• Szacuje się, że w ciągu 10 lat na cele obronne, na budowę obiektów strategicznych - Tarczy Wschód, schronów, bunkrów, miejsc schronienia - będzie potrzeba 3 mln ton cementu. Branża postuluje zwolnienie tego cementu z opłat za emisje CO2.
• Ok. 63 proc. emisji CO2 przemysłu cementowego to tzw. emisja procesowa, pochodząca z rozkładu węglanu wapnia.
• W ocenie branży przyjęty w czerwcu Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) nie gwarantuje przemysłowi cementowemu poziomu kosztów energii, które dadzą perspektywy dla produkcji i konkurowania nie tylko ze światem, ale również z Europą.

- Tempo dekarbonizacji produkcji cementu, wynikające z polityki klimatycznej Unii Europejskiej, musi uwzględniać realia rynkowe oraz możliwości samych cementowni. W Polsce mamy najnowocześniejsze zakłady w Europie, a nasz kraj jest jednym z czołowych producentów cementu na Starym Kontynencie. To wielka wartość, którą musimy chronić – mówi Adam Jarubas, poseł do Parlamentu Europejskiego.

- Murem stoimy za polskim cementem. Istnieje konieczność ochrony polskiego przemysłu cementowego - elementu bezpieczeństwa państwa - w tym militarnego. Cement jest kluczowym składnikiem w budowie infrastruktury wojskowej. My nie różnicujemy firm na te z sektora państwowego i te z sektora prywatnego. Wszystkie podmioty budujące PKB, tworzące miejsca pracy i opłacające podatki, powinny być równo wspierane - podkreśla Paweł Bejda, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Przemysłu Cementowego w Polsce.

- Szacujemy, że w ciągu 10 lat tylko na cele obronne, na budowę obiektów strategicznych - Tarczy Wschód, schronów, bunkrów, miejsc schronienia - będzie potrzeba 3 mln ton cementu - wylicza Krzysztof Kieres, przewodniczący Stowarzyszenia Producentów Cementu SPC.

Znaczną część tych zadań, w tym również budowę infrastruktury podwójnego zastosowania, będą realizować samorządy. Program Ministerstwa Obrony Narodowej (MON) obejmuje ponad 5 mld zł rocznie na inwestycje na rzecz ochrony ludności i obrony cywilnej.

Paweł Różycki, zastępca dyrektora Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, poinformował, że wyłączenie emisji CO2 z produkcji na rzecz obronności, m.in. cementu i stali, w zakresie reformy europejskiego systemu handlu emisjami (EU ETS) stanowi postulat Polski w rozmowach z Komisją Europejską.

Podobnie jak zwiększenie liczby bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 dla przemysłu energochłonnego, aby chronić jego konkurencyjność.

W lipcu 2026 r. Komisja Europejska ma przedstawić założenia rewizji EU ETS.

W maju 2026 r. ceny uprawnień do emisji CO2 w ramach EU ETS wzrosły do 80 euro za tonę, czyli do najwyższych poziomów od kilku miesięcy. Jak wskazuje Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE), mogła na to wpłynąć przede wszystkim sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w kontekście przywrócenia ruchu przez cieśninę Ormuz.

Z kolei prognozy na 2030 r. zapowiadają ceny uprawnień do emisji na poziomie od 123 (prognoza CAKE/KOBiZE) do nawet 150 euro za tonę CO2 (prognoza Bloomberga).

To ogromne zagrożenie - szczególnie dla przemysłu cementowego, którego 63 proc. emisji to tzw. emisja procesowa, pochodząca z rozkładu węglanu wapnia.

Przedstawiciele branży przekonują, że nie da się jej uniknąć w inny sposób, niż poprzez wdrożenie technologii CCS - wychwytywania i magazynowania CO2. Branża wskazuje na postęp prac legislacyjnych w tym obszarze, ale nadal jest on daleki niż chociażby w Danii.

- Przemysł cementowy podąża drogą dekarbonizacji. Jednak jest to proces i ogromne wyzwanie - zarówno pod względem projektowym, jak i finansowym. Wszystko po to, żeby ograniczyć emisję CO2 - mówi Mariusz Adamek, prezes Cement Ożarów i członek zarządu SPC.

Cementownia Ożarów posiada największy piec cementowy w Europie - o wydajności 8500 ton klinkieru na dobę.

- W Cement Ożarów pracujemy nad tym, aby redukować emisję CO2, zwiększać zastąpienie paliw kopalnych paliwami alternatywnym, zwiększać zawartość biomasy w miksie paliwowym, stosować więcej zdekarbonizowanych produktów ubocznych oraz redukować wskaźnik klinkier/cement - dodaje Mariusz Adamek.

Rada ministrów 8 czerwca 6 r. przyjęła Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK). Dokument wskazuje kierunki rozwoju polskiego sektora elektroenergetycznego do 2040 r.

