Największa kopalnia odkrywkowa w Polsce, dotychczas kojarzona z wydobyciem milionów ton węgla brunatnego, już wkrótce przejdzie spektakularną metamorfozę. W miejscu gigantycznych wyrobisk KWB Bełchatów powstanie sztuczne jezioro, które ma szansę stać się jedną z największych atrakcji turystycznych w kraju. Plaże, przystań jachtowa, a nawet zatopiona koparka dla nurków - to tylko niektóre z planowanych atrakcji. Kiedy powstanie nowy zbiornik i jak będzie wyglądał proces jego tworzenia?

Kopalnia „Bełchatów” fot. Pawel Wodzynski/East News /East News

Jeszcze dziś w wyrobiskach Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów pracują największe w Polsce koparki, które każdego roku wydobywają miliony ton surowca dla pobliskiej elektrowni. Jednak już wkrótce ten przemysłowy krajobraz zmieni się nie do poznania. Zgodnie z planami rekultywacyjnymi, po zakończeniu eksploatacji węgla, gigantyczne wyrobiska zostaną stopniowo wypełnione wodą, tworząc ogromne sztuczne jezioro w samym sercu Polski - podaje portal Dzień Dobry Bełchatów.

Projekt ten realizowany jest przez PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna, która zapowiada, że nowy zbiornik przyciągnie turystów z całego kraju. W planach są nie tylko plaże i przystań dla jachtów, ale także sztuczny tor wodny oraz wyjątkowa atrakcja dla miłośników nurkowania - zatopiona koparka.

Pomysł przekształcenia kopalni w jezioro nie jest nowością w Polsce ani w Europie. W Tarnobrzegu od 2010 roku funkcjonuje Jezioro Tarnobrzeskie, powstałe na terenie dawnej kopalni siarki. Podobne projekty zrealizowano także w Niemczech, gdzie w okolicach Görlitz powstało popularne jezioro Berzdorfer See na terenie dawnej kopalni węgla brunatnego. W Wielkopolsce, w zagłębiu konińskim, znajduje się aż osiem jezior utworzonych po zalaniu wyrobisk, o łącznej powierzchni przekraczającej 2650 hektarów.

Jak powstaje nowe jezioro?

Transformacja Bełchatowa rozpoczęła się już kilka lat temu. Pod koniec 2020 roku zakończono formowanie linii brzegowej od wschodniej strony wyrobiska oraz przygotowano teren pod przyszłą plażę. Aktualnie prowadzone są prace przy wypłycaniu starszej odkrywki oraz formowaniu skarp, które będą łagodzone i zabezpieczane, by w przyszłości zapewnić bezpieczeństwo oraz atrakcyjny wygląd nowego akwenu.

Odkrywka Bełchatów to imponujący obiekt - jej długość wynosiła 8,5 kilometra, szerokość w najszerszym miejscu 3,2 kilometra, a głębokość sięgała aż 310 metrów. Docelowo głębokość zostanie zmniejszona do około 190-195 metrów, a samo jezioro będzie miało lustro wody na poziomie około 170 metrów głębokości.

Kiedy powstanie jezioro? Harmonogram prac

Proces przekształcania kopalni w jezioro to ogromne wyzwanie logistyczne i inżynieryjne. W pierwszej kolejności zakończone zostanie wydobycie węgla w Polu Bełchatów – już w tym roku. W sąsiednim Polu Szczerców eksploatacja potrwa jeszcze do około 2036 roku. Po zakończeniu prac górniczych rozpoczną się kolejne etapy przygotowań do zalania wyrobisk.

Obecnie trwa formowanie najniższego poziomu wyrobiska na wysokości +5 m n.p.m. Do osiągnięcia docelowej geometrii konieczne jest zdeponowanie jeszcze około 220 milionów metrów sześciennych mas ziemnych. Po zakończeniu tych prac rozpocznie się stopniowe ograniczanie odwodnienia, co pozwoli na naturalne wypełnianie się wyrobiska wodami głębinowymi oraz wodami z cieków powierzchniowych.

Według szacunków koncernu PGE GiEK, proces wypełniania wyrobisk wodą rozpocznie się niezwłocznie po zakończeniu prac ziemnych. Cały proces potrwa jednak od 17 do 19 lat. Oznacza to, że pierwsze efekty tej spektakularnej przemiany będzie można zobaczyć dopiero w latach 40. XXI wieku.

W przyszłości planowane jest również zalanie sąsiedniego Pola Szczerców. Po zakończeniu wydobycia i odpowiednim przygotowaniu terenu, także to wyrobisko zostanie przekształcone w zbiornik wodny. Niewykluczone, że oba jeziora zostaną połączone, tworząc jeden z największych sztucznych akwenów w Europie.