Spór o budowę stopnia wodnego w Siarzewie wchodzi w nowy etap. Po latach analiz, odwołań i ostrych głosów ekspertów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził, że inwestycja za 10 mld zł nie spełnia podstawowych wymogów środowiskowych. To kolejny sygnał, że projekt - od lat przedstawiany jako strategiczny - może nigdy nie powstać.

• Wyrok WSA potwierdza poważne uchybienia w dokumentacji środowiskowej i oddala skargę Wód Polskich, stawiając inwestycję za 10 mld zł pod dużym znakiem zapytania.
• Eksperci wskazują zagrożenia dla trzech obszarów Natura 2000 oraz chronionych gatunków ptaków i ryb, podkreślając nieodwracalny wpływ zapory na ekosystem Wisły.
• Projekt krytykowany jest jako polityczny - określany przez ekologów jako „wydmuszka”, bez realnych podstaw merytorycznych i ekonomicznych, napędzana wizją zysków politycznych.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie może przesądzić o losie jednej z najdroższych inwestycji hydrotechnicznych w historii Polski. Sąd oddalił skargę Wód Polskich na odmowę zgody środowiskowej dla budowy stopnia wodnego w Siarzewie. Projekt wart ok. 10 mld zł - od lat krytykowany przez ekologów - ponownie znalazł się na krawędzi upadku.

Rząd chce wybudować stopień na Wiśle w Siarzewie

Przypomnijmy, że podczas powodzi w 2024 r. wielokrotnie mówiono o roli, jaką spełnił największy w kraju zbiornik Racibórz Dolny, ratując przed wielką wodą duże tereny. Powracał też wątek, że potrzebne są kolejne tego typu inwestycje. Wśród nich wymieniany był właśnie stopień wodny Siarzewo. O ogromnych rozmiarów przedsięwzięciu na Wiśle, poniżej Włocławka, mówi się już od 50 lat. W ostatnich latach narastał spór wokół inwestycji.

Pierwszą pozytywną decyzję środowiskową wydano w 2017 r., lecz organizacje ekologiczne natychmiast ją zaskarżyły. Przez siedem lat odwołania pozostawały bez rozpatrzenia. Dopiero w 2024 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił pierwotną decyzję, wskazując na liczne błędy w dokumentacji. Teraz WSA potwierdził tę ocenę, oddalając skargę Wód Polskich.

„Wydmuszka nastawiona na przepalanie publicznych pieniędzy”

Jednocześnie eksperci od lat alarmują, że budowa stopnia w Siarzewie oznaczałaby nieodwracalne szkody dla ekosystemu Wisły. Dr inż. Marek Elas z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP) zauważa w rozmowie z portalem SmogLab, że raport środowiskowy inwestora był niekompletny.

W sprawie kluczowe znaczenie miały m.in. braki w raporcie środowiskowym. To brak właściwego wariantowania, czyli oceny, jakie są inne sposoby osiągnięcia tego samego celu, niepełne i niewłaściwe metody kompensacji przyrodniczych, czyli działań, które miałyby zrekompensować straty przyrodnicze zaistniałe w wyniku inwestycji. W końcu to także niepełna ocena wpływu na niektóre elementy środowiska

- mówi rozmówca SmogLab.

Jak zauważa dalej, inwestycja zagrażałaby trzem obszarom Natura 2000 - Włocławskiej, Nieszawskiej i Dolnej Dolinie Wisły - oraz gatunkom takim jak rybitwa rzeczna, sieweczka rzeczna, minóg rzeczny czy łosoś atlantycki.

Elas ocenia projekt ostro: to „polityczna wydmuszka, nastawiona na przepalanie publicznych pieniędzy”, która od trzydziestu lat obiecuje rozwiązanie wszystkich problemów regionu - od powodzi po bezrobocie - bez realnych podstaw merytorycznych.

Braki w dokumentacji inwestora. GDOŚ wylicza konkretne uchybienia

Portal opisuje, że Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wskazała na poważne uchybienia w raporcie środowiskowym Wód Polskich. Wśród najważniejszych znalazły się:

• Błędy w analizie wariantowej i brak oceny alternatywnych rozwiązań;
• Brak wykluczenia negatywnego wpływu na jednolite części wód powierzchniowych;
• Zagrożenie dla obszarów Natura 2000 i przekształcenie fragmentu Wisły w sztuczne jezioro przepływowe;
• Nieskuteczne kompensacje przyrodnicze, które nie gwarantują trwałości ani ochrony kluczowych gatunków.

Prace nad specustawą trwają. Pozwoliłaby działać mimo decyzji środowiskowych

Wody Polskie mogą jeszcze złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równolegle w parlamencie trwają prace nad tzw. „specustawą Siarzewską”, która - jak wskazują organizacje ekologiczne - miałaby umożliwić realizację inwestycji mimo wyroków i decyzji środowiskowych. Koalicja Ratujmy Rzeki zapowiada zaś dalszą walkę.

Wyrok warszawskiego WSA to kolejny ważny krok w wieloletniej walce o ochronę Wisły i jej bezcennych ekosystemów. Jako organizacje pozarządowe konsekwentnie stoimy na straży prawa i przyrody. Wisła jest dobrem wspólnym, które musimy chronić dla przyszłych pokoleń

- podsumowują przedstawiciele Koalicji Ratujmy Rzeki, cytowani przez SmogLab.