- To, co znajduje się w KPEiK, nie gwarantuje przemysłowi cementowemu poziomu kosztów energii, które dadzą perspektywy dla produkcji i konkurowania nie tylko ze światem, ale również z Europą - mówi Henryk Kaliś, prezes Izby Energetyki Przemysłowej i Odbiorców Energii.

Według danych Eurostat za drugie półrocze 2025 r., całkowite koszty energii dla największych odbiorców w Polsce są najwyższe spośród krajów UE, a koszty energii dla przemysłu w Polsce są wyższe: aż o 149 proc. niż we Francji, o 91 proc. niż w Hiszpanii, o 38 proc. niż we Włoszech i o 34 proc. niż w Niemczech.

Pomimo wytycznych Komisji Europejskiej w postaci CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework, czyli regulacje określające, na jakich zasadach rządy państw UE mogą udzielać pomocy publicznej przedsiębiorstwom) pozwalających opracować i wdrożyć program stabilizacji cen energii dla branż energochłonnych na poziomie 50 euro za MWh, Polska nie przygotowała jeszcze takich rozwiązań.

Niemcy wdrożyli już program, który obejmie wypłaty środków za 2026 r. w 2027 r., czyli w ciągu nieco ponad 6 miesięcy. Jeżeli nie zostanie on opracowany i wdrożony w Polsce, w tej perspektywie przemysł energochłonny nad Wisłą otrzyma kolejny cios, obniżający jego konkurencyjność.

Obecnie 66 proc. energii, produkowanej w Unii Europejskiej, pochodzi ze źródeł odnawialnych, elektrowni atomowych czy wodnych. Udział OZE w Polsce osiągnął natomiast 50 proc. mocy zainstalowanej, a w perspektywie 2040 r. ma on wynieść blisko 66 proc.

W ciągu ostatnich 10 lat w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym przybyło ponad 30 GW mocy zainstalowanej w fotowoltaice (ponad 27 GW) i farmach wiatrowych (ponad 6 GW), a w ciągu kolejnych 10 lat planuje się dalsze zmniejszenie produkcji energii elektrycznej z węgla - o ok. 30 proc. w stosunku do 2025 r.

Odpowiedź na tę zmienność stanowi współpraca energetyki z przemysłem cementowym w zakresie przetwarzania MPŻ, czyli mieszaniny popiołowo-żużlowej.

Rocznie cementownie wykorzystują nawet 5 mln ton odpadów produkcyjnych z innych branż - takich jak popiół lotny i żużel wielkopiecowy, zagospodarowują również ponad 10 proc. krajowych odpadów komunalnych - w postaci paliw alternatywnych.

- W 2025 r. import cementu do Polski osiągnął 1,73 mln ton i po raz pierwszy przekroczył 10 proc. krajowej produkcji - wskazuje Włodzimierz Chołuj, prezes Cemex Polska i członek zarządu SPC.

Dlatego, pomimo trwającego nad Wisłą boomu budowlanego, w 2026 r. spodziewany jest kolejny spadek produkcji cementu w Polsce - o 2 proc. r/r. - do poziomu 16,8 mln ton.

Zajmując trzecie miejsce w Europie, Polska jest jednym z europejskich liderów produkcji cementu. W 2025 r. krajowa produkcja cementu osiągnęła poziom 17,1 mln ton (według Głównego Urzędu Statystycznego).

- Import cementu do Polski odbywa się również z północnej Afryki - z Egiptu, Algierii, Maroka do portu w Szczecinie, a także z Turcji. Czyli z krajów, które nie ponoszą kosztów polityki klimatycznej Unii Europejskiej - mówi Zbigniew Pilch, dyrektor wykonawczy SPC.

Importerzy cementu do Polski będą ponosić opłaty w ramach mechanizmu CBAM (tzw. cło węglowe) dopiero od 2027 r.

Zdaniem branży cementowej jednak aby CBAM był skuteczny, musi być w pełni szczelny, co wymaga wyeliminowania takich nieprawidłowości jak „pozorne” koszty emisji w krajach trzecich - konieczna weryfikacja zakresu pomocy państw spoza UE.

Sektor cementowy chce również badania deklarowanej zawartości klinkieru w cemencie - niezbędna może się okazać aktualizacja kodów TARIC (Zintegrowana Taryfa Celna Wspólnot Europejskich) oraz jej kontrolowanie.

Wiceprzewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Przemysłu Cementowego w Polsce Andrzej Kryj wskazywał import z Ukrainy jako wspólny problem producentów cementu i stali - materiałów, które tworzą nierozerwalną całość w budownictwie, infrastrukturze i obronności. Jednak ich produkcja poza Unią Europejską ma znacznie wyższy ślad węglowy.

O sytuacji w krajowej branży cementowej dyskutowano na wyjazdowym posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Przemysłu Cementowego w Polsce, które 24 czerwca 2026 r. odbyło się w Cementowni Ożarów.