Частка ракеты кампаніі SpaceX у сераду, паводле разлікаў астраномаў, упала на паверхню Месяца. Нягледзячы на тое, што гэта адбылося выпадкова, навукоўцы могуць выкарыстаць здарэнне як унікальны эксперымент, які дапаможа лепш вывучыць спадарожнік Зямлі і падрыхтаваць будучыя месяцовыя місіі, піша Бі-бі-сі.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: magnific.com

На Месяц павінна была ўпасці адпрацаваная другая ступень ракеты Falcon 9. Яна мела масу каля чатырох тон і ўрэзалася ў паверхню з хуткасцю прыкладна 8,7 тысячы кіламетраў у гадзіну. Гэтая ступень засталася пасля запуску ракеты ў студзені мінулага года, калі Falcon 9 вывела ў космас два месяцовыя зонды.

Пасля завяршэння сваёй асноўнай задачы ступень працяглы час рухалася па выцягнутай арбіце вакол Зямлі і Месяца. На яе траекторыю ўплывалі прыцягненне Зямлі, Месяца, Сонца, а таксама сонечны вецер. Вясной астраномы разлічылі, што ў выніку гэтых змяненняў яна ўрэшце сутыкнецца з паверхняй Месяца.

Назіраць сам момант удару было вельмі складана. Аматарскія тэлескопы, хутчэй за ўсё, не маглі зафіксаваць кароткую ўспышку, якая адбылася на асветленай Сонцам частцы Месяца. Таксама цяжка было ўбачыць воблака пылу, якое, паводле разлікаў, магло падняцца прыкладна на 100 кіламетраў і трымацца некалькі хвілін.

Некаторыя касмічныя апараты на арбіце Месяца таксама не змаглі зняць сам момант падзення. Напрыклад, паўднёвакарэйскі зонд Danuri праляцеў над месцам удару незадоўга да здарэння, а атрыманыя ім здымкі навукоўцы пакуль аналізуюць.

Праз некалькі дзён над месцам падзення павінен прайсці амерыканскі месяцовы апарат Lunar Reconnaissance Orbiter. Даследчыкі змогуць параўнаць здымкі паверхні да і пасля ўдару і вызначыць памеры ўтворанага кратара.

Для навукоўцаў гэта асабліва каштоўная падзея, бо яны загадзя ведаюць асноўныя параметры эксперымента: памер і масу аб’екта, яго хуткасць і месца сутыкнення. Гэта дазволіць праверыць мадэлі таго, як на Месяцы ўтвараюцца кратары, як разлятаюцца аскепкі і як ударныя хвалі распаўсюджваюцца ў нетрах спадарожніка.

Атрыманыя даныя могуць мець і практычнае значэнне. Разуменне таго, колькі пылу і камянёў уздымаецца пасля ўдару, на якую адлегласць яны разлятаюцца і наколькі моцна дрыжыць паверхня, дапаможа інжынерам пры праектаванні будучых пасадачных модуляў і месяцовых баз.

Акрамя таго, вывучэнне выкінутых з глыбіні парод можа даць новую інфармацыю пра геалогію Месяца і гісторыю фармавання сістэмы Зямля — Месяц, якой каля 4,5 мільярда гадоў.

Гэта не першы выпадак падзення чалавечых аб’ектаў на Месяц. У 1959 годзе першым такім аб’ектам стала савецкая станцыя «Луна-2». Пасля гэтага на паверхню Месяца падалі дзясяткі касмічных апаратаў — частка з іх мэтанакіравана, а частка выпадкова.

У 2009 годзе NASA спецыяльна накіравала зонд LCROSS на паверхню Месяца для пошуку замёрзлай вады. Апошняе пацверджанае выпадковае падзенне адбылося ў 2022 годзе, калі, як мяркуецца, у Месяц урэзаўся разгонны блок кітайскай месяцовай станцыі, запушчанай яшчэ ў 2014 годзе.

Падзенне ступені Falcon 9 таксама нагадала навукоўцам пра праблему касмічнага смецця, якое назапашваецца каля Зямлі і іншых нябесных целаў ужо амаль 70 гадоў.

Усе навіны →