinin ya da ülkelerinin içinde mücadele olanakları sınırlanan önderler resmi güç merkezlerinin dışına çıkarak örgütlülüklerini sürdürürler. Örneğin; İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi işgalindeki Fransa’da General Charles de Gaulle teslimiyeti reddederek İngiltere’ye gider; “Özgür Fransa” hareketini örgütler, halkını direnişe çağırır. Savaştan sonra döner, Fransa’nın unutulmaz lideri olur.

Sovyetler Birliği’nin kurucusu Lenin bir diğer örnektir. Çarlık Rusya’sının baskıları nedeniyle yurtdışına çıkar. 1900-1917 yılları arasında Avrupa ülkelerinde Bolşevik hareketini örgütler. 1917’de St. Petersburg’a geri döner, kitleleri arkasına alır. Ekim Devrimi’ni yaparak dünyanın ilk sosyalist devletinin kurucu lideri olur. Vietnam bağımsızlık mücadelesini sürgünde örgütleyen Ho Chi Minh, Fransa’da örgütlediği hareketiyle Şah rejimini çökerten Humeyni, 1911 Çin Devrimi’nin lideri Sun Yat-sen ve Güney Afrika’dan Oliver Tambo gibi liderler baskı rejimlerine karşı yurtdışında ya da farklı ortamlarda başarılı mücadeleler vererek ülkelerinin unutulmaz liderleri olmuşlardır. En güzel örnek ise Mustafa Kemal Atatürk’tür. Aciz saray hükümeti ve işgal koşullarında, İstanbul’u terk ederek Anadolu’da bağımsızlık mücadelesini başarıyla örgütlemiştir.

Öte yandan, bir yanda düşürülemeyen enflasyon ve derin yoksullukla birlikte yaşanan sosyal sorunlar diğer yandan da Cumhuriyet sembollerine artan saldırılarla laik, demokratik rejimin değiştirilmek istenmesi, toplumda yaygın ve hızla büyüyen bir değişim isteğine, yeni bir parti, yeni bir liderlik arayışına yol açmıştır. Özgür Özel başkanlığındaki CHP’nin 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde yüzde 37.8 oyla Türkiye’nin birinci partisi olmasının ardından CHP üzerindeki iktidar baskısı artmış ve yetkisiz bir istinaf mahkemesi 21 Mayıs 2026 günü verdiği “mutlak butlan” kararıyla CHP’nin 38. kurultayını iptal etmiştir.

Altı yıl önceki 37. kurultayda seçilen Kemal Kılıçdaroğlu genel başkanlığa döndürülmüştür. Böylelikle bir yanda delegenin seçtiği Özgür Özel, diğer yanda da yargı kararıyla gelen Kemal Kılıçdaroğlu ile iki başlı bir CHP görüntüsü yaratılmıştır. Yargı eliyle yaratılan bu ortam, düşürülemeyen enflasyon, derinleşen yoksulluk ve devasa sosyal sorunlar nedeniyle köşeye sıkışmış iktidarın baskın seçim yapma olasılığını artırmıştır. Kuşkusuz böyle bir gelişme, CHP’yi birinci parti yapan ve seçmenin güvenini kazanmaya devam eden Özgür Özel ve cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu ikilisinin seçime katılamamasına yol açabilecektir. Bu nedenle Özel ve İmamoğlu ikilisinin yeni bir yol bulma ya da yol açma anlamındaki yeni partileşmeleri doğru olmuştur.

Siyasi tarih büyük toplumsal dönüşümlerin, tek bir lider değil, birbirini tamamlayan iki güçlü siyasal liderin ortak mücadelesiyle daha kolay meydana geldiğini göstermektedir. Güney Afrika’da N. Mandela ile O. Tambo, Hindistan’da M. Gandhi ile J. Nehru, Polonya’da L. Walesa ile T. Mazowiecki, ortak hedef etrafında kenetlenen liderlerin toplumsal değişime başarıyla önderlik ettiklerinin önemli kanıtlarıdır. Cumhuriyetin kuruluş aşamasında Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü ikilisinin farklı sorumluluk alanlarını paylaşarak verdikleri mücadele bir diğer örnektir.

Ekrem İmamoğlu ile Özgür Özel ikilisinin CHP içinde sergiledikleri dayanışma ve ortak liderlik toplumsal muhalefete yeni bir enerji kazandırmıştır. İki lider birbirini mükemmel şekilde tamamlayan özellikleri ve vefalı dayanışmalarıyla seçmen psikolojisinde “ahlaki ve güven veren liderler” olarak genel kabul görmüşlerdir. Yaşadıkları bütün büyük haksızlıklar ve sıkıntılara karşın bu özelliklerinden ödün vermeyerek ortak mücadelelerini büyütmeye ve halk desteğini artırmaya devam etmektedirler. Bu özellikleri, ortak önderliklerine stratejik olarak kazandıran bir davranıştır.

Siyasi hakları gasp edilen Özgür Özel ile Silivri Cezaevi’nde hukuk mücadelesi veren Ekrem İmamoğlu’nun ortak liderliği ile oluşturulan, halkın farklı kesimlerini aynı hedef etrafında birleştirebilen; demokratik, kamucu, cumhuriyetçi yeni siyasal yapılanmanın toplumsal değişim talebini karşılayabileceği ve büyük bir kabul göreceği anlaşılmaktadır.

Halk gerçek liderliğin binalar ya da resmi mühürle değil halk desteğiyle olduğunu fark etmiştir. De Gaulle Londra’dayken Fransa’nın lideri, Atatürk ise İstanbul’u terk ederken Cumhuriyetin düşünsel lideriydi. Siyasi tarih yeni bir yol için gerektiğinde baba ocağını terk etmenin başarılı örnekleriyle doludur.

Türkiye’de tarih şu anda Özel ve İmamoğlu’nun başlattıkları mücadeleyle, Atatürk’ün Cumhuriyetin harcına kattığı toplumsal barışı, kardeşlik ve hoşgörü ruhunu yeniden şahlandıracağı; Türkiye’nin dört bir yanında yeni bir umut meşalesi yakacağı, sarsılmaz bir iktidar iradesini var edeceği bir toplumsal değişimin dönüm noktasına; laik, demokratik Cumhuriyet için yeni bir tarihsel başlangıca doğru hızla ilerlemektedir.

PROF. DR. MEHMET TOMANBAY

22. DÖNEM ANKARA MİLLETVEKİLİ